Mocht over tweeënhalve week de democratische wereld zoals wij die kennen eindigen, dan wordt onzeker of deze geschiedenis later nog vrij en ongecensureerd zal worden beschreven. Mocht dat toch lukken, dan hier een verzoekje aan de historici van de toekomst: leg vast dat niet lang daarvoor, in een klein land aan de Noordzee, in het hart van die democratische wereld, een minister en zijn ambtenaren werkten aan een onderzoek om op de 16 kilometer tussen Lelystad-Noord en de Ketelbrug de maximaal toegestane snelheid met 30 kilometer per uur te verhogen.
Behandel wat dat betekent. Wat het zegt over het onvoorstelbaar hoge niveau van de samenlevingen die tot bloei kwamen, waardoor tijd en aandacht konden worden gestoken in bewerkelijke futiliteiten, bedoeld voor een kort moment van symbolische bevrediging. En tegelijk over het onmetelijke menselijke vermogen om zelfs in het licht van de grootst mogelijke bedreigingen houvast te vinden in het alledaagse.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant. Hij was 12 jaar journalist voor de Volkskrant en werkt nu als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het is een nek-aan-nekrace, tussen Harris en Trump. Zij staat een klein beetje voor in peilingen van het totaal aantal stemmen. Maar hij in peilingen die worden vertaald naar het verwachte aantal kiesmannen, dat de doorslag geeft. Zo won Trump in 2016 ook van Hillary Clinton.
Harris is een gewone politica. Je kunt gewone kritiek op haar hebben. Je kunt bijvoorbeeld vinden dat ze te weinig heeft gedaan tegen illegale immigratie. Of dat ze soms in onbegrijpelijke zinnen spreekt. Of dat ze een gemankeerde kandidaat is nu ze niet aan voorverkiezingen heeft meegedaan maar plots werd gekroond tot vervanger van de afgetakelde Joe Biden. En wanneer ze op zulke kwesties wordt aangevallen, zie je dus ook iets normaals, zoals bij alle normale politici met een staat van dienst waarop ze aanspreekbaar zijn: dat ze het lastig heeft.
Haar tegenstander is geen normale politicus. Trump is een diep gestoorde leugenaar en een oplichter. Volgens de jury in een civiele zaak een man die zich aan seksueel misbruik heeft schuldig gemaakt. Een anti-democraat die heeft geprobeerd de uitkomst van de vorige verkiezingen teniet te doen met fraude en intimidatie en door een meute op te hitsen. Hij erkent tot op de dag van vandaag de uitslag niet en dreigt als president iedereen te laten vervolgen die hij voor de resultaten verantwoordelijk houdt.
Hij bewondert dictators en heeft uitgesproken en bewezen autocratische ambities. Hij verheerlijkt geweld en zei nog deze week dat hij het leger zal inzetten tegen ‘de vijand van binnenuit’ die hij gevaarlijker acht dan welke buitenlandse mogendheid ook en waartoe hij politieke tegenstanders rekent. De ideologie van zijn beweging houdt in dat de VS ‘een tweede Amerikaanse Revolutie’ wacht, waarvan bij voorbaat niet vaststaat dat die zonder bloedvergieten zal verlopen. Tegenmacht zal er in zijn overheidsapparaat nauwelijks meer zijn.
Denk hieraan, wanneer je op tv weer eens zo’n uitgekookt handelaartje in meeschuifmeningen ziet enerzijds-anderzijdsen. Alsof het midden tussen deze twee een redelijke plek is. Denk hieraan wanneer weer eens guitig de folklore wordt besproken van die o-zo-dolle Amerikaanse campagnes.
Al op 6 november zou het eerste telefoontje kunnen plaatsvinden tussen Trump en Poetin waaruit de laatste de geruststelling put dat Oekraïne zal worden gedwongen om een bestand te aanvaarden en zijn verlies te nemen, zo waarschuwt de Britse oud-diplomaat en geopolitiek expert Tim Willasey-Wilsey. ‘Het punt van maximaal gevaar’, noemt hij de mogelijke herverkiezing van Trump. Sinds de invasie van de Krim in 2014 weten we dat rust voor het Kremlin niets anders is dan hersteltijd. Voorbereiding op volgende veroveringen, zonder dat de hybride oorlogsvoering ooit stopt. Met steun van Iran nu en, steeds meer, van Noord-Korea. Niet alleen Georgië en Moldavië zijn kwetsbaar, waarschuwt Willasey-Wilsey, ook – ondanks hun Navo-lidmaatschap – de Baltische staten.
Deze verkiezingen gaan niet over de klassieke vraag of de VS een Democratische of Republikeinse president krijgen. De vraag is of het land een president krijgt die de toch al disfunctionele democratie in Amerika wil behouden, of een die haar verder in het moeras duwt wanneer dat zijn persoonlijk belang dient. Een president die bescherming blijft bieden aan de democratische landen die zichzelf niet kunnen verdedigen, zoals het onze, óf een president die ons aan de wolven voert wanneer zijn pet daarnaar staat. Trump heeft zich tot nu toe over één Europese bondgenoot enthousiast getoond: Viktor Orbán, aanvoerder van de zelfbenoemde patriotten die dit continent hun illiberale alternatief willen opleggen.
Harris blijkt een meer dan degelijke kandidaat. Zeker in aanmerking genomen dat het moment ook voor haar onverwacht moet zijn gekomen. Onder een druk die niemand van ons zich kan voorstellen en onderworpen aan de ongenadige eis om voortdurend boven verwachting te presteren. Maar er is geen enkele garantie dat genoeg kiezers de lokroep van de sterke man zullen weerstaan of hun onverschilligheid zullen afwerpen.
Dus geniet nog maar even van de gesprekken rond onze dorpspomp. Waarin we ons vermaken met de zenuwachtige grimassen van onze uitzendpremier, omdat die op internationale toppen al improviserend opgetogenheid moet voorwenden over de wilde asielplannen van Trumps en Orbáns geestverwanten in zijn coalitie. Ontspan maar. En vergeet dat zulke toppen gelegenheden hadden kunnen zijn om ons voor te bereiden op wat mogelijk – hópelijk – niet komen gaat, maar waarschijnlijker is geworden dan het de afgelopen tachtig jaar is geweest.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant