Door het hele land zijn meetings over ‘krachtig ouder worden’, en tot mijn verbazing schuiven meer dan honderdvijftig krasse knarren doelbewust de zaal binnen om er eens stevig over te spreken. Het piept en kraakt, maar ze hebben zich een weg gebaand door het asociale stadsverkeer met die onbarmhartige trams, bussen en metro’s. En zijn uiteraard op tijd.
Krachtig ouder worden? De zaal zegt: ‘zelfstandigheid’, ‘blijven reizen’, bewegen’, ‘gezond van geest’, ‘niet klagen’, ‘van belang zijn’, ‘niet opgeven’, ‘doorgaan’, ‘gebroken heup, toch altijd positief’.
Maar hulde voor Ans met haar 87 lentes, die later constateert: ‘Krachtig ouder worden, ik zou die titel niet bedacht hebben. Kwetsbaar ouder worden is ook krachtig.’
Het is een campagne van de seniorencoalitie, het verbond van ouderenorganisaties, met steun van het ministerie. De overheid wil dat we ‘gezond en sterk’ blijven tot het bittere eind, een mooi streven todat je erover gaat nadenken: voor ziekte en zwakte, voor rust en kalmte is kennelijk geen ruimte. Dat past wel bij een tijd waarin iedereen nuttig moet zijn, en de hardstwerkende Nederlanders hun zware beroepen door moeten zetten terwijl de pensioendatum steeds verder achter de einder verdwijnt.
En waarom eigenlijk, zegt Ans, behoor je enkel vanwege de leeftijd ineens bij een groep die door anderen als problematisch wordt gediagnosticeerd?
Almaar ouder: er is een hele levensfase bij gekomen. ‘Het geschenk van de eeuw’, zegt gespreksleider Pieter Hilhorst (58), lid van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. En inderdaad: de kwieke tachtigplussers zijn niet van de lucht. Promoveren op hoge leeftijd, columns blijven schrijven, fotomodel worden: alles is mogelijk. Maar tegelijk, zegt hij ook: ‘Raak je steeds afhankelijker van anderen’, ‘en de overheid laat het met rust’.
Met krachtig ouder worden moet je vroeg beginnen, vindt het ministerie: praat erover, stel het niet uit. Maar evengoed, zegt theatermaker Jetty Mathurin (73), ‘is het belangrijk om te praten over gisteren’. Want voor je het weet ben je alleen maar bezig krachtig nog ouder te worden, en is de kans voorbij om je rustig rekenschap te geven van dat lange leven.
Appje van mijn moeder (80): ‘Vandaag zelfstandig naar het ziekenhuis geweest voor onderzoek.’ Hulde! Of niet?
De zaal breekt op in groepjes, bij ons aan tafel is Karel (80) de gespreksleider – net genezen van een oogoperatie, ze vroegen nog wie hem thuis zou brengen, hij zei: ‘Ik ga gewoon op de fiets.’ Hij mantelzorgt voor zijn vrouw: krachtig ouder worden is opgewekt ‘overeind blijven’.
Angela (75) merkt op dat deze bijeenkomst actieve mensen trekt, ‘de kwetsbaren zijn waarschijnlijk thuis gebleven’. Zelf is ze van het eerste type: gewoon een uur met het ov dwars door de stad, blijven studeren, ‘nog nooit om hulp gevraagd’.
Dat is het punt, zegt Ans: ‘Ouderen doen het maximale voordat ze hulp vragen.’ Mantelzorg door haar kinderen, ‘ik moet er niet aan denken!’
Ans Willemse-Van der Ploeg was wethouder en drie keer Tweede Kamerlid. Ze maakt nog steeds vijfjarenplannen om haar leven te structureren. Die nadruk op de ouderen is haar wat teveel, zegt ze. ‘Waarom wordt het voor ons zo zwaar aangezet? Hoeveel mensen doen er geen beroep op de ggz? Die hebben ook problemen en zorgen.’
Ze heeft denk ik gelijk: dit is het tijdperk van de verdienende klasse, op zowel jongeren (onderwijs) als ouderen (alles) wordt het liefst bezuinigd. Vooral die ouderen lijken een last: keer op keer worden ze verantwoordelijk gehouden voor de onbetaalbaarheid van de gezondheidszorg en andere problemen. Het ministerie blijft maar pleiten voor ‘zelfredzaamheid’, langer thuis wonen is een nergens tegengesproken ideaal. Want de bejaardenhuizen moesten dicht, niet alleen om financiële redenen maar kennelijk ook om morele.
Probeer als oudere eens een hypotheek te krijgen, onmogelijk, want ouderen zijn economisch niet interessant in een land met economie als fundament, ook al is hun grote waarde elke week te lezen in de wijze interviews van Marjon Bolwijn met 100-jarigen in deze krant.
Scheer ons toch niet over één kam, zegt Ans: ouderen zijn geen groep. ‘Wij zijn gewoon mensen van de samenleving.’
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns