Hamasleider Yahya Sinwar, door iedereen die hem heeft meegemaakt omschreven als ‘intelligent’ en ‘keihard’, wist Israël lange tijd om de tuin te leiden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Yahya Sinwar was al dood. Hij was het brein achter de aanval van 7 oktober vorig jaar op Israël – hij had het plan bedacht en hij had het tot in detail voorbereid – en Sinwar wist dat Israël hem op een dag zou vinden.
Maar hij maakte het hen niet gemakkelijk. Terwijl heel Gaza werd gereduceerd tot puin en er tienduizenden mensen werden gedood, verschool de Hamasleider zich in de tunnels onder de Gazastrook: een uitgebreid netwerk, dat op sommige plaatsen tot wel vijftien verdiepingen onder de grond doorloopt.
Israël loofde 400 duizend dollar (370 duizend euro) uit voor informatie die naar Sinwar zou leiden, maar niemand meldde zich. De vermaarde Israëlische inlichtingendiensten spitsten constant hun oren, maar terwijl talloze andere kopstukken van Hamas werden vermoord, bleef Sinwar langer dan een jaar onvindbaar.
Uiteindelijk was het geen commando-operatie, maar een toevalstreffer, een schietpartij in Gaza met de reguliere infanterie, die Sinwar woensdagavond fataal werd.
Het hele leven van Yahya Sinwar stond in het teken van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Hij werd bijna 62 jaar geleden geboren in het Khan Younis vluchtelingenkamp, waar zijn ouders naartoe waren uitgeweken toen de staat Israël in 1948 werd opgericht. De armoede uit zijn jeugd maakte diepe indruk: mannen waarmee hij later gevangen heeft gezeten, vertellen in interviews dat Sinwar direct begon over de honger vroeger in het kamp zodra gevangenen klaagden over de slechte omstandigheden in de cel.
Sinwar studeerde aan de Universiteit van Gaza, en werd een vertrouweling van sjeik Ahmed Yassin, een van de oprichters en de geestelijk leider van Hamas. Hierop rees Sinwars ster snel. Hij is de oprichter en leider van de Majd, de veiligheidsdienst van Hamas die verraders opspoort en vermoordt, wat hem de bijnaam ‘de slager van Khan Younis’ opleverde.
Sinwar werd in totaal drie keer gearresteerd en de laatste keer (1988) werd hij tot vier keer levenslang veroordeeld voor de moord op vier Palestijnen. Hij gebruikte zijn tijd in de gevangenis om zijn vijand goed te bestuderen. Sinwar leerde Hebreeuws, las Israëlische kranten en verdiepte zich in de Joodse geschiedenis.
‘Hij was uitermate intelligent, maar ook keihard en enorm wreed’, vertelde Yuval Bitton, het hoofd van de Israëlische inlichtingendiensten in het gevangeniswezen, tijdens een interview met de Volkskrant. Bitton onderhandelde in het verleden honderden uren met Sinwar over de vrijlating van een Israëlische gijzelaar, en tijdens deze gesprekken zou Sinwar zelf gezegd hebben dat ‘de goede zaak’ wel 100 duizend Palestijnse levens waard is.
Uiteindelijk werd die ene Israëlische gijzelaar vrijgelaten in ruil voor meer dan duizend Palestijnse gevangenen, onder wie hijzelf. Sinwar, die in totaal 22 jaar in de cel had gezeten, keerde terug naar Gaza, trouwde, kreeg kinderen, en wijdde zichzelf weer volledig aan de strijd tegen Israël. Zijn macht groeide, en tegenstanders werden uit de weg geruimd.
In 2018 kreeg Sinwar de leiding over de dagelijkse gang van zaken in Gaza, waarop hij de banden tussen de militaire en de civiele vleugels van de organisatie steeds nauwer aantrok. Het politieke leiderschap dat in het buitenland een luxe leventje leidde, en waar Sinwar een diepe minachting voor voelde, wist hij geleidelijk aan te marginaliseren. En terwijl hij in het diepste geheim een oorlog tegen Israël voorbereidde, wist Sinwar Israël juist in de waan te laten dat hij helemaal geen confrontaties wilde.
Hoe fataal dit was, bleek vorig jaar 7 oktober. Analisten zijn verdeeld over de vraag of Sinwar voorzag wat hij met de aanval over Gaza afriep. Het is duidelijk dat hij hoopte op een regionale oorlog, waarbij ook Hezbollah zich direct in de strijd zou mengen. Dit gebeurde niet, net zoals Israël zich niet inhield vanwege de honderden Israëlische gijzelaars die in Gaza werden vastgehouden – iets waar Sinwar misschien op had gerekend. Anderen denken dat hij de furie van Israël wel degelijk had zien aankomen, en bereid was om al die Palestijnse levens op te offeren.
Tijdens de onderhandelingen om een staakt-het-vuren bleek hij wederom keihard. Sinwar leek het idee te hebben dat hij de tijd aan zijn zijde had: hoe langer de oorlog voortsleept, hoe groter de schade aan de internationale reputatie van Israël, hoe groter de spanningen binnen Israël zelf en hoe moeizamer de relatie van Israël met zijn belangrijkste bondgenoot, de Verenigde Staten.
Ondertussen werden alle Hamaskopstukken door Israël geliquideerd, en in augustus werd Yahya Sinwar benoemd tot nieuwe opperste leider van de organisatie. Uiteindelijk, op woensdag 15 oktober, werd hij alsnog ingehaald door de dood die hem al maanden op de hielen zat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant