Asiel-minister Faber hoorde deze week afkeurende woorden van haar buitenlandse collega’s over de door Nederland gewenste opt-out van het Europese asielbeleid. Maar er zijn veel EU-landen die het Nederlandse kabinet willen volgen in de zoektocht naar het ‘strengste asielbeleid ooit’.
PVV-minister Marjolein Faber (Asiel) kwam donderdag in Luxemburg van een koude kermis thuis. Bijna geen enkel Europees land reageerde welwillend op de Nederlandse wens een opt-out te krijgen van het Europese asielbeleid. Zelfs de extreem-rechtse Finse minister liet bij de Europese ministerstop in Luxemburg weten dat het ‘beter is gezamenlijk op te trekken’. Alleen de Hongaarse premier Viktor Orbán verklaarde dat zijn regering een brief had gestuurd naar Brussel om ook een opt-out te vragen.
Even leek Nederland de uitzondering in Europa, maar schijn bedriegt. Eind volgende week, tijdens de Europese top van regeringsleiders, staat migratie opnieuw prominent op de agenda. Het zal dan vooral gaan over strengere maatregelen tegen afgewezen asielzoekers en overige illegale migranten. Nederland neemt het voortouw in die discussie – en deze keer is er wél steun van andere EU-landen, veertien stuks maar liefst.
Over de auteur
Maartje Bakker is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
In een korte notitie, die Nederland opstelde samen met Oostenrijk, wordt er gepleit voor een ‘paradigmawisseling’ rond terugkeer. ‘Mensen die geen recht hebben om te blijven moeten ter verantwoording worden geroepen’, staat er. ‘Niet meewerken [aan terugkeer] moet gevolgen hebben en worden bestraft’.
Een ander idee dat Nederland op tafel legt zijn de ‘terugkeerhubs’: plekken buiten de EU waar afgewezen asielzoekers verblijven totdat ze teruggaan naar het land van herkomst.
Onder meer Frankrijk en Duitsland, samen nog altijd het motorblok van de EU, gaan mee in de wens terugkeer te versnellen, zo nodig op een ‘innovatieve’ manier. In beide landen wordt de politieke realiteit gekleurd door de opkomst van radicaal-rechts en door enkele recente gewelddadige incidenten met migranten.
Zo werd Frankrijk onlangs opgeschrikt door de brute moord op de studente Philippine, van wie het lichaam werd gevonden in het Bois de Boulogne bij Parijs. De verdachte bleek een man te zijn van Marokkaanse afkomst, met een uitzettingsbevel op zak wegens een eerdere verkrachting. In Duitsland stak een Syrische vluchteling afgelopen zomer drie mensen dood op een stadsfeest in Solingen.
Het zijn gebeurtenissen die weinig zeggen over de groep van illegale migranten als geheel. ‘Uit onderzoek in de VS is bekend dat er onder illegale migranten juist minder criminaliteit voorkomt dan onder de bevolking als geheel’, benadrukt Arjen Leerkes, migratieonderzoeker aan de universiteiten van Rotterdam en Maastricht.
Maar voor de beeldvorming maakt dat niet uit – en na ieder incident voelen politici zich geroepen daadkracht te tonen. Zo maakte de Duitse regering na de mesaanval in Solingen ineens haast met het uitzetten van criminele asielzoekers. Binnen een week vertrok er een vlucht met 28 veroordeelde criminelen naar Afghanistan. Ook besloot Duitsland eenzijdig strenger te gaan controleren aan de grenzen op illegale binnenkomsten.
In Frankrijk voert de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, Bruno Retailleau, de strijd tegen immigratie op. Van hem was al bekend dat hij voorstander is van de strafbaarstelling van illegaal verblijf. In zijn eerste week als minister ontvouwde Retailleau in de Franse krant Le Figaro zijn verdere plannen.
Hij wil onder meer dat ‘zwaar criminele’ illegale migranten 210 dagen gevangen kunnen worden gezet zonder tussenkomst van een rechter. Daarnaast moet volgens hem de afgifte van visa door Frankrijk meer in balans komen met de toekenning van laissez-passers, de doorlaatbewijzen die nodig zijn om illegale migranten te laten terugkeren naar het land van herkomst. ‘In 2023 heeft Frankrijk 238.750 visa afgegeven aan Marokko, maar slechts 725 laissez-passers gekregen’, illustreerde Retailleau zijn betoog.
Volgens migratie-expert Leerkes is het effectiever wanneer landen één op één met elkaar onderhandelen over de terugkeer van migranten en asielzoekers. ‘Als Europa optreedt als machtsblok, is er een risico dat het een neokoloniale houding aanneemt en maatregelen aan andere landen probeert op te leggen.’
Toch lijkt het erop dat Europa van plan is gezamenlijk op te trekken om illegale migranten weg te krijgen. In de ontwerpconclusies voor de top van de regeringsleiders komende week staat het al: ‘De Europese Raad roept op tot vastberaden actie, op alle niveaus, om terugkeer vanuit de Europese Unie te laten toenemen en versnellen.’ Landen als Polen, Italië en Zweden schaarden zich inmiddels al achter het Nederlands-Oostenrijkse voorstel.
Zo bezien is Nederland, met zijn ‘strengste asielbeleid ooit’, op dit moment niet de uitzondering in Europa. Integendeel, het afwijkendste geluid komt waarschijnlijk uit Spanje. De Spaanse premier Pedro Sánchez hield deze week een vurig betoog vóór migratie. ‘Wij Spanjaarden zijn kinderen van migranten, we zullen niet de ouders van xenofoben zijn’, zei hij.
Maar vooral liet Sánchez de cijfers voor zich spreken. Hij schetste dat de Europese bevolking vanaf 2025 zal afnemen, dat het aantal werkenden in Europa de komende jaren met 30 miljoen vermindert en dat meer dan de helft van de Spaanse bedrijven – net als ondernemingen elders in Europa – nu al problemen hebben om genoeg werknemers te vinden. ‘Migratie is niet alleen een kwestie van medemenselijkheid’, zei Sánchez. ‘Het is nodig, voor onze economie en voor onze voorspoed.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant