In de Brabantse industriestad Oss, woonplaats van de familie Marijnissen, heeft de SP na een afsplitsing nog maar drie zetels over in de gemeenteraad. ‘Ook een botsing van persoonlijkheden heeft ertoe bijgedragen dat het uit elkaar is gespat.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Zuid-Nederland.
‘Het voelt als een bevrijding’, zegt ex-SP’er Marie-Therese Janssen wanneer ze donderdagavond de gemeenteraadszaal in Oss binnenkomt. Ze geniet lokaal vooral bekendheid als mede-oprichter van het eerste ‘zorgbuurthuis’ in Nederland.
Het is een keer genoeg, bevestigt Jan Zoll, tot enkele weken geleden nog fractievoorzitter van de SP. ‘De voortdurende strijd in de afgelopen jaren en de voortdurende onenigheid binnen de SP over wie we zijn, wat we willen en hoe we dat het beste kunnen bereiken heeft te lang geduurd’, aldus Zoll.
Medio september splitsten vijf van de acht leden zich af van de SP-fractie in Oss. Onenigheid over het wel of niet indienen van een motie tegen de sloop van woningen in een volksbuurt was ‘de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen’.
Kort na de vorige raadsvergadering maakten de vijf dissidenten bekend dat ze voortaan verder gaan onder de naam Sociaal Sterk Oss, waarvan de afkorting niet toevallig een omkering is van de gemeentenaam. SSO is met vijf zetels in één keer de tweede partij in de raad, en de grootste oppositiepartij. De SP heeft nog maar drie zetels over.
Die klap kwam hard aan in de Brabantse industriestad, ook wel de bakermat van de SP genoemd. Hier veroverde de Socialistiese Partij, voortgekomen uit Kommunistiese Partij Nederland/marxisties-leninisties (KPN/ml), in 1974 haar eerste drie raadszetels. Niet lang daarna trad ook fabrieksarbeider Jan Marijnissen – ooit worstmaker bij Unox en constructiebankwerker/lasser – toe tot de Osse gemeenteraad. Pas twintig jaar later, in 1994, maakte hij de overstap naar de Tweede Kamer, als een van de twee eerste SP-Kamerleden.
‘Onbegrijpelijk en heel onverwacht’, is de reactie van Henk van Gerven over het vertrek van de vijf dissidenten. ‘We zijn bij de SP gewend om allerlei zaken intern te bespreken. En na alle discussies treden we als een eenheid naar buiten. Dit is de eerste afsplitsing bij de SP in Oss in vijftig jaar.’
Hij spreekt van ‘zetelroof’. Van Gerven, voormalig Kamerlid en oud-wethouder, wordt de nieuwe fractievoorzitter van de SP. Maar daarvoor moet hij donderdagavond nog wel eerst worden benoemd als raadslid. Hij komt (dankzij voorkeurstemmen) in de plaats van een zesde fractielid dat vorige maand eveneens zijn vertrek aankondigde, maar wel zijn raadszetel inleverde.
De sfeer is tijdens de eerste raadsvergadering na de afsplitsing enigszins ongemakkelijk. ‘We hebben in overleg met de fractievoorzitters een nieuwe placering afgesproken’, zegt burgemeester Wobine Buijs aan het begin van de zitting. Tussen de vijf SSO-leden en drie SP-leden is de CDA-fractie met vier volksvertegenwoordigers geplaatst. ‘Het CDA als buffer’, grapt SSO-fractievoorzitter Zoll, die zijn partijlidmaatschap van de SP na vijftig jaar heeft opgezegd.
Volgens dissident Zoll blijft de SP zich veel te veel profileren als actiepartij. Hij is meer voorstander van een politieke partij of beweging waarbij actievoeren wel een middel is, maar geen doel op zich. Hij wil de verbinding zoeken en constructief samenwerken met andere partijen of instanties.
‘De tijden zijn veranderd, de maatschappij is veranderd’, zegt Zoll vlak voor de raadsvergadering. ‘Als je tegenwoordig langs de deur gaat, doen de mensen vaak niet eens meer open. De SP heeft er ook de mensen niet meer voor om steeds maar de straat op te gaan.’
Al vanaf de verkiezingsstrijd in 2015 tussen Ron Meyer en Sharon Gesthuizen over de opvolging van Jan Marijnissen als partijvoorzitter is duidelijk dat er ‘twee denkrichtingen’ in de partij zijn, meent hij. Maar het partijbestuur heeft volgens hem altijd geweigerd om de interne discussie daarover aan te gaan.
‘Er is helemaal geen tegenstelling tussen de activistische en parlementaire kant’, riposteert Van Gerven, ook lid van het landelijk bestuur. ‘We doen het allebei: actievoeren én besturen.’
Behalve verschillen van inzicht heeft de scheiding volgens beide ‘kemphanen’ eveneens te maken met personen. ‘Ook een botsing van persoonlijkheden heeft ertoe bijgedragen dat het uit elkaar is gespat’, erkent Zoll.
In Oss maakte de partij aanvankelijk een stormachtige groei door. De SP was jarenlang toonaangevend in de stad, zowel op straat als in de gemeenteraad. De socialisten waren jarenlang de grootste partij in Oss, met in 2002 als hoogtepunt vijftien van destijds 35 raadszetels, en zaten regelmatig in het gemeentebestuur.
Maar net als op landelijk niveau zit ook bij de SP in Oss de klad erin, al heeft de lokale afdeling nog lang stand kunnen houden. De socialisten moesten de laatste tijd de lokale partij VDG (Voor De Gemeenschap), vooral sterk in de omliggende dorpen van Oss, al voor zich dulden als grootste partij.
Nu de SP in zijn eigen thuishaven ook nog door een scheuring ruimschoots is gehalveerd, is de partij in de Osse gemeenteraad aanbeland op het laagste aantal zetels sinds een halve eeuw. Maar oud-huisarts Van Gerven houdt de moed erin. ‘We gaan volop door’, zegt hij strijdbaar in de wandelgangen van de raadszaal. Als ondersteuning en versterking voor de drastisch gekrompen fractie zijn donderdag direct drie burgerraadsleden benoemd.
De nieuwe partij SSO zal in beleid niet veel verschillen van de SP, beaamt fractievoorzitter Zoll: ‘Qua programma zit er niet veel licht tussen SSO en SP.’ Hij heeft sinds de afsplitsing ‘veel negatieve, maar ook een hoop positieve reacties gehad, ook van oud-SP’ers’.
Maar uiteindelijk zal het pleit over de opmerkelijke scheiding pas echt over twee jaar worden beslecht. Dan mogen de inwoners van Oss weer naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant