Landbouwminister Femke Wiersma (BBB) heeft de vergevorderde stikstof- en natuurplannen van haar voorganger aan de kant geschoven, zonder eerst een alternatief te bedenken. Daarmee handelde ze tegen het dringende advies van haar eigen ambtenaren in.
Ambtenaren van het ministerie van Landbouw waarschuwden Wiersma in juli al voor de grote consequenties van haar besluit. ‘Zonder alternatieve maatregelen zal Nederland niet voldoen aan (inter-)nationale wettelijke verplichtingen op het gebied van natuur, water en klimaat’, schrijft de ambtelijke staf in een interne notitie. Wiersma maakte dit beleidsadvies woensdag openbaar naar aanleiding van Kamervragen van D66.
De waarschuwing gaat over het schrappen van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG), het integrale plan van oud-minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof, VVD) om de wettelijke klimaat-, milieu- en natuurdoelen te halen.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Alles over politiek vindt u hier.
De kern van het NPLG was dat alle provincies gedetailleerde regioplannen moesten maken voor stikstofreductie, het verbeteren van de waterkwaliteit en natuurherstel. De provincies waren daar al bijna twee jaar mee bezig en vergevorderd, toen Wiersma vorige maand plotsklaps besloot dat het allemaal niet meer nodig is.
De provinciehuizen reageerden onthutst op die beslissing. ‘Er is al veel inzet en energie in gestoken’, zei een woordvoerder van de provincie Zuid-Holland tegen het landbouwvakblad Nieuwe Oogst. De Utrechtse gedeputeerde Mirjam Sterk vond het besluit ‘verontrustend’. ‘De doelen blijven staan en afgaande op het bericht is er geen enkel zicht op een andere tijdige aanpak.’
Dat gebrek aan een alternatief is ook de voornaamste reden voor het negatieve advies van Wiersma’s ambtenaren. Zij raadden de minister aan het NPLG pas stop te zetten als zij een eigen maatregelenpakket heeft uitgewerkt. Wiersma heeft dat advies genegeerd, want dat alternatief is er nog niet. De BBB-minister hoopt haar eigen plannen voor eind dit jaar te presenteren.
Omdat het NPLG zich richtte op álle wettelijke doelen voor landbouw en natuur, zat er samenhang in het beleid. De provinciale plannen beoogden bijvoorbeeld de broeikasgas- én de stikstofuitstoot van de landbouw te verlagen, met gunstige effecten voor zowel klimaat als natuur. De integrale aanpak van meerdere milieuproblemen tegelijk maakte Van der Wals beleid kostenefficiënt en doelmatig, schrijven de ambtenaren aan Wiersma. Door het NPLG te schrappen gaat dat belangrijke voordeel verloren.
Het overboord gooien van de gebiedsplannen is bovendien niet per se in het boerenbelang, waarschuwen de ambtenaren. De BBB zegt boeren meer toekomstperspectief en zekerheid te willen bieden, maar volgens de notitie heeft het schrappen van Van der Wals beleid het tegengestelde effect. ‘Dit maakt de ontwikkeling van agrarische bedrijfsmodellen voor de ondernemer onzekerder.’
De BBB hecht ook veel belang aan het helpen van de zogeheten PAS-melders, een paar duizend boeren die als gevolg van kabinetsbeleid zonder vergunning opereren. Maar, schrijven de ambtenaren, zonder NPLG kan ‘..de legalisatie van PAS-melders [...] nog lastiger worden’.
Wiersma’s besluit vergroot volgens de nota ook het risico dat boeren geconfronteerd zullen worden met tegenstrijdige milieuregels en dat zij verkeerde investeringen doen.
Wiersma heeft al aangekondigd dat ze meer wil inzetten op technische innovaties en ‘doelsturing’ (een systeem dat de boer zelf laat bepalen hoe hij zijn schadelijke emissies verlaagt), maar die bieden volgens haar ambtenaren ‘nu nog geen geloofwaardig pad’ naar het behalen van de wettelijke doelen.
In de coalitie is het rücksichtslos afserveren van de gebiedsgerichte aanpak controversieel. De landbouwwoordvoerders van de VVD en NSC twijfelen openlijk aan de wijsheid van de drastische beleidswijziging.
VVD’er Thom van Campen sprak tijdens een recent commissiedebat van een ‘spannend’ besluit. NSC’er Harm Holman vroeg zich af waarom Wiersma ‘oude schoenen weggooit voordat ze nieuwe heeft’ en noemde het NPLG ‘een wezenlijk onderdeel van de oplossing van de problematiek’.
Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) was het meest uitgesproken. In haar ogen bezondigt Wiersma zich aan ‘bestuurlijk vandalisme’ door plannen waar provincies al heel veel tijd, geld en moeite in hebben geïnvesteerd zomaar in de prullenbak te kieperen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant