Hij sloeg niet met de vuist op tafel, zocht geen confrontatie. Premier Schoof wil méépraten in Brussel, waar hij voor het eerst met andere regeringsleiders samenkwam. Voordeel: ook andere EU-landen schuiven verder op naar rechts.
schrijven over de Europese Unie.
‘Het is toch bijzonder, zo’n eerste Europese Raad, maar ik heb veel collega’s de afgelopen drie, vier maanden op verschillende plekken ontmoet. Daarom voelt het ook wel een beetje als thuiskomen’, zegt premier Dick Schoof donderdagochtend in het Europagebouw in Brussel, waar de Europese regeringsleiders bij elkaar komen voor een top.
Veertien jaar lang was Mark Rutte de premier die Nederland vertegenwoordigde bij de Europese Raad van regeringsleiders. Meer dan honderd keer kwam hij voor zo’n top naar Brussel. Allengs groeide zijn statuur, als een van de meest ervaren en behendige Europese leiders.
Nu staat Dick Schoof voor de eerste keer ‘aan het touwtje’, het koord waarmee de media en de regeringsleiders van elkaar gescheiden worden – een debutant die thuis een chaotische coalitie aanvoert. Als de Europese top achter de rug is, moet hij spoorslags terug naar Den Haag om een crisis over de asielnoodwet af te wenden.
Anders dan andere leiders komt hij niet voort uit een van de grote Europese politieke families, zoals de sociaaldemocraten, de christendemocraten of de liberalen. Toch voelt hij zich geen vreemde eend in de bijt, zegt hij. Hij heeft veel mensen gesproken en proeft een grote belangstelling voor het nieuwe Nederlandse kabinet, vooral voor zijn harde migratiebeleid.
Hoe dan ook laat Dick Schoof zich gelden tijdens zijn eerste Europese Raad. Woensdag was hij een van de sprekers op de ontmoeting tussen de Europese regeringsleiders en de leiders van de Golfstaten. Donderdagochtend organiseerde hij samen met de Italiaanse premier Giorgia Meloni en de Deense premier Mette Frederiksen een ontmoeting ter voorbereiding van de Europese top, later op de dag.
‘We hebben dat met zijn drieën gedaan omdat we migratie belangrijk vinden. Nederland heeft daar veel ambitie’, zegt Schoof. Italië en Denemarken staan al langer bekend om hun harde migratiebeleid. ‘Het is mooi dat Nederland zich bij die landen kan aansluiten’, zegt Schoof. ‘Met zijn drieën zijn we een drijvende kracht, om te kijken of er nieuwe voorstellen kunnen worden ontwikkeld.’
Een veelgebruikte term bij deze Europese top was ‘innovatieve oplossingen’. Zo brengt Italië sinds deze week asielzoekers die weinig kans maken naar Albanië. Denemarken brengt uitgeprocedeerde asielzoekers die een strafbaar feit hebben begaan naar Kosovo. Woensdagavond lanceerde de Nederlandse minister Reinette Klever het plan om uitgeprocedeerde asielzoekers naar Oeganda te sturen. Daar zou een regionale ‘hub’ kunnen worden opgezet, vanwaaruit de asielzoekers naar hun land van herkomst worden teruggestuurd.
‘Het is een serieus idee’, zegt Schoof. ‘Maar er zitten veel haken en ogen aan. Er zijn meerdere lidstaten die vinden dat je zulke hubs in de regio moet hebben.’ De premier benadrukte echter dat het plan nog goed bestudeerd moet worden. ‘Het moet wel passen binnen de regelgeving en internationale verdragen, dat is ook een uitgangspunt van Nederlands beleid’, zegt hij. ‘We moeten ook kijken naar de mensenrechten. Maar we moeten ook out-of-the-box denken. Niet alleen kijken wat níet kan, maar ook wat wél kan.’
Tijdens het vooroverleg met Italië en Denemarken werd ook gesproken over een Italiaans idee om samen te werken met de Syrische president Assad, zodat Syrische asielzoekers op vrijwillige basis veilig naar Syrië kunnen worden teruggestuurd, aldus een bron. Volgens deze bron stelde Schoof zich in dit overleg gematigd op in vergelijking met Meloni en Frederiksen.
Het regeerprogramma van het kabinet-Schoof combineert euroscepsis met het streven naar samenwerking binnen Europa. Het kabinet wil een opt-out, zodat het niet meer aan Europees migratiebeleid hoeft mee te doen. Maar zolang die opt-out er niet is – en voorlopig zal die er niet komen – wil het kabinet inzetten op het Europese Migratiepact, dat in 2026 in werking treedt.
‘Het Migratiepact moet met volle kracht worden uitgevoerd’, zegt Schoof. ‘We hebben allemaal onze handtekening eronder gezet. We kunnen nu niet opeens andere dingen gaan doen, en het Migratiepact niet uitvoeren. Het pact is belangrijk om grip te krijgen op migratie, maar dat hoeft ons er niet van te weerhouden om daarnaast met nieuwe ideeën te komen.’
Voorlopig kiest Schoof niet voor confrontatie, zoals bijvoorbeeld de Hongaarse premier Viktor Orbán. Hij wil juist meepraten en zakendoen in Brussel. Tijdens zijn eerste interventie in de Europese Raad van regeringsleiders verzekerde hij Oekraïne van de ‘onwankelbare steun’ van Nederland. In die zin is er continuïteit met Rutte.
Schoof slaat dus niet ‘met de vuist op tafel’ in Brussel, zoals BBB-leider Caroline van der Plas in de verkiezingscampagne voorstelde. Nederland denkt meer te bereiken met een constructieve opstelling. Deze week werd via de NOS bekend dat er een Stuurgroep Tactiek en Timing in het leven is geroepen, om te bekijken hoe de Nederlandse belangen in Brussel via overleg kunnen worden bevorderd.
Wat de positie van Schoof als premier van een kabinet met een grote radicaal-rechtse inbreng vergemakkelijkt, is het feit dat Europa het afgelopen jaar naar rechts is opgeschoven. Alleen al de afgelopen maanden won de AfD de deelstaatverkiezingen in Duitsland, won de FPÖ in Oostenrijk en is de nieuwe Franse regering afhankelijk van de gedoogsteun van het Rassemblement National van Marine Le Pen. Europa verandert: taboes sneuvelen in snel tempo.
Er is dan ook veel belangstelling voor een strenger migratiebeleid. Bij de voorbereidende ontmoeting van Nederland, Italië en Denemarken schoven Oostenrijk, Slowakije, Polen, Hongarije, Malta, Estland, Cyprus en Tsjechië aan. Ook Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, was aanwezig.
‘Het is betekenisvol dat Von der Leyen aanschuift. Dat betekent dat ook de Commissie anders naar migratie kijkt’, zegt Schoof. Ook Von der Leyen pleitte deze week in een brief voor regionale ‘hubs’ om asielzoekers buiten Europa op te vangen. Schoof: ‘We merken dat er een andere sfeer hangt in Europa. Dat is toch de lijn die Nederland kiest. Proberen de instroom te verminderen. Terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers versnellen. Dat is echt gaan landen in Europa.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant