De Amerikaanse president Joe Biden en andere westerse leiders zijn optimistisch dat de dood van Hamasleider Yahya Sinwar een staakt-het-vuren zal inluiden in Gaza. Maar dan moeten de betrokkenen wel meewerken, en Israëls opstelling in de onderhandelingen tot nu toe geeft weinig hoop.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Israël en de Palestijnse gebieden.
Als het aan de Amerikaanse regering en aan Europese leiders ligt, wordt de dood van Hamasleider Yahya Sinwar aangegrepen om nu toch echt een staakt-het-vuren in de Gazastrook te bewerkstelligen. Dan komen eindelijk de Israëlische gijzelaars vrij en krijgen de bewoners van Gaza zicht op een einde aan hun lijden.
De Amerikaanse vicepresident Kamala Harris zag vrijdag zelfs een nog stralender licht aan de horizon: Sinwars dood kan volgens haar een proces in gang zetten dat leidt tot veilige grenzen voor Israël en ‘waardigheid en zelfbeschikking’ voor de Palestijnen. Dat was wel erg ambitieus, maar ook andere westerse leiders, onder wie haar eigen president, probeerden voor te sorteren op een goede afloop.
‘Nu is het tijd om verder te gaan in de richting van een staakt-het-vuren’, zei Joe Biden tegen verslaggevers na een telefoongesprek met de Israëlische premier, Benjamin Netanyahu. ‘Dit is een kans. Het is tijd dat deze oorlog eindigt en de gijzelaars naar huis komen.’ Dat zal ‘hopelijk heel snel’ gebeuren, zei hij.
Europese politici lieten zich in dezelfde zin uit. Sinwar ‘was een obstakel voor een dringend noodzakelijk staakt-het-vuren’, zei EU-buitenlandchef Josep Borrell. ‘Ik geloof dat er een nieuwe fase moet beginnen’, zei de Italiaanse premier Giorgia Meloni. Na een bestand en vrijlating van alle gijzelaars kan volgens haar de wederopbouw van Gaza beginnen. Net als Harris schetste zij een weidser vergezicht, van ‘een geloofwaardig politiek proces dat leidt tot de tweestatenoplossing’.
Het probleem is dat het lot van Gaza en van de gijzelaars niet in handen van westerse politici ligt, zelfs niet in die van president Biden. Of er een bestand komt, hangt af van één man: Netanyahu. Hij is degene die beslist of er met Hamas gepraat wordt – gesteld uiteraard dat er met Hamas te praten valt, en gesteld dat ook dáár belangstelling bestaat voor een bestand.
‘Aan ons zal het niet liggen’, zo is op het ogenblik de stemming in Israël. ‘Iedereen die ik spreek zegt dat er een staakt-het-vuren kan komen als de gijzelaars vrijkomen’, zegt Harel Chorev, hoofd analyse aan het Dayan Center van de universiteit van Tel Aviv. ‘Dat is algemene wijsheid. De militanten mogen dan de Gazastrook verlaten, zonder hun wapens. De oorlog is dan voorbij. Ook Netanyahu en andere ministers zeggen dat.’
Het is echter de vraag of de Israëliërs zo compromisbereid zullen zijn. Sowieso kan van het vrijlaten van honderden gevangen Hamasleden (een belangrijke eis van Hamas) geen sprake zijn, zegt Chorev. Dat zou de groepering immers de gelegenheid geven weer op krachten te komen.
De opstelling van Netanyahu tot nu toe in de (indirecte) onderhandelingen met Hamas geven weinig reden tot hoop voor de families van de gijzelaars, die vrijdag in Tel Aviv demonstreerden met de leus ‘NOW END THE SIN.WAR, BRING THEM HOME’. Op diverse momenten in het maandenlange, slepende proces lieten zelfs Amerikaanse bemiddelaars doorschemeren dat het probleem niet zozeer bij Hamas lag, maar bij de Israëliërs.
De afgelopen weken brachten de Amerikanen de boodschap naar buiten dat ditmaal Hamas een bestandsakkoord frustreerde, maar achter de schermen lieten ze volgens persbureau Reuters blijken dat de schuld wel degelijk ook aan Israëlische kant lag.
De vraag is wat Netanyahu heeft te winnen bij een staakt-het-vuren, en wat te verliezen. De extreemrechtse ministers in zijn kabinet dreigen nog altijd uit de regering te stappen als er een bestand komt. Met genoegen zien zij hoe het Israëlische leger op het ogenblik het noorden van Gaza schoonveegt, voor hen de opmaat naar een herkolonisatie van Gaza. Zelfs parlementsleden van Netanyahu’s Likud-partij doen maandag in Jeruzalem mee aan de conferentie ‘Preparing to Resettle Gaza’.
De vraag is ook of Netanyahu de zittende Amerikaanse president het succes van een staakt-het-vuren vóór de Amerikaanse verkiezingen (op 5 november) gunt. In zijn nieuwe boek en in publicitaire interviews onthulde journalist Bob Woodward deze week dat Netanyahu en Biden een bloedhekel aan elkaar hebben. Ook zou een bestand weifelende Arabische kiezers in de VS het duwtje kunnen geven om toch maar op Kamala Harris te stemmen. Liever doet Netanyahu zaken met Trump als president.
Een staakt-het-vuren zou bovendien bepaald niet betekenen dat ook aan de andere fronten van het regionale conflict de rust weerkeert. In Libanon is Israël op ramkoers tegen Hezbollah en tegen Iran is een forse Israëlische vergeldingsactie aanstaande, met alle mogelijke gevolgen van dien.
In Libanon wil Israël voorlopig doorpakken. ‘Nu we Libanon zijn binnengevallen en al die vreselijke tunnels en munitie hebben gevonden, op een paar meter van onze grens, moeten we de infrastructuur van Hezbollah volledig vernietigen’, zegt Chorev. ‘De domme slogan ‘diplomatie is de beste manier’: prima, maar niet nu.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant