Sinds 7 oktober voelt Jigal Krant zich niet meer thuis in de progressieve wereld van kookboekenschrijvers en culinair journalisten.‘Ik ben niet anti-Palestina, maar ik leef in een samenleving die in mijn beleving enorm anti-Israël is.’
Meestal viert Jigal Krant zijn verjaardag niet. Maar hij werd 50, toch een leeftijd om bij stil te staan. De kookboekenschrijver, bekend van TLV en TLV Vegan, had de chef-kok van zijn favoriete Israëlische restaurant in Amsterdam gevraagd om te koken. Vrienden zouden komen, goede collega’s.
Maar toen werd het 7 oktober 2023. Krant was in de sjoel in Buitenveldert. ‘De rabbijn kwam op me af, helemaal van slag. Hij vertelde dat de lijken in de straten lagen. Eerst dacht ik dat het gewoon een aanslag was – afgrijselijk, maar dat ben ik wel gewend. Daarna drong al snel de omvang tot me door.’
De volgende dag werd hij 50. In plaats van het te vieren, lag Krant verslagen in bed, wel een week lang. ‘Het was een droom die uiteenspatte’, zegt hij. ‘De droom dat het ooit goed zou komen.’
Dat de bloedige terroristische aanslag van Hamas en het daaropvolgende militaire geweld van Israël ook gevolgen zouden hebben voor zijn persoonlijke en professionele leven hier, besefte hij toen nog niet.
Daarover gaat dit interview. Over het jaar waarin hij vanwege de oorlog geïsoleerd raakte in de progressieve wereld van kookboekenschrijvers en culinair journalisten. Dat hij zelf steeds uitgesprokener op sociale media werd, vóór Israël, met verdere vervreemding tot gevolg.
De bevriende collega’s die op zijn 50ste verjaardag zouden komen? Sommige daarvan heeft hij na 7 oktober nooit meer gesproken.
Aanvankelijk zei Krant ‘nee’ op het interviewverzoek. Bang om de verkeerde dingen te zeggen over zo’n gevoelig onderwerp. Maar toen werd hij van de line-up geschrapt van een foodfestival waar hij een workshop falafel zou geven. ‘De boodschap dat de oorlog in Gaza een gerechtvaardigde is, is er één die wij absoluut geen podium willen geven’, liet de organisatie van het Low Food Festival hem weten in een mail, ingezien door de Volkskrant.
Het incident staat volgens Krant niet op zichzelf. Collega’s die in zijn podcast te gast zouden zijn, zeggen af. Hij hoort dat mensen met wie hij samenwerkt, kritiek krijgen van anderen in het wereldje. ‘Ik ben niet meer van plan het allemaal over me heen te laten komen’, zegt hij. ‘Ik ga niet terugslaan, maar wel mijn verhaal doen.’
Eind oktober zat hij ’s avonds alleen thuis op de bank toen hij een appje kreeg: ‘Jigal, wat doe je voor de Palestijnen? Ik hoef die recepten uit Tel Aviv niet meer. Sterkte met alles.’ Het bericht was afkomstig van een muziekjournalist die onder meer voor NRC schrijft.
‘Ik wist niet wat ik meemaakte’, zegt Krant nu. ‘Ik had die man in geen jaren gesproken, hij was iemand met wie ik weleens in een platenwinkel stond. Dit was in de tijd dat mijn kinderen door drie hagen marechaussee naar de Joodse school moesten. Ik dacht: wat is er aan de hand met normale, progressieve mensen?’
In een vervolgbericht wenste de muziekjournalist hem sterkte, maar meldde ook dat hij de recepten uit Tel Aviv zou ‘verbranden en verdoemen’. ‘Dit land vernielt, as we speak, zijn bestaansrecht. En onveilige kinderen zijn nog altijd minder erg dan dode, platgebombardeerde kinderen.’
Krant was ervan ontdaan. Hij besloot de naam te blurren en de berichten op X te plaatsen. ‘Het ging me niet om hem, ik wilde gewoon de bevestiging dat niet iedereen zo dacht. Toen ontplofte het.’
Het bericht werd bijna een miljoen keer bekeken. Iemand wist de naam van de muziekjournalist te ontcijferen, waarna NRC excuses aanbood voor diens misdragingen. Krant kreeg bijval uit alle hoeken van het politieke spectrum.
Dat zou in de maanden daarop veranderen. Aanvankelijk hield hij zich zo veel mogelijk op de vlakte over de oorlog tussen Hamas en Israël, ook omdat hij toen nog verslaggever was voor de radiozender BNR. ‘Ik zag goede collega’s, mensen die op mijn 50ste verjaardag zouden komen of in mijn podcast te gast waren geweest, in mijn beleving steeds weer verschrikkelijke dingen zeggen op Instagram. Dat Israël genocide pleegt, een apartheidsstaat en een moorddadig regime is. Op een gegeven moment is er iets bij mij geknapt.’
Hij plaatste een dienstmededeling op X. ‘Als Joodse, zionistische Nederlander kan ik de niet-aflatende stroom kwaadaardige bullshit niet meer weerloos over me heen laten gaan. Mocht u alleen geïnteresseerd zijn in mijn culinaire uitspattingen, volg mij dan op Instagram.’
In die periode kreeg hij van zijn uitgeverij te horen dat zijn nieuwe kookboek uitgesteld zou worden tot na de oorlog. Mensen zouden nu geen behoefte hebben aan boeken over Tel Aviv. ‘Terwijl mijn nieuwe kookboek helemaal niet over die stad gáát. Het wordt een auberginekookboek. Ik besloot aan te tonen dat er nog wel interesse is in mijn boeken door ze zelf via X te gaan verkopen. Inmiddels heb ik er meer dan 500 verzonden.’
Krant liet ook stickers maken, onder meer met de Israelische vlag. Toen hij daarvan een foto op X plaatste, vroeg iemand waar hij die kon krijgen. Gratis bij TLV Vegan, reageerde hij. Mensen die wilden, konden het kookboek in combinatie met de stickers bestellen. ‘I stand with Israel’, stond daar bijvoorbeeld op, ‘FCK HMS’ (fuck Hamas) en ‘Hamas committed a genocide on 7-10 and is proud of it. Israel is fighting a justified war against pure evil’.
Vooral die laatste sticker was de aanleiding om hem van de line-up van het foodfestival te schrappen. Mensen uit de culinaire wereld stapten ermee naar de organisatie, die besloot de uitnodiging in te trekken. ‘Jigal heeft met deze actie zijn werk als culinair auteur verbonden aan zijn politieke standpunt over deze oorlog’, reageert Samuel Levie van het Low Food Festival. ‘Dat vonden wij echt shocking. Als iemand anders stickers had laten drukken met de boodschap dat 7 oktober een vorm van legitiem verzet was, hadden wij diegene ook geweerd.’
Volgens Krant wordt er met twee maten gemeten. Een bestuurslid van het Low Food Festival uit zich op Instagram óók over de oorlog. ‘Maar zij mag van alles roepen. Dat Israël genocide pleegt en dat Palestijnse burgers zo gericht mogelijk worden vermoord, bijvoorbeeld. Je kunt niet zelf een felle activist zijn en iemand met een andere mening van de line-up schrappen. Het is geen politiek festival. Ik kwam een falafelworkshop geven.’
Waar zijn vroegere sociale kring zich van hem afkeerde, werd hij op X omarmd door de andere kant van het politieke spectrum: rechts en radicaal-rechts. Accounts met Nederlandse vlaggetjes in hun bio. Een bijzondere ervaring voor iemand die ‘nog nooit rechtser dan de PvdA heeft gestemd’.
‘Ik verbaasde me altijd over Nederlandse Joden die standpunten van politieke partijen over Israël belangrijk vonden bij het bepalen van hun stem. Doe normaal, dacht ik: je stemt in Nederland, over Nederlandse kwesties. Dat is veranderd bij mij. Ik ben voor goede sociale voorzieningen, tegen dierenleed. Ik heb vaak gestemd op de Partij voor de Dieren. Dat kan ik nu niet meer over mijn hart verkrijgen, vanwege het standpunt over het conflict. Hetzelfde geldt voor andere progressieve partijen. Ik vind het heel lastig.’
Alles staat op zijn kop sinds 7 oktober, zo voelt het voor Krant. ‘Tien jaar geleden ben ik, net als velen, door Geert Wilders geblokkeerd op Twitter. Daar was ik bijna trots op. Nu kan ik zijn berichten plotseling wél weer zien. Kennelijk heeft hij op enig moment actief gedacht: die wil ik erbij hebben, en mij gedeblokkeerd.’
Laatst plaatste hij instemmend de Telegraaf-column van Leon de Winter op X. Prompt kwam er een appje binnen van zijn beste vriend. ‘Dat ik nog moet meemaken dat jij artikelen van Leon de Winter gaat endorsen’, schreef die verbouwereerd.
‘Als ik elk woord in zo’n stuk raak vind’, zegt Krant, ‘dan is het toch gek om het niet te delen?’
Hij probeert, benadrukt hij, zijn nieuwe volgers ook te laten zien wat er fout gaat in Israël. Itamar Ben-Gvir, de radicaal-rechtse minister van Nationale Veiligheid, noemde hij op X een ‘opperracist’. ‘Om je dood te schamen’, schreef hij over de intimidatie van de Arabische bevolking door ultra-orthodoxen. Ook spoorde hij zijn volgers aan te doneren aan een Joods-Arabische ngo die ervoor ijvert dat voedseltransporten Gaza worden binnengelaten.
‘Mensen zullen denken dat ik oogkleppen op heb, maar ik probeer echt kritisch te blijven op mijn eigen groep. Ik doe mijn best om, vanuit mijn positie, zo evenwichtig mogelijk naar het conflict te kijken. Van de andere kant hoor ik bijna nooit kritische geluiden over 7 oktober.’
Maar, eerlijk is eerlijk, Krant deelt zelf ook uit op sociale media. Hij plaatste een filmpje van Palestijnse vlaggen die in Amsterdam aan de gevels hangen en zette daar het liedje Amsterdam huilt van de Jordaanse zangeres Zwarte Riek onder. Hij maakte een filmpje waarin hij pro-Palestinastickers van lantaarnpalen trekt. ‘Samen houden we onze stad schoon’, staat erbij. De video werd bijna honderdduizend keer bekeken.
‘Natuurlijk weet ik dat ik kwaad bloed kan zetten met dat stickerfilmpje’, reageert hij. ‘Maar er stond ‘end apartheid’ op, ‘boycot Israël’, ‘from the river to the sea’. Ik fiets door de stad en zie op elke lantaarnpaal die stickers over het land waar ik van houd. Ik dacht: die haal ik weg.’
De geschiedenis van Israël, en dan vooral de existentiële dreiging die het land voelt, ‘zit op een of andere manier in mij gebakken’, zegt Krant. ‘Zoals Obelix als jongetje in een vat met toverdrank is gevallen’. Hij werd in 1973 in Bussum geboren, twee dagen na het uitbreken van de Jom Kippoeroorlog, waarbij Syrië en Egypte de Israëliërs verrasten met een grote aanval op twee fronten.
‘Mijn ouders wisten niet wat er gebeurde. Het was een heel onzekere tijd. Zou Israël wel blijven bestaan? Mijn ouders zijn, net als 95 procent van de traditionele Joden in Nederland, zionisten. Dat betekent niet dat ze graag genocide plegen, zoals mensen tegenwoordig lijken te denken. Zionisme betekent dat Israël recht heeft te bestaan en het huis van de Joden is.’
Tel Aviv is zijn tweede stad. De familie heeft er een huis. In het kookboek TLV uit 2018 bezingt hij Tel Aviv als ‘de vrolijkste en tolerantste stad van het Midden-Oosten’. Toch zou hij zich nooit permanent in Israël kunnen vestigen, schrijft hij in diezelfde inleiding. ‘De rest van het land wordt met de dag nationalistischer, religieuzer en onverdraagzamer.’
Met lede ogen zag hij de afgelopen jaren hoe de ultra-orthodoxe bevolking in Israël groter, vocaler en machtiger werd. En tegelijkertijd zag hij in het afgelopen jaar zijn stad Amsterdam steeds rood-groen-zwarter kleuren, aan gevels, lantaarnpalen, bij demonstraties. Hij zit, kortom, tussen twee vuren.
Een paar jaar geleden, toen hij nog televisiekok was bij Koffietijd, droeg hij op televisie een legerjasje met daarop de Israëlische én Palestijnse vlag. Nu stoort hij zich aan de vlaggen in Amsterdam. Wat is er veranderd? ‘Ik ben niet anti-Palestina, maar ik leef in een samenleving die in mijn beleving enorm anti-Israël is. Ik ben een Amsterdammer, voel me Amsterdammer. Maar nu denk ik: deze stad haat mij.’
Dat de vlaggen worden opgehangen uit empathie met de Gazanen, uit compassie met de meer dan 42 duizend doden, gaat er bij hem niet in. Niet meer, althans. ‘Dit zijn ook de vlaggen die ik bij demonstraties zie waar ‘from the river to the sea’ wordt geroepen, en ook weleens Hamas- en Hezbollah-symbolen te zien zijn. Waar de toch al dunne scheidslijn tussen anti-zionisme en antisemitisme verder vervaagt, kortom.’
Is het verwijderen van stickers van lantaarnpalen niet vergelijkbaar met wat hij meemaakte met de organisatie van het foodfestival? Het weren van tegengestelde stemmen? Krant, fel: ‘Maar ik cancel toch geen mensen? Ik cancel de uitingen. Ik ga anderen niet kapotmaken vanwege hun mening.’
Meerdere gasten die hij had uitgenodigd voor zijn culinaire podcast De Vegan Lekkerbek hebben afgezegd. ‘We verschillen hierin duidelijk qua visie’, appte iemand. ‘Laten we niet in discussie gaan, maar het is voor mij dusdanig belangrijk dat het niet meer samengaat.’
‘Nee, denk ik dan, voor míj is het belangrijk’, zegt Krant. ‘Heb jij vrienden die slachtoffer zijn geworden van de oorlog, zoals de zoon van een oud-klasgenoot die omkwam als soldaat in Gaza? Jou heb ik nog nooit over politieke dingen gehoord.’
Soms heeft hij na het plaatsen van een bericht, video of foto spijt. Hij geeft zijn tegenstanders alleen maar munitie, denkt hij dan, misschien moet hij het zakelijk houden. Aan de andere kant heeft hij het ook nodig, als uitlaatklep. ‘Ik ben een creatieve jongen, houd van ludieke acties.’
Van een vriendin hoorde hij dat de filmpjes die hij plaatste op X worden doorgestuurd in het wereldje, als waarschuwing. Toen viel het kwartje. Sommige mensen die niet meer in zijn podcast te gast wilden zijn, zitten helemaal niet op het sociale medium.
‘Van veel collega’s heb ik de afgelopen maanden niets meer gehoord. Hebben zij ook berichten gekregen, vraag ik me af, gaan ze me uit de weg? Dat maakt me onzeker en eenzaam.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant