Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer namen experts en ervaringsdeskundigen het maandag op voor de Afghaanse bewakers die dit kabinet niet meer wil helpen. De BBB, PVV en VVD boden zelfs geen luisterend oor.
‘Ze maken nu geen wraakvideo’s meer’, zegt Nesar Naeemi, het hoofd van de Afghaanse bewakers die voor de Nederlandse militairen werkten in Uruzgan. Maar dat betekent niet dat er niets meer gebeurt, legt hij uit tegenover de vaste Kamercommissie van Buitenlandse Zaken. ‘Veel van deze mensen leven in angst, ondergedoken, ze verhuizen vaak. Omdat ze bedreigingen krijgen. Vorig jaar werd er nog een vermoord, op honderd meter van zijn huis.’
Naeemi is zichtbaar geraakt als hij vertelt over collega’s die zijn achtergebleven en die nu door Nederland ‘voor de tweede keer worden achtergelaten’. Drie maanden geleden hoorde hij over een andere bewaker die was gearresteerd. ‘Twee dagen later stuurden ze een foto. Hij was gemarteld, en aan zijn handen opgehangen. Ze wilden weten of hij voor de Nederlandse militairen had gewerkt.’
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Afghaanse bewakers die hij kent die voor de Amerikanen of Australiërs werkten, zijn of worden wél geholpen. ‘Maar wie voor Nederland werkte, zit vast. Ik schaam me daarvoor. Deze mensen hebben onze bescherming nodig. Maar ik moet ze vertellen: dat gaat niet, want Nederland heeft niet genoeg huizen, niet genoeg geld.’
Naast hem zit Hein van Rijckevorsel, die als oud-militair onder meer naar Uruzgan werd uitgezonden. Als Naeemi’s emoties hem het spreken bemoeilijken, legt hij zijn hand op diens arm, ter ondersteuning. Dan mag hij zelf spreken. Dat doet hij – snel en kraakhelder. ‘Ik zie het als mijn morele plicht, als leider, als mens en als Nederlander, om op te komen voor deze mannen. Ze hebben hun leven voor ons en onze missie geriskeerd en het is tijd dat we ze de bescherming bieden die ze verdienen.’
Van Rijckevorsel laat geen misverstand bestaan over de belangrijke rol die de Afghaanse bewakers speelden in de Uruzgan-missie. ‘Ze bewaakten ’s nachts de wachttorens terwijl wij sliepen. En ze beveiligden een heel belangrijke positie bij de rivier: Rollercoaster Hill. Zonder hun inzet daar hadden we ons niet veilig kunnen verplaatsen naar of terugkeren van Kamp Volendam en zouden onze operaties ernstig zijn beperkt. Hun aanwezigheid en toewijding maakte het voor ons mogelijk in deze zeer vijandige omgeving te opereren.’
Hij geeft hoog op over de bewakers, die door de internationale stabilisatiemissie Isaf van tevoren waren gescreend – en die niet uit de omgeving kwamen. Dat maakte hen betrouwbare kompanen, wier aanwezigheid wellicht ‘catastrofale gevolgen’ heeft voorkomen, zegt Van Rijckevorsel. Elke twee weken betaalde hij ze uit, in cash. Hij voorzag de bewakers ook van munitie en, zo nodig, materieel.
‘De Taliban probeerden regelmatig Rollercoaster Hill te veroveren, maar de ASG (Afghan Security Guards, red.) hielden stand. De Taliban heeft ook meerdere keren Camp Hadrian aangevallen, met mortieren en raketaanvallen. Tijdens deze aanvallen hebben wij meerdere keren met zijn allen in een 360 graden-verdediging gelegen – terwijl de ASG onvermoeibaar onze wachttorens bleef bezetten. Als iemand die naast ze stond op Rollercoaster Hill, in de wachttorens en tijdens patrouilles, voel ik een diepe verantwoordelijkheid voor deze mannen.’
De hoorzitting wordt gehouden omdat het kabinet-Schoof een besluit van het vorige kabinet om alsnog een beperkte groep bewakers (behalve uit de Uruzgan-tijd ook ambassadebewakers) deze maand terugdraaide, in een kort briefje en zonder opgaaf van reden. In de begeleidende ‘beslisnota’ stond precies uitgerekend wat de opvang van elke Afghaan zou kosten, en stonden ook berekeningen waaruit zou moeten blijken dat de groep in werkelijkheid niet zo beperkt is.
Van die laatste notie maken betrokkenen en experts gehakt tijdens de hoorzitting: velen zijn al lang uit zicht verdwenen en kunnen al dood zijn, zegt Naeemi. Anderen, die het geluk hadden ook voor andere landen te werken, zijn al weg. Jean Debie, van de militaire vakbond VBM, schat dat de groep van ongeveer 160 militaire bewakers en 30 ambassadebewakers die zich heeft gemeld sinds eind vorig jaar duidelijk werd dat deze mensen alsnog kans maakten op bescherming, niet veel meer zal groeien.
Toch lijkt dit kabinet niet van zins gehoor te geven aan de roep om ‘barmhartigheid’ die maandag weerklinkt. Dat zei minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) onlangs al voor het begin van een Kamerdebat hierover. En tijdens de hoorzitting schitteren drie van de vier coalitiepartijen door afwezigheid. Isa Kahraman (NSC) is er wel, maar hij heeft vooral oren naar de uitspraak van een oud-VN-medewerker die zegt dat er ‘geen bewijs is’ dat de amnestie die de Taliban na de machtsovername afkondigde, wordt geschonden. Sara de Jong, een expert van York University, spreekt dat tegen: dat geldt voor oud-militairen van het Afghaanse leger, maar niet voor Afghanen die voor de internationale missies werkten.
Signalen dat zelfs oud-bewakers die Nederland hebben weten te bereiken, niet op enige coulance hoeven te rekenen, geven Kati Piri (GroenLinks-PvdA) een zwaar gemoed, zegt ze na de hoorzitting. Zo hoorde ze over een oud-bewaker die werd lastiggevallen door de Taliban en naar Nederland wist te vluchten. De IND gelooft zijn verhaal, maar omdat hij geen harde bewijzen heeft dat de Taliban hem iets wil aandoen, wordt zijn asielverzoek toch afgewezen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant