Het is crisis in het Castricumse college. Deze week stapte wethouder Valentijn Brouwer (GroenLinks) op omdat het college volgens hem een ondergrens heeft bereikt in hoe het met statushouders omgaat. ‘Wonen in een container is suboptimaal.’
‘Welkom in mijn huis’, zegt de 22-jarige Osama, die de schuifdeur van zijn woning opent op badslippers met een supermanlogo. Met negentien andere statushouders woont hij sinds drie maanden in een van de containerunits zonder stromend water die door de gemeente Castricum in de hal van een voormalige showroom zijn geplaatst.
De manier waarop de gemeente met statushouders als Osama, maar ook met de opvang in flexwoningen op andere locaties omgaat, leidde deze week tot een politieke crisis in het Castricums college. Dat bestond tot dinsdag uit VVD, CDA, GroenLinks en Lokaal Vitaal, maar moet nu met drie van de vier wethouders verder. Valentijn Brouwer (GroenLinks) diende dinsdag zijn ontslag in.
Zoals alle Nederlandse gemeenten moet Castricum van het Rijk een vastgesteld aantal vluchtelingen of statushouders een woning geven. De Noord-Hollandse gemeente was in 2017 een van de eerste plaatsen die besloot statushouders niet langer automatisch voorrang te geven op de wachtlijst voor sociale huurwoningen. Wel werden er ‘flexwoningen’ in gebruik genomen. Maar de kwaliteit daarvan leidde al snel tot discussie.
Het was een lekkage die leidde tot een bestuurscrisis. Bewoners van de flexwoningen deden hun beklag over het lekkende dak van de showroom, waarna wethouder Paul Slettenhaar (VVD), verantwoordelijk voor Wonen, hen ervan beschuldigde die lekkage zelf veroorzaakt te hebben. ‘Maar daar is helemaal geen bewijs voor’, zegt wethouder Brouwer een dag nadat hij is opgestapt. Hij vroeg Slettenhaar excuses te maken aan de statushouders. Maar die kwamen niet.
Daarom verzocht GroenLinks de VVD zondag met een vervanger voor Slettenhaar te komen. Toen dit niet gebeurde, hield Brouwer de eer aan zichzelf. ‘Ik kon mezelf al tijden niet meer in de spiegel aankijken als het ging om de kwaliteit van leven van statushouders in Castricum. Wonen in een container is suboptimaal. Wij zijn daar als college verantwoordelijk voor geweest en we hebben de statushouders op de tweede plek gezet.’
Osama vluchtte drie jaar geleden vanuit Jemen naar Nederland en woont in een van de units in een voormalige showroom van het Amerikaanse merk John Deere, waar eerder trekkers pronkten. In de verweerde en oude lege hal met vloertegels vol aanslag staan nu twintig witte containers met daarin een deur en een klein raam. Dat raam kan open. Maar niet voor frisse lucht. De containers staan immers in een dichte hal.
In zijn unit staat een bed, een kast, een bureau en een grote ijskast. Om te douchen moet Osama langs de deuren van zeker tien van zijn huisgenoten lopen. Voorbijgangers kunnen hem achter de showroomruit zien, met een handdoek om zijn middel. Hij loopt dan naar een andere container. Daar staan drie wasbakken en drie douches. ‘Het is wel even wennen hier’, zegt Osama. ‘Ik ken de andere bewoners niet, terwijl ik wel met ze samen moet wonen.’
Wie uit het raam van de showroom kijkt, ziet achter de lege parkeerplaats witte huizen met goed onderhouden rieten kappen, stelletjes op leeftijd op dure e-bikes en een onbemand tankstation van Fuel Up, waar bestuurders van grote auto’s de tank komen volgooien tegen aantrekkelijke prijzen. Castricum is een geliefde gemeente voor forenzen die in Amsterdam, Haarlem of Alkmaar werken. De gemeente groeit hard. In 1995 woonden in Castricum 22 duizend mensen, na een fusie zijn dat er 36 duizend.
Als GroenLinks-wethouder in een verder rechts college voelde Brouwer zich altijd al ‘een buitenbeentje’. ‘Ik had er rekening mee gehouden dat dit zou kunnen gebeuren. Ik heb verder prettig samengewerkt met het college en we hebben de afgelopen tweeënhalf jaar veel bereikt op andere portefeuilles.’
Wethouder Slettenhaar heeft met de andere wethouders afgesproken dat hij niet mag reageren op het ontslag van Brouwer. ‘Het college vindt het spijtig dat een prettige samenwerking met een toegewijde en gedreven bestuurder nu ten einde komt’, staat in een algemene schriftelijke verklaring.
In de oude showroom komt vrijwilliger en Castricummer Adrie Lute binnenlopen. Hij omhelst een statushouder. Lute geeft Nederlandse les, en komt woensdagavond aan de keukentafel van de twintig mannen uitleggen hoe een college en een gemeenteraad zouden moeten functioneren.
‘Vergis je niet. Deze mensen komen vaak uit landen waar de overheid net iets anders werkt. Het Castricums college heeft gezegd dat deze oplossing tijdelijk is. Maar er zijn geen sociale woningen waar ze naartoe kunnen doorstromen. Dat moet ik uitleggen.’
Osama hoort het aan, hij blijft lachen. Hij begint volgende maand aan de Vrije Universiteit met een cursus wiskunde, Nederlands en Engels. Daarna heeft hij genoeg certificaten om te studeren. Politicologie gaat het worden. Daar hoeft hij in ieder geval niet meer te leren hoe je op sommige momenten als politicus beter je mond houdt of discreet blijft. Op de vraag wat zijn visie is op het Castricumse probleem, zegt hij slechts: ‘Het is een lastige situatie.’
Asielopvang vaker struikelblok colleges
Niet alleen in de landelijke politiek, maar ook op gemeentelijk niveau is asiel(opvang) regelmatig een struikelblok. Dat bleek eerder dit jaar uit een inventarisatie van Binnenlands Bestuur. In de gemeenten Noordoost-Friesland, Alkmaar, Goes, Goeree-Overflakkee, Midden-Delfland vielen colleges over het thema. En nadat het gemeentebestuur van Staphorst recentelijk had bekendgemaakt wel een azc in eigen beheer te willen, trapte de gemeenteraad op de rem. Ook in Tynaarlo (Drenthe) riep de raad het college op plannen voor asielopvang te herzien.
Jurre van den Berg
In een eerdere versie stond dat een lekkage ertoe leidde dat het college viel, maar die leidde tot een bestuurscrisis. Wethouder Brouwer stapte op, de andere drie wethouders gaan samen verder.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant