Nederland belachelijk maken én het liefhebben, dat doet Merel Pauw, alias Elmer, op haar debuutalbum Platland. Daarop wisselt de rapper nummers om op los te gaan af met introspectievere liedjes waarin ze haar angsten verwoordt.
is popredacteur van de Volkskrant.
‘Jullie verklaren de wereld stuk/ benoemen alles kapot anders wordt het te druk’, rapt Elmer in Ik weiger. ‘Maken van elk mens zo een cliché/ Het moet duidelijk zijn want anders doet het niet mee.’
Het was haar producer en beste vriend Steven Ivo die Merel Pauw, artiestennaam Elmer, erop wees dat ze in haar teksten vaak beschuldigend naar een ander wees. Inderdaad, dacht zij, misschien is het tijd om ook eens naar mezelf te kijken. Maar in haar hoofd had zich al een idee voor haar debuutalbum gevormd: een album over Nederland. Wéér kritiek op alles wat er misgaat.
Drie jaar geleden brak Elmer (29) door met Je vader, waarin ze rapt over onbeschermde seks met iemands vader als wraakactie. Daarna ontstond een hype rond de rapper: ze trad op op Best Kept Secret, Lowlands en Pukkelpop, deed mee aan De slimste mens en stond samen met haar vader, theatermaker George van Houts, op de cover van het Volkskrant Magazine.
‘Ik vind het heel leuk om tegen dingen aan te trappen. Soms schiet ik daar een beetje in door’, geeft Pauw toe in een Amsterdams café. Op zich niks mis mee, vindt ze, als je het maar wel combineert met introspectie. ‘Als je zo veel vindt van de mensen om je heen, moet je ook de lelijke kanten van jezelf laten zien.’
Dat poogt ze dan ook te doen op haar net verschenen debuutalbum. Platland, over het o zo platte Nederland – in geografische zin, maar ook in de neiging om elkaar en discussies plat te slaan. ‘Ik ben boos op rechtse mensen en ik noem ze dom’, zegt Pauw. ‘Die rechtse mensen maken van mij dan weer een cliché: drammerig woke. Zo drukken we elkaar plat.’
Haar strenge oordeel over Nederland gaat hand in hand met haar liefde voor het land. ‘Ik heb kritiek op een bepaalde Nederlandse mentaliteit van alles in voorspelbare hokjes willen stoppen en alles willen plannen, maar ik begrijp die ook. Een beetje zoals je boos kunt zijn op je beste vrienden.’
En daardoor gaat dit album dus óók over Pauw, en waarom ze zo boos is op Nederland.
Merel Pauw groeide op in een dorp. Ze zingt erover op Dorpsfeest, dat begint als een ironische aanklacht tegen de Nederlandse planningsdrang: ‘Uitzinnigheid staat ingepland, op vaste dagen in het jaar’. Maar gaandeweg hoor je de genegenheid in haar omschrijving van zo’n knullig dorpsfeest.
Haar vader draagt de tafels, haar zus zingt een lied, Pauw schildert de vlaggetjes. Iedereen draagt iets bij: een idyllisch beeld van hoe Nederlandse gemeenschappen ook kunnen zijn. Dat is zeldzamer in haar huidige woonplaats Amsterdam. Het lied eindigt dan ook met heimwee: ‘De weg, de eik, het hek, de brug, ik wil, ernaar terug’.
Nederland belachelijk maken én het liefhebben, dat doet Pauw steeds op Platland. ‘We hebben het ook heel erg goed hier’, zegt ze. ‘Daar mogen we wel wat dankbaarder voor zijn, want wij zijn een welvarend land met heel mooie tradities. Ik vind Koningsdag best oké.’
De nummers op het album gaan van chaotisch en humoristisch naar woedend en verdrietig. Pauw hoopt zo een veelzijdige artiest te zijn, en niet platgeslagen te worden tot één type muzikant.
Ze maakte een aantal nummers van het album om te entertainen en om op los te gaan: titeltrack Platland bijvoorbeeld, of het lachwekkend herkenbare Alle buren moeten dood. Het zijn nummers waarvan je nu al weet dat ze live fantastisch gaan werken.
Emotioneler en introspectiever is een lied als Vaarwel, over Pauws angst om haar vrienden kwijt te raken als die kinderen krijgen. Een zeemanskoor neemt stemmig afscheid van die vrienden: ‘Vaarwel, dit was je leven dan.’
Maar net zo goed gaat het nummer over Pauws eigen angst om kinderen te krijgen. ‘Ik weet niet of ik al in staat ben om volledig dienstbaar te zijn aan een ander, moet ik tot mijn spijt bekennen’, zegt ze.
Deze maand begint Pauw aan haar clubtour. ‘Kom naar mijn show. Echt, please’, wil ze even nadrukkelijk tegen alle Volkskrant-lezers zeggen. ‘Je kent dit niet. Ook als je twijfelt: ik durf te beloven dat je dit nog nooit hebt gezien.’
Het decor is ‘stripachtig plat’ en twee blije dansers vertegenwoordigen een ‘musical-Geert Wilders-versie van Nederland’.
Pauw zelf zal in traditionele Staphorster klederdracht op het toneel verschijnen: in een jurk. Tot voor kort trad ze juist in mannenkleding en met een nepsnor op. ‘Wat ik hoop, is dat ik zodanig met de regels speel dat ik ook mens mag zijn in plaats van alleen maar vrouw’, zegt ze.
Pauw wil op het podium dezelfde raarheid en lelijkheid kunnen laten zien als mannelijke artiesten als Joost Klein of De Jeugd van Tegenwoordig, zonder dat het gesprek meteen over haar vrouwelijkheid gaat. ‘Als mannen kunst maken, doen ze dat als mens. Als vrouwen kunst maken, doen ze dat als vrouw, is de gedachte.’
Pauw brengt de helft van haar tijd door als Elmer, de rest van de tijd is ze actrice en theatermaker bij het collectief Dieheleding. En hoewel ze volop toekomstplannen heeft voor het ‘Elmer-universum’, valt het kunstenaarsbestaan haar zwaar.
‘Ik vind de aangekondigde bezuinigingen doodeng’, zegt Pauw. ‘En het is zo hard werken. Ik voel gewoon dat ik dit niet eeuwig volhoud.’
Een plan voor daarna ligt er ook al: een buurthuis runnen. ‘Minder meningen hebben over Nederland, en in plaats daarvan iets toevoegen.’
Platland van Elmer kwam op 18/10 uit in eigen beheer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant