Sinds het gouden schot van Worthy de Jong tijdens de Spelen is 3x3 basketbal ongekend populair. De variant is sneller, explosiever en minder gestructureerd dan het traditionele spel. Dit weekeinde is de wereldtop te zien in Amsterdam.
Hoewel de complete wereldtop van de mannelijke 3x3 basketballers tijdens de Fiba 3x3 World Tour Amsterdam Masters aanwezig is, zullen de ogen in de Gashouder vooral gericht zijn op één speler: Worthy de Jong. Met een magistraal schot bezorgde hij het Nederlandse 3x3 basketbalteam afgelopen zomer een even historische als onverwachte olympische gouden medaille.
Dit weekeinde neemt De Jong met Team Amsterdam deel aan de World Tour Amsterdam Masters, dat onderdeel is van de meest prestigieuze toernooireeks voor commerciële teams op de internationale 3x3-kalender. Dit seizoen worden mondiaal zestien World Tour Masters gehouden. ‘Het zijn de grandslamtoernooien in het 3x3 basketbal’, zegt Maarten Hoffer, directeur van de Nederlandse Basketball Bond (NBB).
De Jong is niet de enige olympisch kampioen die meedoet. In Team Amsterdam zitten ook Jan Driessen en Arvin Slagter. ‘Maar het wil niet zeggen de combinatie de gedoodverfde favoriet is, daarvoor zijn de verschillen in de top van het 3x3 basketbal te klein’, aldus Jesper Jobse, toernooidirecteur in Amsterdam en voormalig aanvoerder van het Nederlandse 3x3-basketbalteam.
Over de auteur
Guus Peters schrijft voor de Volkskrant over voetbal en tennis.
Met zijn stichting 3X3 Unites organiseert Jobse, met ondersteuning van de NBB, de World Tour Amsterdam Masters. ‘Eén schot kan het verschil maken tussen winst en verlies, dat hebben we op de Spelen kunnen zien. Een wedstrijd duurt slechts 10 minuten of tot de 21 punten. Op het moment zelf moet alles kloppen.’
Naast Team Amsterdam doet er nog een ploeg uit Nederland mee: Team Utrecht. Daar is Dimeo van der Horst de blikvanger. Samen met De Jong, Driessen en Slagter pakte hij in Parijs de eerste Nederlandse olympische basketbalmedaille ooit.
Om het verschil tussen 3x3 en het reguliere basketbal te schetsen, maakt Hoffer de vergelijking met atletiek. ‘Als vijf tegen vijf de 1.500 meter is, dan is 3x3 de 200 meter sprint’, zegt hij. ‘De wedstrijden duren korter en je hebt minder tijd om te schieten. Het is explosiever en de intensiteit ligt hoger.’
3x3 als de snellere variant, waarbij op een half veld en op één basket wordt gespeeld. ‘Bij 3x3 moet je meer een allround speler zijn’, zegt Jobse. ‘Je moet creatief zijn, kunnen passen, verdedigen en verantwoordelijkheid durven nemen, omdat je tijdens de wedstrijd zonder coach speelt. Als je vrij staat om te schieten, moet je schieten. En als je de ruimte hebt om een actie te maken, moet je die maken.’
Dat is volgens hem een groot verschil met het reguliere basketbal. ‘Bij 5 tegen 5 wordt veel meer vanuit bepaalde taken en structuren gespeeld. Elke speler heeft een vaste positie binnen het team. En vaak zijn er één of twee spelers die het verschil moeten maken. Bij 3x3 heeft elk individu veel meer vrijheid.’
Het is in de ogen van Jobse de reden dat Worthy de Jong tot de beste 3x3-spelers ter wereld behoort, maar in het reguliere spel internationaal nooit doorbrak. De 36-jarige basketballer (nummer twee van de wereld op de individuele 3x3-ranking) speelde het grootste gedeelte van zijn carrière voor Leiden en besloot een paar jaar geleden de overstap naar 3x3 te maken. Jobse: ‘Hij heeft leren basketballen op de pleintjes. Hij denkt niet in patronen, maar speelt op instinct.’
Wie wil weten op welke plek Nederland op de wereldranglijst in het reguliere basketbal staat, moet een flink stuk naar beneden scrollen. Nederland staat 51ste, achter landen als de Filipijnen, Kaapverdië en IJsland, om maar wat te noemen.
Het contrast met de ranglijst in de 3x3-discipline is groot: daar is Nederland de trotse nummer drie, achter de Verenigde Staten en Frankrijk, grootmachten in het basketbal. Hoe kan het dat Nederland bij 3x3 tot de wereldtop behoort, maar in het reguliere basketbal internationaal geen rol van betekenis speelt?
‘5 tegen 5 is de tweede sport ter wereld. Als je daarin tot de wereldtop wilt behoren, heb je een grote groep aan talenten nodig, omdat een team uit twaalf spelers bestaat’, zegt Hoffer. ‘Als land moet je flink investeren in bijvoorbeeld de jeugdopleiding en internationale wedstrijden.’
Los van het al dan niet aanwezige talent, is het financieel een grote uitdaging om aansluiting bij de top te vinden, meent Hoffer. ‘NOCNSF maakt meer geld vrij voor topsportprogramma’s van nationale teams die internationaal tot de top 8 behoren of daar dicht tegenaan zitten. Het is moeilijk om dat gat met de wereldtop te dichten zonder financiële middelen.’
Bij 3x3 is het gat minder groot. Het is een relatief nieuwe discipline, ontstaan op de pleintjes in de Verenigde Staten en door de internationale basketbalfederatie in 2010 officieel erkend. Samen met 3X3 Unites heeft de bond er vanaf het begin op ingezet.
‘We hebben evenementen georganiseerd en deelgenomen aan toernooien, zodat we punten voor de wereldranglijst konden halen. Ook is de investering kleiner, omdat een 3x3-team uit vier in plaats van twaalf spelers bestaat.’
Daarnaast startte 3X3 Unites vanaf 2018 de 3X3 Pro League, een reeks professionele toernooien waar de beste Nederlandse 3x3-spelers het tegen elkaar opnemen en zo bijdroeg aan de plaatsing voor de Spelen van 2021 en 2024. ‘Worthy de Jong en Dimeo van der Horst zijn in de Pro League begonnen’, zegt Jobse.
Met zijn winnende schot in de verlenging van de olympische finale bracht Worthy de Jong het 3x3 basketbal in een keer onder de aandacht van Nederland. Dat merkten ook Jobse en Hoffer.
Sinds 2016 gebruikt Jobse zijn stichting 3X3 Unites en de sport voor maatschappelijke projecten om jongeren een toekomstperspectief en een baan te helpen. De stichting werkt samen met veertig gemeenten. Jobse verwacht dat het aantal komend jaar zal stijgen naar 80 tot 100 gemeenten.
‘Sinds die gouden medaille worden we door meer gemeenten benaderd. Ze willen op een openbare plek een 3x3-lveld aanleggen of zijn geïnteresseerd in onze 3X3 Leader Course. Tijdens die opleiding maken jongeren kennis met 3x3 als sport en vooral als middel. Ze leren een community opbouwen, hoe ze een rolmodel worden en een lokaal evenement organiseren’, aldus Jobse.
Volgens Hoffer van de NBB staat het onverwachte schot van De Jong symbool voor de plotselinge opkomst van 3x3, al nam de populariteit sinds corona al toe. ‘Toen er binnen niet mocht worden gesport, heeft het basketbal zich naar de buitenlucht verplaatst.’ Het was ook de periode dat 3X3 Unites als organisatie een enorme groei doormaakte.
Als het basketbal in Nederland de afgelopen jaren de wind in de rug had, dan is dat nu een wervelwind geworden, meent Hoffer. ‘De afgelopen drie jaar is het ledenaantal met 40 procent gestegen, tot ruim 60 duizend leden’, zegt hij. ‘Al zit daar ook meteen het probleem.’
Om duidelijk te maken wat het probleem van veel clubs is, wijst Hoffer naar basketbalvereniging SVO in zijn woonplaats Vleuten. De vereniging telt vierhonderd leden en evenveel kinderen op de wachtlijst staan. De basketbalbond schat dat er landelijk 10 duizend potentiële leden op de wachtlijst staan.
De reden: ruimtegebrek. De lokale sporthallen zitten vol, waardoor verenigingen niet meer tijd kunnen reserveren. Aangezien 3x3 vaak buiten op de pleintjes wordt gespeeld, zou het kunnen bijdragen aan het oplossen van het probleem. ‘Alleen in Amsterdam heb je al 400 baskets in de openbare ruimte. In die zin is er geen tekort, maar het is lastig om het hele jaar door buiten een reguliere competitie te organiseren’, zegt Hoffer.
Hij merkt dat er bij steeds meer verenigingen ook de mogelijkheid is 3x3 basketbal te spelen, al ligt er volgens Jobse nog onvoldoende focus op de discipline. ‘Het systeem is nog te veel ingericht op het opleiden van 5 tegen 5 basketballers. Daardoor vindt de overstap naar 3x3 vaak pas op latere leeftijd plaats. We kunnen grote stappen maken als we eerder kijken welke discipline het meest geschikt is voor een speler.’
Daarvoor is een laagdrempelig 3x3-aanbod nodig, meent Jobse. ‘Verenigingen zijn gewend om vanuit een clubsysteem te denken, terwijl er misschien een grote groep is die niet op zoek is naar vaste trainingstijden of geen contributie wil betalen’, zegt hij. ‘Met 3X3 Unites springen wij daar op in door op pleintjes activiteiten of toernooien te organiseren.’
Naast het NK 3x3 en een 3x3-tour tijdens de zomer heeft de bond ook een programma voor het nationale team. ‘Daar zitten nu tien spelers in. Het zou mooi zijn als dat aantal het komende jaar naar zestien spelers kon groeien’, zegt Jobse. Want hij is het met Hoffers eens: ‘Basketbal zit in de lift, dus laten we vooral kijken hoe 3x3 en 5 tegen 5 elkaar kunnen versterken of met elkaar kunnen vervlechten.’
3x3 basketbal is ontstaan op de pleintjes in Amerika. Niet voor niks is het motto van 3x3 basketbal: from the streets to the top. De relatief jonge sport heeft een urban karakter waarbij ook muziek en fashion een grote rol spelen.
Ook tijdens de World Tour Amsterdam Masters is er meer te doen dan enkel de strijd tussen de beste mannelijke 3x3 basketballers ter wereld. Zo vindt er tussen de bedrijven door het NK breaking (breakdance) plaats en treedt er na elke sessie een Nederlandse hiphopartiest op. ‘We zoeken de grens van topsport en entertainment op, zoals dat bij deze sport hoort’, zegt Jobse.
Daarnaast is dit jaar voor het eerst een vrouwentoernooi aan het programma toegevoegd. ‘Dat organiseren we zelf, omdat we voor gendergelijkheid staan’, aldus Jobse. ‘Ook de vrouwen kunnen nu serieus prijzengeld winnen en krijgen hetzelfde podium voor hetzelfde publiek als de mannen. Zij zijn rolmodellen voor jonge meiden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant