Polen en Finland mogen asielaanvragen weigeren van migranten die met de hulp van Rusland en Belarus naar de grens zijn gebracht. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie bepleitte donderdagmiddag deze koerswijziging in het migratiebeleid en kreeg steun van alle Europese regeringsleiders.
Volgens Von der Leyen is een ‘tijdelijke en proportionele’ opschorting van het recht om asiel aan te vragen gerechtvaardigd omdat Rusland en Belarus migranten inzetten als ‘wapens’ om de EU-landen te ontwrichten. Volgens de Commissievoorzitter is dat hybride oorlogsvoering en heeft dat niets met migratie te maken. De Poolse premier Donald Tusk had afgelopen dagen aangedrongen op toestemming van Brussel om de grens met Belarus dicht te gooien en migranten daar te weren.
GroenLinks-Europarlementariër en migratie-expert Tineke Strik wijst erop dat het recht om asiel aan te vragen is verankerd in Europese wetgeving. ‘Dan is het merkwaardig dat de Commissie, de toezichthouder op die wetten, nu tegen de lidstaten zegt: overtreedt de regels maar.’ Volgens Strik begeeft de EU zich hiermee op een hellend vlak. ‘Straks roept iedereen dat ze een migratieprobleem hebben. Dit is een vrijbrief voor erosie van het asielbeleid.’
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Onder het nieuwe Migratiepact, dat in juni 2026 in werking treedt, is een tijdelijke opschorting van het asielrecht wél mogelijk in crisissituaties. Dat kan maximaal vier weken. Von der Leyen neemt hierop een voorschot.
Tusk hield zijn collega’s voor dat zij belang hebben bij het dichthouden van de grenzen met Rusland en Belarus. De migranten die via deze landen naar Europa komen, blijven volgens Tusk niet in Polen. Zij reizen door naar onder meer Duitsland, Zweden en Nederland.
Polen ziet zich momenteel dagelijks geconfronteerd met honderden migranten die via Belarus de grens oversteken. Deze mensen worden volgens Tusk geholpen door Moskou en Minsk, die daarmee onrust in de EU willen veroorzaken. Veel migranten aan de grens tussen Polen en Belarus komen uit Afghanistan, Syrië en Iran, landen waar de EU-lidstaten geen mensen naar terugsturen. Finland sloot eerder dit jaar de grens met Rusland om soortgelijke redenen.
De juridische dienst van de Commissie onderzoekt momenteel de Finse wetten die het asielrecht tijdelijk opschorten voor migranten die via Rusland komen. De boodschap van Von der Leyen wordt gezien als een politieke verklaring die de Finse aanpak goedkeurt. In maart 2020 sloot Griekenland de grens met Turkije bij de Evros-rivier, nadat tienduizenden migranten daar met hulp van het Turkse leger naartoe waren gebracht.
De leiders schaarden zich achter het tienpuntenplan dat Von der Leyen eerder deze week presenteerde om irreguliere (ongecontroleerde) migratie naar Europa tegen te gaan. Ze riepen de Commissie op de plannen snel uit te werken.
Daarbij gaat het onder meer over de haalbaarheid van terugkeer-hubs buiten Europa voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Den Haag speelt met de gedachte om Oeganda te vragen als ‘hub’ voor Nederland te fungeren.
Premier Dick Schoof benadrukte donderdag dat de Oeganda-constructie bedoeld is voor de lange termijn. ‘Er zitten echt heel veel haken en ogen aan waar we goed naar moeten kijken. Dit is niet van de ene op de andere dag geregeld.’
Nederland moet allereerst overleggen met Oeganda in welke mate en tegen welke prijs dat land bereid is mee te werken. Daarnaast moet de Europese wetgeving worden aangepast. De huidige terugkeerrichtlijn staat niet toe dat een migrant tegen zijn zin wordt overgebracht naar een land waarmee hij geen band heeft. Ook moet worden vastgelegd hoe lang de migrant in Oeganda mag worden vastgehouden en wat er gebeurt als het land van herkomst zijn onderdaan niet wil terugnemen.
Bondskanselier Olaf Scholz staat niet afkerig tegenover terugkeerhubs maar wees erop dat die slechts ‘een druppel op de gloeiende plaat’ zullen zijn. Duitsland kreeg vorig jaar ruim 300 duizend migranten binnen, ‘veel te veel’ volgens de bondskanselier.
Premier Schoof noemde het ‘betekenisvol’ dat Von der Leyen voorafgaand aan de EU-top een speciaal overleg bijwoonde van een tiental landen dat pleit voor een veel strenger migratiebeleid. Nederland, Italië en Denemarken hadden het initiatief hiervoor genomen. Duitsland en Frankrijk schoven niet aan. Volgens Schoof is het debat over migratie in de EU snel veranderd. ‘De lijn die Nederland kiest voor minder migratie landt heel goed in Europa’, concludeerde de premier. ‘Bijna niemand is nog soft op migratie’, zei een van de aanwezigen bij het aparte migratie-overleg.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant