Vanuit heel Europa wordt met jaloezie gekeken naar Noord-Londen. Hoe slaagt Arsenal erin met succes een nieuwe fanbase aan te boren, voor het vrouwenteam?
‘Ssst’, fluistert Paula Smith midden in een zin. Ze pakt haar sjaal en doet haar vinger voor haar lippen. ‘We gaan nu de Arsenal hymne zingen.’
‘North London forever’, galmt het even later in The Coronet, een enorme pub waar Arsenal-fans zich verzamelen.
Whatever the weather, these streets are our own
And my heart will leave you, never
My blood will forever, run through the stone
Over de auteur
Dirk Jacob Nieuwboer is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal.
Vanaf 10 uur in de ochtend zijn ze al binnen gedruppeld en een paar uur later is de zaak gevuld met Arsenal-shirtjes. De fans met vroege dorst bestellen meteen hun eerste biertje, tegen het middaguur komen er hamburgers en patat bij.
Zo gaat het al decennia in pubs in Islington, de wijk waar het stadion van Arsenal staat. Maar de laatste jaren staan op de achterkant van de shirtjes namen als Williamson, Mead, Mariona en Russo, de favorieten van de Arsenal Women. De fans van het vrouwenteam hebben hun intrek genomen in het Emirates Stadium en de kroegen rondom het stadion.
Vanuit heel Europa wordt er met jaloezie naar Noord-Londen gekeken, want Arsenal slaagt er als enige club in om geregeld tienduizenden supporters te trekken met het vrouwenteam, ook naar competitiewedstrijden. Het Emirates Stadium, waar de mannen al sinds 2006 spelen, is dit jaar voor het eerst zelfs de Home Base, waar bijna alle thuiswedstrijden gespeeld worden.
Veel publiek voor vrouwenvoetbal is niet nieuw, bij EK’s en WK’s zijn grote stadions vaak uitverkocht. Ook clubs lukt het steeds vaker om tienduizenden supporters naar belangrijke wedstrijden te trekken. Bij de succesvolle Champions League-reeks van Ajax vorig jaar raakte de Johan Cruijff Arena steeds voller, tot een record van 35.991 toeschouwers in de kwartfinale tegen Chelsea. Barcelona Femeni speelde al meerdere keren in een uitverkocht Camp Nou.
Maar dat zijn incidentele wedstrijden, de meeste competitiepotjes halen de duizend toeschouwers niet. Bij Arsenal groeit een nieuwe, trouwe fanbase, van tienduizenden supporters die geen wedstrijd willen missen. In het seizoen 2022-’23 kwamen er gemiddeld 15.572 mensen naar de thuiswedstrijden, vorig jaar waren dat er 30.005. Dit jaar staat de teller na drie duels op 37.719. Afgelopen zaterdag keken 45.860 supporters in het Emirates Stadium naar de topper tussen Arsenal en Chelsea.
‘Zonder ons was dit niet mogelijk geweest’, zegt een trotse Farah Chowdhury. De voorzitter van de Arsenal Women Supporters Club wijst in The Coronet naar de fans die al uren voor de wedstrijd tegen Chelsea zijn verzameld.
Haar club is zeer actief op sociale media, organiseert reizen naar uitwedstrijden en ook bijeenkomsten voorafgaand aan wedstrijden. De pub zit vol met jonge vrouwen en gezinnen met kinderen, relatief veel supporters dragen lhbti-symbolen, voetbalfans met buiken die een flinke bierconsumptie verraden, lopen er gemoedelijk tussendoor.
De supportersclub werd opgericht in 2015, toen vrijwel alle thuiswedstrijden werden afgewerkt in Meadow Park, het stadionnetje van amateurclub Boreham Wood FC, waar ruim 4.000 toeschouwers in kunnen. Dat aantal werd lang niet altijd gehaald; in het seizoen 2021-’22 zaten er gemiddeld 2.385 mensen op de tribunes.
Het EK dat in de zomer van 2022 in Engeland werd georganiseerd, en dat werd gewonnen door het thuisland onder leiding van coach Sarina Wiegman, schudde de boel op. Bij Arsenal speelden onder anderen aanvoerder Leah Williamson en Beth Mead, de topscorer van het toernooi. Zij waren uitgegroeid tot beroemdheden en daar kwamen kijkers op af. Maar waar na eerdere toernooien de belangstelling weer afnam, zet vooral bij Arsenal de stijgende lijn zich voort.
‘We kunnen nu niet echt meer zeggen dat het door het EK komt’, zegt Gerry ‘the hat’ Hitchings, die zelf al sinds 2018 naar de Arsenal Women gaat. Zijn bijnaam dankt hij aan de Joker-achtige hoed die hij altijd draagt. Het bewijs voor zijn stelling ziet hij in de 25 duizend fans die onlangs afkwamen op de wedstrijd tegen degradatiekandidaat Everton. ‘Ze komen niet meer eenmalig naar vrouwenvoetbal, om hun land te zien spelen, ze kiezen bewust voor clubs die ze willen volgen.’
En Arsenal staat klaar om fans binnen te hengelen. ‘Volle, grote stadions!’, antwoordde Juliet Slot, de commercieel directeur van de club, onlangs in een podcast op de vraag wat het belangrijkste is om vrouwenvoetbal te ontwikkelen. ‘Want dat zorgt ervoor dat clubs geld verdienen met kaartjes, tv-zenders een fantastisch product kunnen laten zien en sponsoren meer kansen krijgen in het vrouwenvoetbal.’
Veel profclubs hebben de afgelopen decennia geïnvesteerd in vrouwentakken, waardoor de salarissen en faciliteiten enorm zijn verbeterd. Maar om een volgende sprong te kunnen maken, zoeken ze naar manieren om er een winstgevende business van te maken.
Dat Arsenal daarbij voorop loopt, is geen toeval. De club begon al relatief vroeg, in 1987, met vrouwenvoetbal. De Arsenal Ladies, zoals ze toen werden genoemd, waren in de jaren negentig en nul veruit de succesvolste ploeg in Engeland. Ter vergelijking: de Twente Vrouwen, in Nederland recordkampioen, bestaan sinds 2007. Ajax en PSV startten in 2012, Feyenoord speelt sinds 2021 in de eredivisie.
In en rond het Emirates Stadium stap je nu in een wereld waarin vrouwenvoetbal er niet bij hangt, maar volledig gelijkwaardig wordt behandeld. Alles ademt: één club, twee teams. Op de enorme kunstwerken op het stadion zijn vrouwen gelijk vertegenwoordigd. Op een ervan staan twee onoverwinnelijke Arsenal-teams naast elkaar afgebeeld. Dat van Dennis Bergkamp en trainer Arsène Wenger aan de ene kant, dat van Anita Asante en coach Vic Akers aan de andere.
Bij metrohalte Arsenal – vlak bij het tot appartementen omgebouwde oude Highbury-stadion – staan de komende wedstrijden van de club op één poster aangekondigd, mannen en vrouwen onder elkaar. In de fanshop zijn op posters evenveel speelsters als spelers van Arsenal afgebeeld en er is voor fans van de vrouwen en mannen evenveel te halen. Het schap met lhbti-sjaals, mokken -en tassen staat er subtiel tussen.
De Londense club, in handen van de Amerikaanse miljardairsfamilie Kroenke, is geen liefdadigheidsinstelling, maar maatschappelijke en kapitalistische overtuigingen hoeven elkaar niet uit te sluiten. In de directie van de club zitten ongeveer evenveel mannen als vrouwen en de cijfers laten zien dat er een nieuw publiek kan worden aangeboord, waar nog meer geld mee verdiend kan worden.
Van de toeschouwers die in het seizoen 2021-’22 naar de vier wedstrijden in het Emirates Stadium kwamen, was 61 procent er niet eerder geweest. Bij de mannen dreigt vergrijzing, bij de vrouwen was vorig jaar 49 procent van de bezoekers onder de 35 jaar. Dat was ook het eerste jaar dat er meer vrouwen (57 procent) dan mannen naar de Arsenal Women kwamen. Bij de mannen zit dat op 15 procent.
‘Toen ik naar Londen kwam, voelde ik me alleen’, zegt Zoe Draper, die ook actief is in de supportersclub. ‘Ik wilde graag naar vrouwenvoetbal en bij de Arsenal Women voelde ik me meteen welkom.’
Het was een groot contrast met haar ervaringen bij Southampton, de club uit de plaats waar ze opgroeide en als klein meisje met haar ouders naartoe ging. ‘Bij mannenvoetbal kan de sfeer intimiderend zijn’, legt ze uit. ‘Wij doen heel erg ons best om iedereen te omarmen, zeker ook de mensen die voor het eerst en alleen komen.’
Openheid, tolerantie, positiviteit, de termen vallen al snel als Women-fans over zichzelf praten. Bij de mannen zijn de belangen groot en gevestigd, reputaties en rivaliteiten zijn in decennia opgebouwd, er is veel te verliezen. De open houding in het vrouwenvoetbal past bij een beweging die lang gemarginaliseerd is – tot 1971 zelfs verboden door de voetbalbond – en veel te winnen heeft.
Veel fans van het vrouwenvoetbal zijn ‘outsiders’, zei Arsenal-verdediger Leah Williamson in een podcast. ‘Mensen die het gevoel hebben dat ze nergens anders op hun plek zijn.’ Bij de Arsenal Women vinden ze die wel. ‘Ik zou het ook heel erg vinden als onze sport mensen uit zou sluiten, dat het exclusief zou worden.’
Wrang genoeg profiteren de vrouwen ervan dat mannenvoetbal steeds exclusiever wordt. ‘Ik had altijd een seizoenskaart voor Arsenal’, legt Paula Smith uit nadat ze de Arsenalhymne uit volle borst heeft gezongen. ‘Ik kom uit deze wijk, Arsenal is altijd mijn club geweest, maar een jaar of zeven geleden ben ik ermee gestopt. Ik kon het niet meer betalen.’
De toegangsprijzen van de Noord-Londenaren behoren tot de hoogste van de Premier League: een volwassene betaalt minstens 1.206 pond voor een seizoenskaart. Bij de vrouwen is dat nu 100 pond. ‘Nu kunnen we hem nog meenemen’, zegt Paula wijzend naar haar kleinkind. ‘Als ik een keer naar de mannen wil, kost dat 400 pond per ticket. Hoeveel gezinnen kunnen dat betalen?’
De relatief lage kaartjesprijs bij de Arsenal Women – 7,5 tot 15 pond voor een los ticket – lijkt een van de redenen van het succes. De Engelse competitie is de sterkste van Europa, andere clubs groeien ook, maar veel minder hard. Stadgenoot Chelsea probeerde het een aantal keer met flink hogere prijzen, met lege tribunes op Stamford Bridge tot gevolg. Dat The Blues de laatste jaren bijna alle titels pakken, maakte niet uit.
‘Arsenal doet het helemaal niet zo goed’, zegt supportersvoorzitter Chowdury. De club eindigde twee jaar op rij als derde en trainer Jonas Eidevall stapte dinsdag op na een teleurstellende seizoensstart. ‘En toch zet de groei door. Mensen komen dus niet alleen voor de resultaten.’
Arsenal leert de nieuwe fans ondertussen steeds beter kennen. Bij de eerste keer dat het Emirates Stadium vol zat, waren de hotdogs uitverkocht, bier was er nog in overvloed. Supporters worden vooraf gewaarschuwd dat er geen plek is om kinderwagens te stallen en dat voor baby’s ook een ticket moet worden gekocht.
Een team van elf personen werkt – niet exclusief – aan het uitbreiden van de supportersschare, waarbij sociale media onmisbaar zijn. Opvallend: Arsenal kiest er daarbij voor vooral voetbalsters in te zetten, de sterren van het mannenteam blijven op de achtergrond. ‘Als je een fanbase voor de Women op wilt bouwen, dan moet je je daar op richten’, legt Chowdury uit.
Niet alleen de club denkt na over het benaderen van nieuwe fans. Nikki Doucet, de baas van het bedrijf dat de Engelse vrouwencompetities organiseert, kreeg onlangs veel kritiek toen ze vrouwenvoetbal met het popfestival Glastonbury vergeleek en supporters met fans van Taylor Swift. ‘Misschien moeten we ook vriendschapsarmbandjes uitwisselen bij wedstrijden.’
Chowdury haalt haar schouders er over op, ze weet dat de nieuwe fans echt niet allemaal dezelfde zijn als die van het eerste uur. ‘Maar zonder hen komen we niet aan de 45 duizend’, zegt ze pragmatisch. En de vergelijking met popfans vindt ze niet zo gek. Ook voetbalsupporters richten zich op personen, speelsters worden idolen. En maatschappelijk betrokken speelsters als Williamson en Mead zijn zeer populair.
‘Zij hebben de tijd meegemaakt dat vrouwenvoetbal weinig voorstelde’, zegt Michel Haji, die uit Zweden is overgevlogen om bij de wedstrijd tegen Chelsea te zijn. Hij ontmoette een groep Arsenal-supporters toen ze vorig jaar in en tegen Linköping speelden, werd aangestoken door hun enthousiasme en probeert er nu zo vaak mogelijk bij te zijn.
‘Zo lang die speelsters er zijn, en zich uitspreken, geloof ik dat de pure ziel bewaard zal blijven’, legt Haji uit. ‘Williamson heeft het heel mooi gezegd: veel van ons zijn outsiders, maar hier vinden we elkaar.’
Als de Arsenal hymne in The Coronet wordt gespeeld, staat hij met zijn arm om een medesupporter. Met zijn ogen dicht, zingt hij mee, vanuit zijn hart, alsof hij hier om de hoek is geboren. ‘North London forever.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant