Normaal gesproken leggen wij graag het gezag het vuur aan de schenen, maar afgelopen donderdag waren de rollen omgedraaid. Het gezag, in de persoon van de koning, kwam ons het vuur aan de schenen leggen. Zijn we wel kritisch en onafhankelijk genoeg, was de belangrijkste vraag waarmee hij naar de opening van het nieuwe onderkomen van ons moederbedrijf DPG was gekomen.
‘Hoe bescherm je je tegen die heren?’, vroeg hij aan de hoofdredacteuren van Nu.nl, Trouw en AD, wijzend op eigenaar Christian Van Thillo en bestuursvoorzitter Erik Roddenhof.
Die vraag klinkt steeds vaker, nu DPG steeds groter wordt. De zorg is vooral dat redacties zullen worden gedwongen om samen te werken, wat slecht zou zijn voor de pluriformiteit van het medialandschap. Sommigen vrezen dat onze Belgische eigenaar zich te veel met de journalistiek gaat bemoeien en daarmee een te grote, niet-democratische invloed zou uitoefenen op de Nederlandse samenleving.
Het schrikbeeld is News Corp, het mediabedrijf van Rupert Murdoch. Deze Australische magnaat bemoeit zich intensief met zijn mediamerken. Zo probeert hij de samenleving te beïnvloeden en rechtse politiek te steunen.
Bij DPG is elke inhoudelijke bemoeienis van het bedrijf met de redacties absoluut taboe. De Volkskrant-redactie is hier voortdurend zeer alert op. We hebben een aantal sloten op de deur om bemoeienis van het bedrijf te voorkomen. In de eerste plaats is er het redactiestatuut, waarin de zelfstandigheid en onafhankelijkheid nauwkeurig wordt omschreven. In de tweede plaats hebben we, net als Trouw en Het Parool, een eigen stichting, die een klein aandelenbelang heeft en de plicht om onze identiteit te beschermen. Dan is er ook nog grootaandeelhouder Stichting Democratie en Media die pal staat voor de onafhankelijkheid van de Nederlandse pers.
Er zijn redacties die een stichting als volledige eigenaar hebben. Dat heeft ontegenzeggelijk voordelen, maar ook nadelen. Een stichting heeft een missie en heeft dus veel meer de neiging zich met de redactionele koers te bemoeien dan een bedrijf dat vooral een gezond financieel resultaat wil boeken.
Ooit was de Volkskrant geheel eigendom van non-profitorganisaties, eerst de vakbond, later de stichtingen. Dat leidde ook tot veel interne politiek en bureaucratie. Het waren ook de stichtingen die het een goed idee vonden om ons te verkopen aan het Britse aasgierfonds Apax. Dat trok zo veel geld uit het bedrijf dat we even op het randje van de afgrond balanceerden.
Gefinancierd worden door de overheid heeft ook nadelen, steeds meer nadelen eigenlijk. Budgetten kunnen zomaar worden gekort als de politieke wind ineens uit een andere hoek waait. En dan moeten publieke nieuwsorganisaties tegenwoordig ook nog rekening houden met politici als Caroline van der Plas, die hun integriteit in twijfel trekken, zoals deze week gebeurde bij de NOS.
Geen enkele eigenaar is ideaal, maar onder de huidige eigenaar voelen we ons op geen enkele manier beperkt in ons werk – al zouden we natuurlijk altijd graag een hoger redactiebudget hebben.
Met ons moederbedrijf discussiëren we alleen over financiële, bedrijfsmatige en organisatorische kwesties. Daarbij zijn we het niet altijd eens. Waar we het altijd wel over eens zijn is dat de redactie en de lezers over de inhoud van de krant gaan. Onderdeel zijn van een groot bedrijf heeft als voordeel dat kosten voor druk, distributie, marketing, advertentieverkoop en ict-ondersteuning kunnen worden gedeeld. Daardoor blijft er meer geld over voor redacties dan als we alles zelf zouden moeten doen.
De trouwe abonnee is bij ons het ultieme slot op de deur. Stel dat het bedrijf zich ergens in de toekomst, ondanks al deze waarborgen, toch met de redactionele koers of redactionele keuzes bemoeit, dan zullen we de hulp van u, de lezer, inroepen. Een lezersstaking zal al genoeg zijn om de uitgever tot inkeer te brengen. Zo niet, dan beginnen we voor onszelf. Dat is dankzij de digitale vooruitgang een stuk eenvoudiger geworden.
Wie zich zorgen maakt over de kwaliteit van de journalistiek, zou denk ik beter kunnen kijken naar de grote techbedrijven. Die vormen het grootste gevaar voor de gedegen, onafhankelijke journalistiek, omdat ze niet gehinderd door de feiten met sterke algoritmes nieuwe lezers wegtrekken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns