De massale vlucht van vooral hoogopgeleide jongeren naar het buitenland is een van de grootste kopzorgen van Portugal. De regering van premier Luís Montenegro gooit nu een onorthodox middel in de strijd: een belastingvrijstelling speciaal voor jongeren.
De Portugese ‘braindrain’ wordt al jaren gezien als een van de grootste bedreigingen voor de toekomst van het land. Toch slagen opeenvolgende regeringen er maar niet in de ontzagwekkende uitstroom te stelpen.
Over de auteur
Dion Mebius is correspondent Spanje, Portugal en Marokko voor de Volkskrant. Hij woont in Madrid.
Zo’n 850 duizend Portugezen tussen de 15 en 39 jaar wonen inmiddels in het buitenland, meer dan een derde van het totaal in die leeftijdscategorie. Het vaakst trekken zij naar Frankrijk, waar inmiddels circa 600 duizend mensen wonen die ooit in Portugal geboren zijn.
Hoewel de meeste Portugezen verknocht zijn aan hun familie, vrienden en gegrilde sardientjes, drijft het gebrek aan goed betaalde banen hen over de grens. Het gemiddelde salaris van een jongere bedraagt nog geen 1.000 euro netto. Zeker in de steden is dat meestal niet genoeg om een woning te kunnen betalen. Een vertrek naar het buitenland is vaak de enige manier om het ouderlijk huis te verlaten en een gezin te stichten.
Voor premier Luís Montenegro (51), sinds april op het pluche, is het overtuigen van jongeren om toch te blijven een zaak van het allerhoogste belang. ‘Het is de moeite waard om in Portugal te geloven’, smeekte hij hen in augustus nog. ‘We zijn in staat om in Portugal te doen wat we nu zo vaak in het buitenland doen.’
Omdat premier Montenegro weet dat woorden alleen niet genoeg zijn, komt zijn centrumrechtse regering nu met een revolutionaire belastingvrijstelling. Werkenden tot 35 jaar die maximaal 28 duizend euro per jaar verdienen, hoeven volgens het voorstel in hun eerste werkzame jaar geen cent belasting te betalen. In de jaren erna wordt de vrijstelling langzaam afgebouwd.
Een jongere met een maandsalaris van 1.100 euro zou na tien jaar zo bijna 10 duizend euro extra overhouden, rekende consultancybureau Deloitte uit. De maatregel moet ook gaan gelden voor Portugese en buitenlandse jongeren die zich (opnieuw) in het land vestigen.
De vrijstelling kan niet alleen op bijval rekenen. Economen waarschuwen dat de ingreep niets doet aan de structurele problemen – met voorop het gebrek aan hoogwaardige industrie. De maatregel zou zelfs averechts kunnen werken als ondernemers de vrijstelling aangrijpen om hun werknemers nog lagere salarissen te betalen.
Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) maakt zich zorgen. Volgens het IMF is de maatregel die jaarlijks 645 miljoen euro gaat kosten ‘duur’, de opbrengst in de vorm van minder emigratie ‘onzeker’, en is het de vraag of de vrijstelling oudere werknemers niet discrimineert.
Of de vrijstelling er daadwerkelijk komt, hangt af van het verloop van de onderhandelingen over de nieuwe rijksbegroting. Premier Montenegro is voor een meerderheid afhankelijk van andere partijen. De meest voor de hand liggende partner is de sociaaldemocratische PS, die haar huid echter duur verkoopt. Als de partijen er voor het einde van de maand niet uitkomen, koerst Portugal af op nieuwe verkiezingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant