Utrecht wil als eerste gemeente van Nederland – en mogelijk ter wereld – het gebruik van de open haard en houtkachels verbieden. In 2030 wil de stad ‘houtrookvrij’ zijn. Per 1 januari 2025 komt er al een verbod op de aanleg van rookkanalen in nieuwbouwwoningen.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
De maatregelen zijn onderdeel van een breder pakket maatregelen om de luchtkwaliteit in de stad te verbeteren. Het pakket werd vrijdag bekendgemaakt. Utrecht legt de lat hoog: niet de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uit 2005 gelden als ambitie, maar de fors lagere waarden van de WHO uit 2021. Deze advieswaarden hebben betrekking op de hoeveelheid stikstofdioxide en fijnstof in de lucht.
Naast het houtstookverbod zal Utrecht de komende jaren ook de uitstoot veroorzaakt door het wegverkeer aanpakken, onder meer door uitbreiding van de zogeheten milieuzone waarvoor strenge uitstootregels gelden. Momenteel mogen vervuilende dieselvoertuigen de binnenstad en de omliggende wijken niet in, vanaf 2027 geldt dat verbod voor de hele gemeente. Een jaar later zijn brom- en snorfietsen van tien jaar en ouder niet meer welkom in Utrecht, vanaf 2030 wordt de moeten alle brom- en snorfietsen uitstootvrij zijn – elektrisch dus. Dat geldt in dat jaar ook voor alle bestel- en vrachtauto’s die Utrecht aandoen. Uiteindelijk wil de gemeente ook de meest vervuilende benzineauto’s uit de stad kunnen weren, maar daarvoor is een wetswijziging nodig.
De plannen zijn ‘ambitieus, maar ook verstandig’, zegt de Utrechtse milieuwethouder Eva Oosters. ‘De luchtkwaliteit heeft een enorm effect op de gezondheid. En in steden is de luchtkwaliteit slechter dan op veel andere plekken. Daarom willen we hier als stad serieus mee aan de slag. We willen de stappen die we kunnen zetten ook echt zetten.’
Ook luchtkwaliteitsonderzoeker Gerard Hoek van de Universiteit Utrecht noemt de plannen ‘heel ambitieus’. Hoek, niet betrokken bij het beleid van de gemeente, wijst erop dat de concentratiewaarden van schadelijke stoffen die Utrecht hoopt te halen twee keer zo laag liggen als nieuwe Europese normen die deze week zijn vastgesteld. ‘Dit levert een flinke gezondheidswinst op’, zegt hij.
Of Utrecht de gewenste waarden met de voorgestelde plannen gaat halen, durft Hoek niet te voorspellen. Wel vindt hij het logisch dat de gemeente inzet op een grotere en strengere milieuzone en een houtstookverbod. ‘Nu mensen steeds meer online kopen, rijden er veel dieselbusjes door de stad. Als je die elektrisch maakt, scheelt dat veel uitstoot.’ Ook een verbod op houtstook geeft een flinke verbetering van de luchtkwaliteit, wat gezondheidswinst voor omwonenden oplevert. ‘Maar het is ook een moeilijke maatregel, qua acceptatie. Mensen stoken vaak voor de gezelligheid.’
Wethouder Oosters erkent dat sommige inwoners het idee zullen krijgen dat de overheid de vrijheid inperkt. ‘Maar een slechte luchtkwaliteit is voor sommigen ook een inperking van hun vrijheid. Voor mensen die problemen met de luchtwegen hebben, bijvoorbeeld.’
Ze denkt ook dat het een kwestie van wennen is. ‘We vinden het nu ook niet meer raar dat we in cafés niet meer mogen roken.’ Met voorlichting hoopt ze inwoners te overtuigen van het nut van de maatregelen.
Ook houdt Utrecht rekening met inwoners die onevenredig geraakt worden door de nieuwe plannen. Zo komt er een compensatieregeling voor de ruim 2.500 Utrechters met een dieselauto die over twee jaar de stad niet meer in mag. Ondernemers ‘die failliet gaan als ze een nieuwe bedrijfswagen moeten kopen’ of anderszins in ‘zware financiële omstandigheden’ zitten kunnen op coulance rekenen, belooft de wethouder. De uitwerking van dergelijke regelingen volgt later.
Met een volledig houtstookverbod is Utrecht een voorloper in Nederland. De gemeenten Amersfoort, Voorst en Venray kennen al een gedeeltelijk verbod. Daar moeten de inwoners eerst de stookwijzer van het RIVM raadplegen: bij een slechte luchtkwaliteit of weinig wind mag de open haard niet aan. Eerder besloot Utrecht zelf om houtstook in de tuin – vuurkorven en pizzaovens – per 1 januari 2025 te verbieden.
Bestuurslid Inge Everhardus van de Stichting Houtrookvrij toont zich ‘blij verrast’ met de Utrechtse plannen. Haar stichting waarschuwt al jaren voor de schadelijke effecten van houtstook. ‘Mensen stoken hout omdat ze het gezellig vinden’, zegt ze. ‘Maar is het wel zo gezellig om ziekte en sterfte om je heen te zaaien? Houtstook is veel schadelijker dan gedacht. Ook bijvoorbeeld moderne pelletkachels stoten veel fijnstof, ultrafijnstof en roet uit.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant