De zorgen van Polen zijn begrijpelijk, maar vanwege de precedentwerking kan de Europese Commissie onmogelijk de opschorting van het asielrecht tolereren.
De Poolse premier Donald Tusk heeft aangekondigd dat Polen het asielrecht wil opschorten om migranten te weren die via Belarus komen. Hiermee zet Tusk de Europese top eind deze week op scherp. Het opschorten van het asielrecht is strijdig met internationale en Europese regels, zoals ook de Europese Commissie meteen liet weten.
Op zichzelf is de zorg van Polen begrijpelijk. Het land wordt getroffen door hybride oorlogsvoering: Rusland en Belarus laten migranten doorreizen naar de Poolse grens, in de hoop dat zij Polen en de Europese Unie hiermee destabiliseren. Polen wordt aangevallen door een land dat tal van middelen inzet om het Europese verzet tegen zijn agressie-oorlog in Oekraïne te breken.
Onlangs waarschuwden de Britse en Duitse inlichtingendiensten voor steeds agressievere optreden van Russische spionnen. Zo explodeerde op het vliegveld van Leipzig een brandbom in een pakketje dat vervoerd had moeten worden in een vliegtuig van vrachtbedrijf DHL. Het is begrijpelijk dat Polen zich wil wapenen tegen de hybride dreiging uit Rusland.
Toch kunnen de Europese Commissie en de regeringsleiders van de Europese Unie de opschorting van het asielrecht door Polen niet tolereren. Het recht om asiel aan te vragen is een grondrecht, ook als de asielzoeker in kwestie wordt ingezet als pion in hybride oorlogsvoering. De inzet van een paardenmiddel als de opschorting van het asielrecht wordt evenmin gerechtvaardigd door de cijfers. Volgens Polen kwamen dit jaar 27 duizend asielzoekers via Belarus binnen. Ter vergelijking: volgens Europese cijfers ving Nederland in 2023 bijna 40 duizend asielzoekers op, Duitsland 334 duizend.
Het plan van Tusk lijkt daarmee niet alleen voort te komen uit oprechte bezorgdheid over de hybride oorlogsvoering door Rusland, maar ook door de wens om migratie fors te beperken, in het zicht van de presidentsverkiezingen van volgend jaar. Maar als Polen het asielrecht mag opschorten, waarom zou Nederland dat niet mogen? De regering-Schoof wil een opschorting van twee jaar, zo werd vastgelegd in het hoofdlijnenakkoord. Nederland is weliswaar geen slachtoffer van hybride oorlogsvoering, maar het levert een grotere inspanning.
Als de Europese Unie tornt aan het grondrecht om asiel aan te vragen, zet zij de deur open voor andere landen die de rechtsstaat opzij willen zetten om migranten te weren. Dat is niet alleen principieel onjuist, ook het functioneren van de Europese Unie komt in gevaar. Een samenwerkingsverband van staten werkt alleen als de lidstaten zich houden aan de regels die ze hebben afgesproken. Als elke lidstaat om electorale of politieke redenen zijn eigen uitzonderingen gaat bedingen, is het einde zoek.
Een strenger migratiebeleid is alleen mogelijk in Europees verband, met respect voor de rechtsstaat. Anders dreigt een situatie waarin lidstaten elkaar gaan overtroeven met harde maatregelen, in de hoop migranten op elkaars bord te schuiven. Dat is funest voor de rechtsstaat en de migranten zelf, maar ook voor het onderlinge vertrouwen binnen de Europese Unie.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant