Waar lopen de correspondenten van de Volkskrant tegenaan in hun dagelijkse leven? Vandaag: Geert Groot Koerkamp ziet hoe zijn standplaats Moskou continu voor miljarden wordt verbouwd, geld dat via de otkat deels in de zakken van een handjevol mensen belandt.
Opengereten straten, stofwolken, machines op rupsbanden en oorverdovend lawaai. Voor miljoenen inwoners van Moskou is het een dagelijkse realiteit. Niet door oorlogsgeweld of de impact van Oekraïense drones – die sporadisch Moskou bereiken – maar vanwege de schier eindeloze wegwerkzaamheden in de Russische hoofdstad.
‘De Moskovieten zagen reikhalzend uit naar de lente. In plaats van daarvan te genieten, moeten ze maandenlang stof happen’, stelde een deelraadslid in een buitenwijk van Moskou somber vast, terwijl de bulldozers in zijn wijk het asfalt van wegen en trottoirs stroopten, net als de stoepranden en de bloemrijke aangrenzende gazons.
Dat ging zo wekenlang dag en nacht door, waarna het hele spektakel zich verplaatste naar een belendende wijk. In bijna alle gevallen lag het verwijderde asfalt er nog maar één of enkele jaren en was er geen noodzaak voor vervanging.
‘Het seizoen voor de vervanging van goede door ideale stoepranden is geopend,’ luidde de smalende kop op een nieuwssite in Zelenograd, een voorstad van Moskou. Bij de kapper of in de buurtwinkel, overal was juist dit de voorbije zomer hét onderwerp van gesprek – niet de situatie in Oekraïne.
De meeste morrende mensen die ik spreek twijfelen er niet aan dat de wegwerkzaamheden primair zijn bedoeld om de kas te spekken van een handvol belanghebbenden. De Russen spreken in dit verband van otkat, een fenomeen met een rijke traditie kent: de uitvoerende partij betaalt ambtenaren of bestuurders om de lucratieve order binnen te halen, en van het bedrag dat de overheid hiervoor uittrekt blijft een fors deel aan diverse strijkstokken hangen. De omvang van de otkat kan oplopen tot wel 20 procent van de contractwaarde, of zelfs meer.
Onder de kop ‘Verfraaiing of verkwisting?’ zette de conservatieve krant Zavtra de astronomische uitgaven voor asfalt, beton en graniet verontwaardigd af tegen de in conservatieve kring te karig geachte financiële steun van Moskou aan de Russische oorlogsinspanning. ‘Moskou heeft Donetsk onder zijn hoede’, schrijft Aleksej Gontsjarov. ‘Maar heeft Moskou wel alles gedaan voor de technische ondersteuning van onze militairen? Worden in de hoofdstad de aan het front broodnodige drones massaal geproduceerd? Of gelden die niet als kapitaalinvestering?’
Moskou is al jarenlang in de ban van ‘verfraaiing’ van de hoofdstad; het is een paradepaardje van burgemeester Sergej Sobjanin, waarvoor kosten noch moeite worden gespaard. In 2019 becijferde de zakenkrant Vedomosti dat de stad in de voorbije negen jaar 1,5 biljoen roebel had besteed aan ‘verfraaiing’, omgerekend naar de koers van dat moment ruim 21 miljard euro. Dat was bijna net zo veel als het totaalbedrag dat alle overige regio’s in Rusland in datzelfde tijdvak gezamenlijk hadden uitgegeven aan hún verfraaiing: 1,7 biljoen roebel.
In Moskou gaan jaar in jaar uit talloze straten, pleinen en parken rigoureus op de schop en worden nieuwe metrostations aangelegd. Dat gebeurt overigens niet uitsluitend en alleen om de zakken van corrupte ambtenaren te spekken. De hoofdstad is ook een vitrine, een symbool dat moet laten zien dat Rusland zich ondanks alles dynamisch ontwikkelt en volwaardig meedoet in de vaart der volkeren.
Die boodschap is zowel naar buiten als naar binnen gericht. In Moskou woont ongeveer tien procent van de Russen, onder wie veel kritische lieden die zo mogelijk tevreden moeten worden gehouden.
Maar de continue ‘verfraaiing’ van de Russische hoofdstad is en blijft een peperdure façade, die niet kan verhullen dat onder de oppervlakte de zaken lang niet zo rooskleurig gaan als wordt gesuggereerd; met een aftakelende infrastructuur, een groeiend gebrek aan arbeidskrachten, teruglopende olie- en gasinkomsten en een economie die mede door westerse sancties steeds verder op een zijspoor raakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant