Rusland executeert op steeds grotere schaal Oekraïense krijgsgevangen, stelt Kyiv. Ook de VN spreken van een ‘klimaat van straffeloosheid’ in Rusland, gevoed door oproepen van hooggeplaatste Russen om gevangenen te doden.
De veroordelingen vanuit Oekraïne logen er de afgelopen dagen niet om, nadat opnieuw berichten waren verschenen over standrechtelijke executies van Oekraïense krijgsgevangen door Rusland. ‘Rusland is een terroristenstaat die alle regels van oorlogvoering overtreedt’, zo stelde Dmytro Loebinets, ombudsman voor de mensenrechten namens het Oekraïense parlement, onomwonden.
Directe aanleiding waren de (niet onafhankelijk geverifieerde) beelden van levenloze lichamen van negen Oekraïense militairen, in hun ondergoed en met hun gezicht naar de grond, die het Oekraïense Telegramkanaal DeepState dit weekend verspreidde. De militairen zouden zijn geëxecuteerd in Koersk, nadat zij zich hadden overgegeven aan de Russen, zo berichtte DeepState op basis van bronnen binnen het leger.
Over de auteur
Thom Canters is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Voor Oekraïne staat de dood van de negen militairen niet op zichzelf. Sinds het begin van de oorlog heeft Kyiv herhaaldelijk beschuldigingen geuit over standrechtelijke executies, dus zonder enige vorm van proces, wat een oorlogsmisdaad is volgens de Geneefse Conventies. Maar volgens de Oekraïense autoriteiten maakt Rusland zich er op steeds grotere schaal schuldig aan.
De Oekraïense hoofdaanklager voor oorlogsmisdaden, Joeri Beloesov, zei begin deze maand dat Rusland sinds het begin van de oorlog minstens 93 Oekraïense krijgsgevangenen standrechtelijk heeft geëxecuteerd. 80 procent van de gevallen zou in het afgelopen jaar hebben plaatsgevonden.
Niet alleen Kyiv stelt het gestegen aantal standrechtelijke executies door Rusland aan de kaak. De gezaghebbende Amerikaanse denktank Institute for the Study of War (ISW) stelde onlangs een ‘toename’ te hebben gesignaleerd van Russische executies verspreid over het hele oorlogsgebied. Russische commandanten hebben dat volgens ISW waarschijnlijk goedgekeurd, aangemoedigd of daar direct opdracht toe gegeven.
Ook ISW berichtte over de executie van de negen Oekraïense militairen in Koersk. Het zou gaan om militairen die drones bestuurden in de buurt van het Russische dorp Zeleny Sjilach, dicht bij de frontlijn in Koersk. Toen zij onverwachts op Russische militairen stuitten, gaven zij zich over. Hun ontblote lichamen duiden er volgens ISW op dat er sprake is van ‘voorbedachte rade’.
Russische militaire bloggers juichen dergelijke executies toe, blijkt uit onderzoek van ISW. Veelal hebben die bloggers een grote schare volgers, niet in de laatste plaats onder Russische militairen aan het front, en reikt hun invloed tot aan het Kremlin. ‘Deze verheerlijking onderstreept een bredere cultuur die waarschijnlijk bijdraagt aan de systematische executie van Oekraïense krijgsgevangenen’, stelt ISW.
Een soortgelijke conclusie trok het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten (OHCHR) van de VN begin deze maand ook al na een onderzoek. Oproepen tot executies door hooggeplaatste Russen als voormalig president Dmitri Medvedev, momenteel vicevoorzitter van de Russische Veiligheidsraad, zouden bijdragen aan een ‘klimaat van straffeloosheid’.
Wat er schuilgaat achter de toename van de executies, of wat Rusland ermee zou willen bereiken, is onduidelijk. Wel stelt OHCHR dat de executies onderdeel zijn van een breder patroon van ‘wijdverspreide en systematische marteling en mishandeling’ door Rusland.
Waarnemers van de VN spraken sinds maart vorig jaar met 174 Oekraïense krijgsgevangenen, van wie het overgrote merendeel ‘geloofwaardige’ verklaringen gaf over marteling en andere vormen van mishandeling waaraan zij werden onderworpen.
Zo beschreven gevangenen het slachtoffer te zijn van seksueel geweld, elektrische schokken en schijnexecuties. Leidinggevenden zouden daar op z’n minst weet van hebben gehad. Oekraïne zegt dat sinds het begin van de oorlog zeker 177 Oekraïners zijn omgekomen in Russisch gevangenschap.
Op dat gebied gaat Oekraïne volgens OHCHR zelf overigens ook niet vrijuit. Grofweg de helft van de 205 Russische krijgsgevangenen met wie VN-waarnemers voor hetzelfde rapport spraken, zei aan het begin van hun gevangenschap te maken te hebben gekregen met dezelfde vormen van geweld. Het grote verschil met Rusland is echter dat Oekraïne internationale waarnemers grotendeels toegang verleent tot de gevangenissen, stelde Danielle Bell, het hoofd van een VN-mensenrechtenmissie in Oekraïne.
Oekraïne heeft gezworen Russen die mensenrechtenschendingen plegen te vervolgen. De Oekraïense openbaar aanklager, Andry Kostin, startte eerder deze maand al een onderzoek naar de executie van zestien Oekraïense militairen aan het front rondom de Oost-Oekraïense stad Pokrovsk, waar Rusland de afgelopen maanden zijn zinnen op heeft gezet.
Volgens Kostin ging dat om ‘het grootste gemelde geval van de executie van Oekraïense krijgsgevangenen aan het front’ tot nu toe. Ook naar de vermeende executies in Koersk loopt een onderzoek.
In beide gevallen zei Kostin dat Oekraïne de daders, ‘van de soldaten die de daden hebben gepleegd tot degenen die er opdracht toe hebben gegeven’, verantwoordelijk zal houden. Of de autoriteiten daartoe in staat blijken, is nog maar de vraag. Het Internationale Strafhof in Den Haag richt zich in de regel op de hoogsten in de boom. Hoewel Oekraïne rechtsmacht heeft om Russische plegers van oorlogsmisdrijven te vervolgen, zal dat wel bij verstek moeten gebeuren. Rusland levert geen eigen onderdanen uit.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant