Niet alleen de feiten over bestrijdingsmiddelen zijn verontrustend.
Daar was laatst een meisje dood. In Frankrijk, waar in 2022 de 11-jarige Emmy stierf aan leukemie. Tragisch én opmerkelijk: het is het eerste sterfgeval van een kind waarbij bestrijdingsmiddelen officieel als oorzaak worden bestempeld, vorige week door het Franse fonds voor pesticideslachtoffers (FIVP).
Doordat haar moeder als bloemist jarenlang tussen de bespoten bloemen had gestaan, werd de kiem van dit drama prenataal gezaaid. Al bij de geboorte bleek er iets mis met Emmy: de baby huilde niet en was paars, de placenta was zwart, uitslagen van tests waren niet goed. Drugs, roken of alcohol konden de oorzaak niet zijn.
Wel de bloemisterij van haar moeder dus. ‘Mijn schuldgevoel is enorm. Ik heb mijn dochter vergiftigd’, verklaarde Emmy’s moeder in Franse media. Zelf was ze zich niet bewust van haar giftige handel. Pas na haar verlies kwam ze erachter dat een boeket wel 43 soorten pesticiden kon bevatten.
Ander nieuws: neonicotinoïden doden niet alleen insecten, maar ook vogels. De bestrijdingsmiddelen, gebruikt in de landbouw, verlagen de overlevingskans voor onder meer de huismus, de patrijs en de wilde eend. Dat publiceerden onderzoekers van de Wageningen Universiteit en de Vogelbescherming in het tijdschrift Ecology Letters. Er werden meer dan duizend effecten onderzocht; de vogels die de vergiftigde insecten eten kampen met verslechterde gezondheid, afwijkende bloedwaarden, verminderde oriëntatie, negatieve effecten op hun gedrag en voortplanting, en een kortere levensduur.
Hoewel veel stoffen binnen de EU verboden zijn, bestaan er wel ‘noodvergunningen’ en worden ze ook elders in de wereld nog gebruikt. Bovendien ontwikkelt de chemische industrie rap nieuwe, vergelijkbare bestrijdingsmiddelen, waarvan de effecten ook weer jarenlang onderzoek vergen.
Niet alleen de feiten zijn verontrustend, ook de verlammende onverschilligheid is dat. Het nieuwe kabinet veegt de bips af met biodiversiteit: Nederland dient geen actieplan in op de wereldwijde biodiversiteitstop die maandag begint in de Colombiaanse stad Cali. Het heeft ‘andere prioriteiten’, zoals asielcrises uitroepen en elkaar bevechten.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Sceptici en ontkenners noemen de paniek graag zwaar overdreven, gevoed door angst en onwetendheid. De maximaal toegestane doses van veel stoffen zijn absurd klein (‘Een percentage met zes nullen achter de komma!’, schamperde oud-journalist en strijder tegen de ‘gifgekte’ Simon Rozendaal onlangs in de Volkskrant over glyfosaat in uw wijntje, waarin wel honderd miljoen maal meer van het schadelijke alcohol zit). Niets aan de hand, gaat u rustig slapen.
Van wetenschap word je soms weinig wijzer. Tegenover elk alarmerend onderzoek staan wel twijfelaars en ontkenners die met andere studies aan de haal gaan of de meetmethoden betwijfelen.
Over het verband tussen kinderleukemie en pesticiden bestaat nog ‘wetenschappelijke onzekerheid’. Een onderzoek van het RIVM naar zwangerschappen tussen 2006 en 2018 laat nog twee tot drie jaar op zich wachten. Intussen waarschuwt het instituut wel voor werken met bestrijdingsmiddelen bij kinderwens, zwangerschap of borstvoeding.
Tussen de ontkenners zitten nogal wat belanghebbenden, uit (of verbonden met) de industrie bijvoorbeeld. Dat kun je van ‘actiegroepen’ moeilijk zeggen (tenzij je onrust creëren als hun verdienmodel wilt beschouwen, maar dat vergt veel cynisme). Welk belang hebben de Vogelbescherming of de Wageningen Universiteit bij loos alarm?
Tijd voor een plan: laat knappe koppen een tegengif bedenken dat de onverschilligheid doodt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns