Landen worden steeds terughoudender met het leveren van wapens aan Israël, nu het geweld in Gaza en Libanon escaleert. Zo niet Duitsland, dat belooft spoedig nieuwe wapens te sturen – mits Israël belooft geen mensenrechten te schenden.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
De Franse president Emmanuel Macron riep deze maand op tot een wapenembargo tegen Israël. Nederland mag van de rechter geen F-35-onderdelen meer leveren. Zelfs de Verenigde Staten waarschuwen Jeruzalem nu: als Israël niet stopt met het blokkeren van hulp voor 'twee miljoen burgers in Gaza in een steeds schrijnender situatie', wordt het juridisch moeilijk nog wapens te leveren.
Duitsland peinst er niet over, bleek deze week. ‘Wij zullen altijd Israël in staat blijven stellen zichzelf te verdedigen,’ zei bondskanselier Olaf Scholz woensdag in de Bondsdag, de Duitse Tweede Kamer. ‘Daarom leveren wij wapens, en blijven we wapens leveren. Daar kan Israël altijd van op aan.’
Het maakt van Duitsland de meest fervente steunpilaar van Israël, terwijl bij steeds meer bondgenoten van de Joodse staat twijfel rijst: hoelang kunnen we Israël nog blijven steunen terwijl het aantal burgerdoden in de tienduizenden loopt?
Scholz sprak zich ook uit voor burgerslachtoffers, van wie er bij Israëls bombardementen op Gaza al tienduizenden vielen en in Libanon tot nu toe vele honderden. Eerder deze week toonden videobeelden hoe mensen in Gaza levend verbrandden nadat Israël hun tentenkamp had gebombardeerd. In Libanon doodde een Israëlische luchtaanval dinsdag 22 mensen in een appartement. De Verenigde Naties eisen een onderzoek.
‘Wie het conflict ziet, weet dat er veel slachtoffers zijn’, aldus Scholz in de Bondsdag. ‘Vanzelfsprekend: allereerst diegenen op de meest schandelijke wijze door Hamas werden gedood, verkracht en vernederd. Maar ook velen die bijvoorbeeld als burgerslachtoffers in Gaza zijn gestorven. Wij voelen met alle slachtoffers mee. Wat we willen: een wapenstilstand die eindigt met de vrijlating van de (Israëlische) gijzelaars.’
Duitse politici buitelen over elkaar heen met steunbetuigingen aan Israël. Toen een prominent lid van Scholz’ SPD deze week opperde de Israëlische ambassadeur te ontbieden wegens het beschieten van VN-vredestroepen in Libanon, waar ook veertig Duitsers dienen, zei oppositiepartij CSU dat de SPD’er ‘compleet de weg kwijt’ is.
Op een vraag van de Volkskrant deze week antwoordde Christian Lindner, leider van de liberale coalitiepartij FDP, dat wat hem betreft Israël ‘mogelijk als Navo-lid’ behandeld moet worden. ‘Niet alleen vanwege onze geschiedenis, maar ook omdat het de enige democratie in het Midden-Oosten is.’
Onder de Duitse bevolking draait de stemming voorzichtig. Volgens ARD vond in augustus 57 procent van de Duitsers het Israëlische geweld te ver gaan, 7 procentpunten meer dan in maart. In Berlijn dragen sommige inwoners nu de zwart-witte Palestijnse keffiyeh. Maar de Israëlische vlag wappert nog altijd hoog tegenover het stadhuis, en blijft dat volgens de burgemeester doen totdat het lot van de laatste Israëlische gijzelaar bekend is.
Pro-Palestijnse protesten worden al een jaar lang stelselmatig begeleid door enorme aantallen politieagenten die hard ingrijpen bij elke uiting die mogelijk valt onder de zeer ruime definities van antisemitisme, het verheerlijken van terreur, of het ontkennen van Israels bestaansrecht. Een veroordeling kan voor immigranten het verkrijgen van de Duitse nationaliteit onmogelijk maken.
Tot nu toe kwamen in Berlijn 3.197 zulke zaken voor het gerecht, meldde Radio Berlin-Brandenburg maandag, waarvan 80 procent is afgehandeld. In slechts 363 gevallen kwam het tot een aanklacht. Daarvan werden tot nu toe 20 mensen veroordeeld (de helft van de 3.197 zaken werd geseponeerd omdat er geen verdachte bekend was).
Deze week riep de hoogste Berlijnse politiefunctionaris de rechtbank op pro-Palestijnse demonstranten die worden verdacht van een misdrijf langer vast te houden, tot aanzienlijke irritatie van de rechtbank. Die beschuldigde de politie van inmenging in haar onafhankelijkheid.
Toch lijkt er binnen het Duitse kabinet enige bezinning te zijn geweest. Uit cijfers van het ministerie van Economische Zaken blijkt dat er tot midden augustus van dit jaar slechts 14,5 miljoen euro aan militaire exporten naar Israël is gegaan. Dat is een schijntje vergeleken met 2023. Toen ging het om 326,5 miljoen euro, tienmaal zoveel als in 2022. Zo’n 30 procent van de Israëlische wapenimporten komt uit Duitsland.
De oorlog in Gaza begon na 7 oktober 2023, toen Hamas in Israël een bloedbad aanrichtte en bijna 1.200 Israeliërs doodde, merendeels burgers. 251 mensen werden ontvoerd, bijna honderd worden nog altijd in Gaza vastgehouden.
Duitsland maakt een onderscheid tussen ‘overige uitrusting’, van dieselmotoren voor pantservoertuigen tot communicatiemiddelen, en ‘oorlogswapens’. Aan die laatste categorie, die alles omvat van handgranaten tot gevechtshelikopters, is sinds maart geen exportvergunning meer verleend.
Persbureau Reuters meldde in september op basis van eigen bronnen dat er ‘politieke en juridische’ zorgen waren bij de Duitse regering. Er zijn tal van rechtszaken aangespannen tegen landen die wapens aan Israël leveren. De Duitse kranten Bild en Frankfurter Allgemeine Zeitung schreven dat Groenen-ministers Annalena Baerbock (Buitenlandse Zaken) en Robert Habeck (Economische Zaken) exporten hadden geblokkeerd.
Volgens Duitse media is nu een compromis gevonden (wapenexporten zijn geheim, de regering uit zich niet over details). Israël belooft bij elke exportvergunning schriftelijk dat het geen mensenrechten zal schenden. Duitsland, bij monde van Scholz, belooft weer wapens te zullen sturen.
De Amerikaanse president Joe Biden komt toch naar Berlijn. Een meerdaags staatsbezoek werd vorige week afgezegd. Dat zou het eerste officiële staatsbezoek zijn geweest van een Amerikaanse president aan Duitsland sinds Ronald Reagan in 1985. Biden bleef thuis voor orkaan Milton, uit vrees dat zijn concurrenten in verkiezingstijd hem zouden beschuldigen van afwezigheid tijdens een nationale crisis.
Het bezoek is nu ingekort tot minder dan 24 uur, en afgewaardeerd naar regulier ‘werkbezoek’. Biden kwam donderdagavond laat aan, en vertrekt vrijdagmiddag. Hij spreekt in Berlijn met bondskanselier Olaf Scholz, de Franse president Emmanuel Macron, en de Britse premier Keir Starmer. Op de agenda staan steun voor Oekraïne, de oorlog in het Midden-Oosten, en de mogelijke gevolgen van de Amerikaanse verkiezingen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant