Terwijl de ogen van de wereld gericht zijn op orkanen elders ter wereld, heeft de Afrikaanse Sahelstreek al maanden last van extreem weer. Door stortbuien en overstromingen vielen er sinds juni minstens duizend doden. Zelfs in woestijngebieden zijn overstromingen gesignaleerd.
Nigerese staatsmedia meldden afgelopen week dat er door stortregens 339 mensen om het leven zijn gekomen sinds het extreme weer in juni begon. Vee verdronk, gewassen gingen verloren. Duizenden huizen raakten verwoest, alleen al in Niger zijn meer dan een miljoen mensen als gevolg van de extreme regenval ontheemd geraakt. Volgens meteorologen viel er in sommige delen van het land tot wel 200 procent meer regen dan in voorgaande jaren.
In de noordelijke woestijnstad Agadez, waar het volgens bewoners bijna nooit regent, raakte een beroemde, van gedroogde modder gemaakte moskee beschadigd door de buien. Het gebedshuis werd gebouwd in 1515 en staat sinds elf jaar op de werelderfgoedlijst van Unesco. Ook het eeuwenoude paleis van de Sultan is door de regens aangetast. ‘Alle juwelen van ons erfgoed worden aangevallen door gewelddadiger en overvloediger regenseizoenen’, zei een Rhissa Feltou, een voormalig burgemeester van Agadez, tegen persbureau AFP.
Het extreme weer houdt ook de rest van de Sahelregio, een reeks landen die net onder de Sahara ligt, al maanden in zijn greep. Van Guinee tot Soedan zorgden de hevige buien voor overlast: naar schatting zijn 3,5 miljoen mensen door de aanhoudende overstromingen getroffen. Bijna 900 mensen overleden door snelle overstromingen, ingestorte gebouwen of damdoorbraken.
Veel van de getroffen gebieden in de Sahel zijn al extreem kwetsbaar. In landen als Burkina Faso, Mali, Niger en Nigeria vecht het regeringsleger tegen opstandelingen, bandieten en jihadisten. Als gevolg van die al meer dan een decennium durende strijd zijn velen in deze regio’s ontheemd. Miljoenen mensen wonen in overvolle vluchtelingenkampen waar de leefkwaliteit ondermaats is. Ook die kampen worden door de regen niet ontzien en lopen onder. Hulpverleners waarschuwen dat de ontheemden extra kwetsbaar zijn voor ziektes als malaria en cholera.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Overstromingen als gevolg van extreme regenval komen in de Sahelregio vaker voor. Normaliter maakt de streek tussen juni en september het lange regenseizoen mee. Maar de buien en weersomstandigheden nemen in hevigheid, duur en omvang toe. Klimaatexperts waarschuwen al langer dat temperaturen in de Sahel anderhalf keer sneller stijgen dan in andere delen van de wereld. Volgens voorspellingen zal de gemiddelde temperatuur tegen 2080 met maximaal vier graden Celsius stijgen, met bodemerosie en woestijnvorming tot gevolg.
Als de temperatuur stijgt neemt de luchtvochtigheid toe, wat leidt tot een grotere kans op bovengemiddeld zware regenval. Daarbij komt dat door bomenkap voor brandhout en boomsterfte door droogte de grond volgens experts voor minder water vast kan houden. Als er in die uitgedroogde gebieden regen valt, leidt dat sneller dan elders voor verwoestende overstromingen. Ook het verband tussen klimaatverandering en conflict is al vaker aangetoond: zo ontstaan er in de Sahel voortdurend gevechten om bebouwbare landbouwgrond.
Om die problemen voor te zijn, proberen rijkere Afrikaanse landen zich voor te bereiden op extreme regenval en uitzonderlijke droogte. In landen als Kenia wordt regenwater in het regenseizoen opgeslagen, zodat dat water in droge periode gebruikt kan worden voor irrigatie. In de Sahel zijn dat soort plannen voor adaptatie en mitigatie door de problemen met jihadisten echter zo goed als stilgelegd: het herstellen van de veiligheidssituatie is voor de regeringen van Sahellanden op dit moment het hoofddoel.
Meerdere regeringen, bijvoorbeeld die van Mali, Burkina Faso en Niger, hebben aangegeven dat zij de banden met ex-kolonisator Frankrijk willen verbreken. Steeds meer regeringen liggen ook met Europa op ramkoers. Zo besloot Niger een paar maanden geleden dat het in Agadez en het omringende gebied geen migranten meer tegen wil houden. Toch maakte de Europese Unie op 24 september bekend 5,4 miljoen euro uit te trekken voor de Sahellanden die door overstromingen zijn getroffen. 1,35 miljoen euro van dat bedrag gaat naar Niger, om ‘onmiddellijke hulp te bieden en te reageren op de grootste behoeften’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant