President Volodymyr Zelensky heeft woensdag zijn ‘overwinningsplan’ gepresenteerd aan het Oekraïense parlement. Het plan, waarmee hij al langer schermt, voorziet niet in territoriale concessies aan Rusland. De uitvoering ‘hangt af van onze partners’, zei Zelensky.
Tot dusver hebben de grote westerse landen die over het plan zijn ingelicht, niet enthousiast gereageerd. Secretaris-generaal van de Navo Mark Rutte noemde het woensdag ‘een sterk signaal van Zelensky’, dat met de Oekraïeners besproken zal worden. ‘Maar ik kan niet zeggen dat ik het hele plan steun, misschien zullen er ook meningsverschillen zijn over aspecten van het plan.’
Veel van Zelensky’s plan – Navo-toetreding, meer militaire steun, groen licht voor aanvallen diep in Rusland – was in grote lijnen al bekend, maar er zaten ook nieuwe elementen in zijn presentatie. Zo stelt Zelensky plaatsing in zijn land van een ‘overkoepelend, niet-nucleair afschrikkingspakket’ voor, deels bestaand uit westerse elementen, dat Rusland in de toekomst moet afschrikken. Ook hoopt Oekraïne in gezamenlijke investeringen en gebruik met westerse partners van zijn delfstoffen als uranium, titanium en lithium. Het plan bevat drie ‘geheime annexen’, die alleen met grote westerse partners worden gedeeld.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Zelensky zei te begrijpen dat Navo-toetreding ‘een zaak voor de toekomst is, niet voor nu’. Maar hij voegde eraan toe dat als Oekraïne nu alvast zou worden uitgenodigd, het duidelijk zou zijn voor de Russische president Vladimir Poetin dat hij zich vergist had in zijn ‘geopolitieke calculaties’.
Ook zei hij dat zijn land nu vecht tegen ‘een coalitie van criminelen’ – naast Rusland ook China, Noord-Korea en Iran. Hij zei dat Noord-Korea personeel ter beschikking heeft gesteld aan wapenfabrieken en de Russische strijdkrachten. ‘Er neemt nu een tweede land deel aan Ruslands oorlog tegen Oekraïne.’
In Rusland, waar een oorlogseconomie op gang is gekomen, de wapenfabrieken 24 uur per dag draaien en het defensiebudget voor komend jaar opnieuw is opgeschroefd, voelt men dat de westerse steun hapert. Dit maakt de reacties vanuit het Kremlin steeds meer een mengeling van zelffelicitatie en spot jegens het door Poetin gehate ‘regime van neonazi’s’ in Kyiv. Zo reageerde president Poetins woordvoerder Peskov woensdag laconiek op Zelensky’s plan. ‘Het enige vredesplan met kans van slagen is als het regime in Kyiv begrijpt dat zijn politiek perspectiefloos is en dat het tijd is om te ontnuchteren.’
Terwijl in Oekraïne een groot gevoel van urgentie leeft dat als het roer niet omgaat de oorlog verloren kan worden, lijkt die urgentie te ontbreken in westerse hoofdsteden. Deze week waarschuwde de Finse minister van Buitenlandse Zaken Elina Valtonen voor Oekraïne-moeheid. ‘Die bestaat echt, en neemt toe’, zei ze tegen de Financial Times.
Volgens haar heeft het conflict in het Midden-Oosten aandacht en middelen afgeleid – iets wat deze week ook in de Tweede Kamer waarneembaar was. ‘Deze conflicten zijn natuurlijk onderling verbonden, maar voor ons Europeanen is het belangrijk om te beseffen dat als we Rusland laten winnen in Oekraïne, we in feite de geloofwaardigheid van onze afschrikking beëindigen.’
Hetzelfde punt maakte Zelensky woensdag tegen zijn parlement: ‘Als Poetin zijn krankzinnige geopolitieke, militaire, ideologische en economische doelen behaalt, zal dat grote indruk maken op potentiële agressors, vooral in de Golfregio, de Stille oceaan en Afrika, waar met agressieoorlogen ook winst te halen valt.’
Donderdag presenteert Zelensky zijn overwinningsplan aan EU-leiders in Brussel. Een dag later ontmoet de Amerikaanse president Joe Biden in Berlijn alsnog de Duitse bondskanselier Olaf Scholz en de Britse en Franse leiders, Keir Starmer en Emmanuel Macron. Het brengt een machtig kwartet van steunleveranciers aan Oekraïne bijeen, maar wat is hun boodschap? Zowel in Berlijn als Parijs is de verwachting over hulp aan Oekraïne al naar beneden bijgesteld, en ongeacht wie de verkiezingen wint, wordt de weerzin in het Congres tegen steun aan Oekraïne steeds groter.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant