Lang hoopten de Democraten een staakt-het-vuren te bereiken voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Nu deze hoop met de verdere escalatie van Israëls oorlogen vervlogen is, zit Kamala Harris gevangen in de Israël-politiek van president Biden.
‘Ik zeg hierover wat ik steeds zeg: we moeten tot een staakt-het-vuren komen in Gaza en Libanon.’ Kamala Harris moest tijdens een persmoment op de luchthaven van Las Vegas, eind vorige week, haar stem verheffen om boven de warmdraaiende vliegtuigmotoren uit te komen. ‘We moeten de-escaleren.’ Daarop volgde een resoluut knikje – volgende vraag. Harris houdt haar bijdragen over Israël graag kort. En dat heeft een reden.
De kans is groot dat de presidentsverkiezingen van 5 november een uitzondering zullen blijken op de regel dat de Amerikaanse kiezer zijn schouders ophaalt over buitenlandse politiek. Hoe groter de escalatie van het conflict in het Midden-Oosten, des te zwaarder drukt het stempel van Joe Bidens Israël-politiek op de campagne van Harris.
Over de auteur
Sterre Lindhout is buitenlandredacteur voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Om de nek-aan-nekrace om het presidentschapt te winnen heeft Harris in belangrijke swingstates de stemmen nodig van progressieve Democraten en Amerikanen met Arabische voorouders. Die laatste groep is vooral in Michigan belangrijk, waar Harris de meest recente peilingen aanvoert met slechts 1 procent verschil.
Met zijn onwankelbare steun aan Israël heeft Joe Biden de Democratische partij gespleten en grote groepen kiezers van zich afgekeerd. Progressieve Amerikanen, jonge en niet witte kiezers in het bijzonder, raakten vervreemd van Bidens politiek die 42 duizend doden in Gaza voor lief lijkt te nemen, net als de recente uitbreiding van het Israëlische grondoffensief naar Libanon en de dreiging van een oorlog met Iran.
Deze kiezers zien hoe de Israëlische premier Netanyahu de Amerikaanse machteloosheid op bijna dagelijkse basis benadrukt door onderhandelingspogingen over een staakt-het-vuren te saboteren en steeds nieuwe grenzen te overschrijden – zoals afgelopen week gebeurde met de Israëlische aanvallen op leden van de VN-vredesmissie in Libanon.
Ze zien ook dat de regering onverminderd wapens blijft leveren. Zondag maakte het Pentagon bekend dat de Amerikanen een raketverdedigingssysteem en honderd manschappen naar Israël stuurt om zich beter te kunnen verdedigen tegen toekomstige beschietingen uit Iran – de eerste Amerikaanse ‘boots on the ground’ in Israël sinds 7 oktober.
Kamala Harris heeft in haar nu drie maanden durende campagne als presidentskandidaat nooit afstand genomen van Bidens Israël-politiek. Wel bepleit ze vaker en nadrukkelijker dan Biden het belang van een staakt-het-vuren en, op de lange termijn, een tweestatenoplossing. Ook heeft Harris oog en oor voor de Amerikanen die zich het lot van de Palestijnse burgerbevolking aantrekken. Ze bezocht studentendemonstraties en ging verschillende keren op campagne in Michigan.
Maar deze inspanningen lijken niet genoeg om de kiezers die Biden verloor terug te winnen. Van de Amerikanen met een Arabische achtergrond is 46 procent van plan op Trump te stemmen en 42 procent op Harris, blijkt uit een begin oktober afgenomen peiling van de Arab Amercian Institute. Vier jaar geleden stemde ruim 60 procent op Biden.
Na een reeks talkshowoptredens kreeg Harris de kritiek ‘heen te dansen’ om het Midden-Oosten en daarbij in het midden te laten waar zij zelf inhoudelijk precies staat – een verwijt dat ze ook op andere gepolariseerde beleidsterreinen krijgt.
Lang hoopten de Democraten voor de verkiezingen een staakt-het-vuren te in Gaza te kunnen bewerkstelligen. Die hoop is nu vervlogen. In The Atlantic noemt Biden-biograaf Franklin Foer de Amerikaanse betrokkenheid bij een jaar oorlog tussen Israël en Hamas ‘de anatomie van een mislukking.’
In de weken na 7 oktober stelde de regering Biden zichzelf vier doelen voor de Amerikaanse steun aan Israël: het helpen van het Israëlische leger bij het bevrijden van alle door Hamas gegijzelden, een staakt-het-vuren en het voorkomen van een breder conflict in de regio. Geen enkel doel werd behaald, tien bezoeken van Buitenlandminister Antony Blinken aan Israël ten spijt.
En de schade die de situatie in het Midden-Oosten teweegbrengt aan de campagne van Harris kan de komende weken nog groeien. Door verdere escalatie tussen Israël en Iran, of door in anticipatie daarop snel stijgende olieprijzen. In The Guardian waarschuwt oud vredesonderhandelaar Daniel Levy dat dit laatste scenario kiezers gevoeliger zal maken voor Trumps oneliner over het buitenlandbeleid van Biden: ‘De wereld is onder leiding van die zwakkelingen een rommelig oord geworden.’
Kan Kamala Harris nog ontsnappen uit de gevangenis van schatplichtigheid aan Bidens politieke erfenis in het Midden-Oosten? Het is zeer ongebruikelijk dat een zittende vicepresident in campagnetijd breekt met de president. Dat het wel kan, bewees Hubert Humphrey in 1968. De vicepresident van Lyndon Johnson, keerde zich tegen zijn baas door zijn steun uit te spreken voor de controversiële Vietnamoorlog. Humphrey verloor de verkiezingen van de Republikein Nixon.
Een minder radicale mogelijkheid om afstand te nemen, krijgt Harris al maanden ingefluisterd door rechtsgeleerden en de progressieve vleugel van de Democratische partij. Ze kan een progressiever Israëlstandpunt innemen onder het mom van wetshandhaving. De zogenoemde Leahy-wet verbiedt de VS sinds 1997 om landen militair te steunen wanneer ze ‘op grote schaal mensenrechten schenden.’
Electoraal heeft Israël de potentie Harris te maken of te breken. Maar op geopolitiek niveau doet het er steeds minder toe waar ze precies staat. Feit is dat de huidige Amerikaanse regering de volgende president heeft opgezadeld met een ingewikkelde Amerikaanse rol in een gevaarlijk conflict.
Volgens Steven A. Cook, Midden-Oosten expert verbonden aan de Council on Foreign Relations, moeten de Amerikanen inzien dat ze in het Midden-Oosten niet langer ‘de oplosser’ zijn, maar één partij van velen. Erger voorkomen, voor het Midden-Oosten en Amerika zelf, is volgens hem het hoogst haalbare voor een toekomstige president Harris of Trump.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant