Om iets te begrijpen van de moeizame relatie tussen Jeruzalem en de Verenigde Naties moet je naar een heuvel ten zuiden van de oude stad. Tussen de bomen staat daar een wit paleis, gebouwd vlak na de Eerste Wereldoorlog, in de tijd van het Britse mandaat, toen de Britten vanuit paleizen zoals deze een groot deel van de Arabische wereld bestierden.
Na het ontstaan van Israël arriveerden hier in oktober 1948 de eerste blauwhelmen ter wereld. Al ruim zeventig jaar is dit het hoofdkwartier van UNTSO, de United Nations Truce Supervision Organisation, een VN-organisatie die toezicht houdt op meerdere wapenstilstanden in het Midden-Oosten. De frontlijn van 1948 door Jeruzalem bestaat al decennia niet meer. Tot verwondering van sommigen is UNTSO hier altijd gebleven.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
De internationale bewaker achter het blauwe hek lacht. Inderdaad, deze heuvel staat bekend als de ‘Hill of Evil Counsel’, naar een verhaal van de Israëlische schrijver Amos Oz, waarin een bal in het Britse gouvernementshuis dramatisch verloopt. Volgens de overlevering regeerde Pilates hier, maar dat kan ook op een naastgelegen heuvel zijn geweest. Jeruzalem kent er vele.
Vlakbij de Munitieheuvel, een vroegere militaire post in West-Jeruzalem, bevindt zich het kantorencomplex van VN-organisatie UNRWA, die Palestijnse vluchtelingen helpt. De vlag wappert slechts driekwart gehesen. Het complex oogt merkwaardig verlaten.
UNRWA moet vertrekken. Zo ziet dat eruit, een VN-organisatie die zijn congé krijgt: eerst maandenlange intimidatie van Israëlische activisten, twee keer brandstichting, medewerkers die met wapens zijn bedreigd, gewelddadige protesten voor de deur en tenslotte, afgelopen week, harde orders van de Israëlische overheid. Inpakken en wegwezen.
Vrijdag, terwijl Israëlische militairen VN-waarnemers in Libanon uit hun wachttorens schoten, maakte de regering-Netanyahu bekend dat het UNRWA-complex tegen de vlakte gaat. Hier verrijzen 1.440 Israëlische appartementen.
In het Israël van nu maakt niemand zich druk over de vraag of dat wel allemaal zomaar kan, een complete VN-organisatie naar huis sturen. Op straat in Jeruzalem golft de VN-haat je ongeveer tegemoet.
‘De VN waren misschien ooit een goed idee, maar nu niet meer. Het kwaad toont zijn ware kleuren,’ zegt Amichai, jurist, maar sinds 7 oktober 2023 vooral reservist in het leger. Hij draagt een lang wapen. Vanwege zijn militaire dienst was hij het afgelopen jaar maanden van huis. Zijn vrouw zit dan alleen thuis met een zoontje van 4 en een dochter van nog geen 2.
Waar komt in deze situatie de afkeer tegen de VN vandaan? Kort gezegd hebben Israëliërs het gevoel dat de VN met twee maten meten: Israël doet alles verkeerd, het is mensenrechten zus en mensenrechten zo.
Burgerdoden in Gaza, dat ligt inderdaad ‘gecompliceerd’, vindt de reservist. Maar het Israelische leger doet er wat hem betreft echt alles aan om zoveel mogelijk levens te sparen - daar hoor je zelden een internationale diplomaat over. De gruweldaden van Hamas worden veel vriendelijker geëvalueerd. De VN oordeelt kortom ‘onevenwichtig’.
Bij UNRWA speelt meer mee: van de ruim tienduizend lokale VN-medewerkers in Gaza zijn er negen na intern onderzoek ontslagen, omdat ze mogelijk betrokken waren bij de gruwelijke Hamas-aanval op 7 oktober.
En dus is het een organisatie die ‘terroristen helpt’, zegt godsdienststudent Shilo Aharon. Op zijn yeshiva, een religieuze school, hebben ze de kwestie-UNRWA in de klas geanalyseerd. ‘Niet heel UNRWA is fout, maar sommige mensen binnen Hamas wisten UNRWA te gebruiken.’
Of dit in de krant mag: ‘We bidden dat de terreur mag eindigen.’ Gebed is het allerbelangrijkste.
Een oudere vrouw die zichzelf omschrijft als ‘links’, en dat is moeilijk in deze dagen, want ‘je kunt dan niet meer zeggen wat je denkt, zelfs niet tegen collega’s en vrienden’, juicht het toe als de VN vertrekken. Maar dat moet worden bereikt zonder geweld, gewoon ‘door te praten’.
Ondertussen geldt het UNTSO-paleis als een juridisch ‘no man’s land’, vertelt de Palestijnse kaartenexpert en onderhandelaar Khalil Toukfakji. In 1948 timmerden de Britten voor hun vertrek de eigendomssituatie van de heuvel dicht. Israël kan hier niet makkelijk bouwen. En zo blijft de Hill of Evil Counsel waarschijnlijk bestaan.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant