In het tweede kort geding over de overbelasting van het aanmeldcentrum in Ter Apel was het COA resoluut: dwangsom of niet, aan de afspraken met de gemeente Westerwolde kan de opvangorganisatie zich niet houden.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Het onderonsje vooraf met COA-bestuursvoorzitter Milo Schoenmaker toont nog maar eens aan dat Jaap Velema meer een man is van stille diplomatie dan van de confrontatie. En dus staat de burgemeester van Westerwolde hier in de rechtbank in Groningen weer met een ‘dubbel gevoel’. Weer, want die woorden gebruikte hij in januari ook al.
Ook toen stapte zijn gemeente naar de rechter vanwege de stelselmatige overbelasting van het aanmeldcentrum in Ter Apel. Al bijna een jaar overnachten er bijna dagelijks meer dan tweeduizend asielzoekers. En dat is tegen de afspraak.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Daarover zijn beide partijen het wel eens. Westerwolde kreeg eerder dit jaar ook bijval van de rechtbank. Die legde het COA een dwangsom op voor elke dag dat het de maximumcapaciteit zou overschrijden.
‘Dat heeft helaas weinig effect gehad’, zegt Velema. Al in juli was COA Westerwolde honderd keer 15 duizend euro verschuldigd, waarmee de maximale dwangsom van 1,5 miljoen euro werd bereikt.
Het drukmiddel is daarmee uitgewerkt, constateert Westerwolde. En dus gaat de gemeente maandag op herhaling. ‘Van het COA mag verwacht worden dat afspraken worden nagekomen – en een vonnis van de rechter al helemaal.’ Dat COA in onderling overleg regelmatig beterschap beloofde maar niet leverde, heeft de verhoudingen en het vertrouwen geen goed gedaan.
Opvallende timing: de twee nachten voor het kort geding sliepen er voor het eerst in maanden wel minder dan tweeduizend personen in Ter Apel. Dat was kort na het vonnis eerder dit jaar ook heel even zo, memoreert de advocaat van de gemeente. ‘Dat is bepaald geen garantie gebleken.’ Overbelasting, herhaalde hij, leidt tot spanning en incidenten, in en buiten het aanmeldcentrum.
Omdat het COA hardleers is, vraagt de gemeente de rechtbank nu een aanzienlijk hogere dwangsom op te leggen van 75 duizend euro per dag. Anders zou de economische afweging weleens kunnen zijn dat opvang elders (bijvoorbeeld in hotels) duurder is dan een vonnis negeren.
Anders deze keer is vooral de opstelling van het COA. In januari was nog de deemoedige belofte dat de opvangorganisatie ‘alles op alles’ zou zetten om zich aan het vonnis te houden. Nu zegt de landsadvocaat: ‘Het is op dit moment onmogelijk om ons aan de afgesproken maximale bezetting te houden.’
Een dwangsom, stelt hij, zal daarin geen verandering brengen. ‘We zijn al in volle sprint, we kunnen niet nog een beetje harder.’
Verzet tegen nieuwe opvanglocaties, oorlogen elders, het gebrek aan doorstroming op de woningmarkt: ‘Tel het bij elkaar op en u krijgt beeld van krachtenveld waarin het COA zich beweegt.’
In Westerwolde lezen ze te vaak dat opvanglocaties elders – van Montferland tot Middelharnis, en van Nistelrode tot Zaandam – vertraging oplopen. ‘Gemeenten zijn wel degelijk bereid mee te werken, maar COA handelt lang niet altijd voortvarend.’ En als het echt zo lastig is, moet het COA zich maar wenden tot zijn opdrachtgever: PVV-minister Faber van Asiel en Migratie.
Wat zou zij kunnen betekenen, wil de rechter graag weten. Gemeenten die niet bijspringen daartoe dwingen, suggereert de advocaat van Westerwolde. In de praktijk meer gebruikelijk: burgemeesters bellen. ‘Het politiek tij zit het COA wellicht tegen.’
Het COA vindt dat de gemeente te makkelijk denkt over het openen van opvanggelegenheid. In vijf jaar tijd verviervoudigde het aantal locaties. ‘Je kunt vanbuiten niet zien hoe complex het is.’
De opvangorganisatie zet zich nu al ten volle in, benadrukt bestuursvoorzitter Schoenmaker. ‘Een externe prikkel in de vorm van een dwangsom brengt daar geen verandering in, geen dwangsom ook niet.’
Hij is voorzichtig optimistisch over het aantal gemeenten waarvan hij hoort dat ze, aangespoord door de Spreidingswet (waar COA in tegenstelling tot de minister nog steeds voor is), aan de gang zijn met opvang. In de loop van volgend jaar moet dat lucht bieden. Ook voor Ter Apel. Schoenmaker: ‘We hebben hetzelfde belang. Liever dan tegenover elkaar in de rechtbank, sta ik zij aan zij.’
Over twee weken zal de rechtbank uitspreken of Westerwolde genoegen moet nemen met goede bedoelingen. Tot die tijd hoopt ze dat partijen in overleg blijven. ‘Los van mijn beslissing bent u toch veroordeeld tot elkaar.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant