In België zijn zondag gemeenteraadsverkiezingen. De uitslag heeft, meer dan in Nederland, gevolgen voor de landelijke politiek.
Het is voor de Nederlandse kijker even wennen in aanloop naar de Belgische gemeenteraadsverkiezingen van zondag. Niet zozeer het feit dat er met name landelijke kopstukken in de media verschijnen, maar dat deze vervolgens echt alles blijken te weten over de bibliotheek van dorp A, of de veiligheidscamera’s in het uitgaanscentrum van stad B.
Dat heeft alles te maken met de totaal verschillende spelregels in de Belgische politiek. Het is daar namelijk heel normaal dat landelijke politici ook lokaal actief zijn en dat een burgemeester ook nog parlementariër, of zelfs partijleider, is. Ter vergelijking: volgens de Belgische spelregels zou Geert Wilders naast zijn huidige functie dus ook nog burgemeester van zijn woonplaats Den Haag kunnen zijn.
Over de auteur
Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over België, Israël en de Palestijnse gebieden, en het Midden-Oosten.
Die landelijke politici zijn daardoor ook daadwerkelijk kandidaten bij de lokale verkiezingen. ‘En of zij zondag winnen of verliezen, is dit keer extra belangrijk’, zegt politicoloog Carl Devos (UGent). ‘Omdat de federale formatie nog in volle gang is. Als formateur Bart De Wever de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen bijvoorbeeld verliest, zit hij op een hele andere manier aan de onderhandelingstafel dan wanneer hij daar burgemeester blijft.’
Om de landelijke Belgische politiek te kunnen blijven volgen, is het belangrijk om zondag in elk geval op de volgende drie gemeenten te letten.
De gemiddelde Nederlander zal het Waalse stadje Bergen/Mons niet op de kaart kunnen aanwijzen, maar hier wordt zondag het voorlopige lot van de almachtige socialistische partij (PS) bepaald. Voorheen was het in Wallonië een uitgemaakte zaak: de sociaal-democratische PS komt altijd als winnaar uit de bus. Maar dat is al een tijdje niet meer zo. ‘Er is stevige concurrentie op links, waardoor de PS zelf een eind naar links is opgeschoven’, legt Devos uit. ‘Maar dat heeft gematigde kiezers juist naar rechts uit doen wijken.’
Bij de landelijke verkiezingen in juni dit jaar kreeg de PS dan ook harde klappen, en kwam de liberale MR (de ‘Hervormingsbeweging’) als grote winnaar uit de bus. En MR-partijleider Georges-Louis Bouchez doet zondag een gooi naar het burgemeesterschap in Bergen. ‘Pikant is dat Bouchez daar jaren geleden als schepen (wethouder, red.) heeft gediend, en door de PS met ruzie uit het college is gezet’, vertelt Devos. ‘Terugkeren als burgemeester zou voor hem de ultieme wraak zijn.’
En dus gaat het in Bergen hard tegen hard. De zittende burgemeester Nicolas Martin (PS) wil de stad tot elke prijs in socialistische handen houden, terwijl Bouchez er alles voor geeft om Bergen voor het eerst in 71 jaar een liberale burgemeester te bezorgen. ‘Iets wat natuurlijk niet alleen in Bergen speelt’, aldus Devos. ‘In heel Wallonië strijdt rechts tegen links. Maar Bergen is een belangrijke symbolische prijs.’
Ook in Antwerpen woedt een strijd tussen links en rechts. Bart De Wever, partijleider van de rechts-nationalistische N-VA, is daar al elf jaar burgemeester en de stad is sindsdien volgens bijna iedereen fantastisch opgeknapt. Maar niet elke inwoner profiteert daarvan, luidt de kritiek van de communistisch/marxistische partij PVDA, want die stadsvernieuwing zie je niet terug in de arme wijken.
Een klein jaar geleden dacht iedereen nog dat de grote dreiging voor de N-VA van rechts zou komen – van Vlaams Belang. Maar bij de landelijke verkiezingen in juni bleek de Antwerpenaar juist extreem links te hebben gestemd: de PVDA kreeg in deze gemeente meer dan 20 procent van de stemmen. Sindsdien wordt ‘Kim Jong Joske’, zoals PVDA-kopstuk Jos D’Haese minachtend door zijn tegenstanders wordt genoemd, als een serieuze uitdager van De Wever gezien.
‘Zijn partij maakt goede kans om de grootste van Antwerpen te worden,’ zegt Devos, ‘maar dat wil nog niet zeggen dat hij daadwerkelijk burgemeester wordt.’
En dat heeft weer met de landelijke formatie te maken. De PVDA zou namelijk een college moeten vormen met andere linkse partijen. Het sociaal-democratische Vooruit zit echter ook bij De Wever aan de federale onderhandelingstafel. ‘Als Vooruit kiest voor een communistische burgemeester, is dat een bom onder de federale formatie’, aldus Devos. ‘Dat zal De Wever hen nooit vergeven, en om die reden alleen al, zie ik Vooruit deze stap niet zetten.’
In Ninove kan zondag geschiedenis worden geschreven: hier wordt misschien voor het eerst een burgemeester gekozen die is verbonden aan Vlaams Belang.
De 55-jarige Guy D’haeseleer durft het bijna niet te hopen. Zes jaar geleden behaalde zijn partij Forza Ninove 40 procent van de stemmen, maar dat was niet genoeg. ‘Ik had twee zetels te weinig voor een meerderheid’, zei hij in een eerder interview met de Volkskrant, ‘maar vanwege het cordon sanitaire wilde niemand zich bij me aansluiten.’
Tom Van Grieken, partijleider van Vlaams Belang, wil de geschiedenis ingaan als degene die van zijn partij een bestuurspartij heeft gemaakt. ‘Dat is dit voorjaar mislukt’, zegt Devos. ‘Vlaams Belang won fors, maar werd niet de grootste van Vlaanderen – wat nodig was om het cordon sanitaire te doorbreken.’
Het is nog afwachten of het D’haeseleer wel gaat lukken. Hij zit voor Vlaams Belang in het Vlaams Parlement, is al 30 jaar actief in de lokale politiek, en is razend populair in Ninove. Bijna iedereen op straat lijkt hem te kennen, en de meeste mensen spreken lovend over hem: hij heeft mensen geholpen met het invullen van hun belastingformulieren, een rolstoel voor ze geregeld, of een kapotte lantaarnpaal laten fixen. D’haeseleer heeft zelf alle vertrouwen in de verkiezingswinst, zei hij eerder. ‘In Ninove gaat het eerste dominosteentje vallen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant