Middeninkomens dragen relatief het meest bij aan de Nederlandse zorg, terwijl de rijkste huishoudens het minst van hun inkomen aan zorg betalen. Ook de door het kabinet voorgenomen verlaging van het eigen risico brengt daar maar weinig verandering in.
Dat blijkt uit onderzoek dat het Centraal Planbureau dinsdag naar buiten bracht en waarin voor het eerst sinds de invoering van de zorgverzekeringswet in 2006 is gekeken naar de zogenoemde inkomenssolidariteit. Sindsdien wordt de Nederlandse zorg gefinancierd door een stelsel van verzekeringspremies, belastingen en bijdragen zoals het eigen risico.
Een belangrijke eis aan het nieuwe stelsel was solidariteit tussen inkomensgroepen: wie meer verdiende, zou ook wat meer bijdragen aan de zorg. Maar daar blijkt in de praktijk nauwelijks sprake van, blijkt uit het CPB-onderzoek. Weliswaar dragen de hoogste inkomens in absolute bedragen het meest bij aan het zorgstelsel; als percentage van hun inkomen zijn ze juist het gunstigst af. Zo zijn zij 6,6 procent van hun totale inkomen kwijt aan zorg, terwijl huishoudens met een middeninkomen 9,7 procent betalen.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid.
Alles over politiek vindt u hier.
In vergelijking met de situatie van voor 2006 lijkt de solidariteit daardoor zelfs verminderd, ziet het CPB. En ook in vergelijking met andere landen is het Nederlandse zorgstelsel op het oog minder solidair. Onder meer in België, Frankrijk, Israël en het Verenigd Koninkrijk dragen rijkere huishoudens relatief meer bij aan de zorg. Het CPB merkt daarbij wel op dat de verschillen tussen de stelsels groot zijn en dat het bovendien enkel heeft gekeken naar solidariteit binnen de zorg. Naar andere vormen van herverdeling, zoals belastingen of toeslagen, is niet gekeken.
Het huidige stelsel blijkt overigens wel goed in staat om te voorkomen dat mensen die veel zorg nodig hebben daar ook fors meer voor betalen. Hun kosten worden voor een groot deel betaald uit de gemeenschappelijke pot, waaraan ook mensen bijdragen die weinig zorg nodig hebben.
Dat de solidariteit tussen inkomens is verminderd, wordt volgens het Planbureau onder meer veroorzaakt door de manier waarop de inkomensafhankelijke bijdrage is gereld. Die bijdrage, een percentage dat wordt ingehouden op het inkomen, is begrensd met een maximum. Wiens inkomen eenmaal boven die grens uitkomt, betaalt geen hoger bedrag.
Het laat ook zien dat er binnen het stelsel mogelijkheden zijn om de solidariteit wat te vergroten. De recente verhoging van de grens blijkt bijvoorbeeld te hebben geleid tot aanzienlijk hogere solidariteit tussen inkomens, concludeert het CPB.
De roep om de inkomensafhankelijke bijdrage te verhogen en een veel groter deel van de zorgkosten zo te financieren klinkt dan ook al langer. Vorig jaar pleitte de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) daar al voor en vorige maand kwam Aad de Groot, de bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar DSW, in deze krant met een vergelijkbaar pleidooi. Op die manier kan volgens hem ook de almaar stijgende nominale premie, het bedrag dat iedereen maandelijks aan de verzekeraar betaalt, flink worden verlaagd.
Maar dergelijke plannen liggen uiterst gevoelig in Den Haag. Het voorstel voor een inkomensafhankelijke zorgpremie leidde in 2012 bijna tot het voortijdig einde van kabinet-Rutte II. De PvdA had de maatregel aanvankelijk bedongen in de onderhandelingen met de VVD, maar na grote onrust onder de liberalen verdween het voorstel alsnog van tafel.
Vergelijkbare pogingen bleven uit, ook het huidige kabinet heeft geen plannen. Wel wil minister Fleur Agema (Volksgezondheid) het eigen risico fors verlagen in 2027, maar uit een berekening van het CPB blijkt het effect op de inkomenssolidariteit zeer beperkt. Bovendien neemt het bedrag dat mensen kwijt zijn aan zorg volgens het Planbureau in totaal juist toe, ook voor lage inkomens, omdat meer mensen gebruik gaan maken van zorg. Daardoor stijgen de kosten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant