Nog minder dan een maand en dan gaat Amerika naar de stembus. En zoals collega Mark Beunderman laatst al schreef: de stand van de economie kan die 5de november wel eens doorslaggevend zijn. Daarom keek iedereen reikhalzend uit naar het inflatiecijfer dat vandaag bekend werd. Het is de laatste keer voor de stembusgang dat officiële cijfers naar buiten komen over de portemonnee van de gewone Amerikaan.
Hoe staat het met de geldontwaarding in de VS? Op zich niet verkeerd: de inflatie daalde er in september naar 2,4 procent, en dat is lager dan de maand ervoor (2,5 procent), maar hoger dan analisten dachten. (2,3 procent). Hun verwachting was gebaseerd op de laatste renteverlaging van het stelsel van centrale banken, de Federal Reserve. Toen ging de rente liefst een half procentpunt omlaag. Voor weer zo’n grote stap is deze daling van de inflatie misschien wat mager.
Het is met dit jongste cijfer wel de zesde keer op rij dat de inflatie daalt, en dat is op zich goed nieuws. Overigens zijn daarmee de gigantische prijsverhogingen van de afgelopen jaren niet tenietgedaan: pas als de inflatie negatief wordt, dalen de prijzen Nu stijgen ze iets minder dan anderhalf jaar terug, maar ze stijgen nog steeds.
Afhankelijk van de politieke smaak van de kandidaten zal de inflatie speelbal worden van de laatste weken felle strijd tussen Trump en Harris. Harris zal wijzen op de gestage daling van de inflatie, Trump zal hem nog steeds te hoog vinden. May we have your votes, please?
Minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) moet voor 1 januari 2025 besluiten over de vergunning voor gaswinning onder de Waddenzee bij het Friese Ternaard. Dat heeft de Raad van State donderdag bepaald. Deze oproep deed de Raad van State al eerder. Vóór 1 april had toenmalig staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) al een knoop moeten doorhakken, nadat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) het uitblijven van een beslissing door de staat had aangevochten.
De kwestie van gaswinning onder de Waddenzee is al jaren zeer omstreden. De NAM vroeg er in 2021 vergunning voor aan. Toenmalig minister Stef Blok (Economische Zaken, VVD) stond daar positief tegenover, maar tot een definitieve vergunning kwam het niet. Ook Vijlbrief vroeg dit voorjaar extra tijd.
Tegenstanders van de gaswinning nabij Ternaard zeggen dat die schadelijk is voor de natuur in de Waddenzee. Bodemverzakking door mijnbouw in combinatie met een stijgende zeespiegel kan ervoor zorgen dat het wad niet langer droogvalt. De provincies Groningen en Friesland, de gemeente Noardeast-Fryslân en het lokale waterschap vertolken al jarenlang verzet tegen gaswinning.
Voorstanders benadrukken dat Nederland gas nodig heeft in de transitie naar een klimaatneutrale samenleving. Zij stellen dat het vanuit milieu- en geopolitiek opzicht slimmer is zoveel mogelijk eigen gas te gebruiken, dan dit te halen uit landen als de Verenigde Staten en Qatar.
We hoorden er meer dan anderhalf jaar niks over, maar opeens was daar een belangrijke update: de provincie Noord-Holland maakte donderdag bekend een eerste stap te zetten naar gedwongen sluiting van de Kooksgasfabriek-2 van staalfabriek Tata Steel.
Dit onderdeel van de controversiële staalfabriek geldt als een van de meest vervuilende installaties. De toezichthoudende omgevingsdienst doet al maandenlang juridisch onderzoek naar opties om de fabriek te sluiten. De lat voor gedwongen sluiting ligt hoog: een fabriek moet het wel héél bont maken wil zo’n besluit standhouden bij de rechter.
Over de vraag of de uitstoot van fabriek binnen de vergunningen past, verschillen Tata Steel en toezichthouder van mening. Zo vindt de omgevingsdienst dat het optreden van ‘rauwe kooks’, een soort fout in het productieproces, niet mag. Volgens Tata Steel is dit wettelijk wel toegestaan. Het bedrijf kreeg er al tientallen dwangsommen voor opgelegd.
Het juridische onderzoek van de omgevingsdienst was praktisch in vergetelheid geraakt toen Noord-Holland donderdag aankondigde een voornemen tot aanzegging’ naar Tata Steel te sturen. Het bedrijf krijgt zes weken om aan de vergunningen te voldoen, of moet duidelijk maken dat dit al het geval is. Volgens provincie en omgevingsdienst is dit een formele eerste stap op weg naar sluiting. Veel meer wil de dienst niet kwijt; afhankelijk van de uitkomst van de aanzegging kunnen meer details volgen.
De aanzegging komt op een pikant moment. Tata Steel zit middenin onderhandelingen over staatssteun bij vergroening van de fabriek, die nu 7 procent van de Nederlandse CO2-uitstoot voor z’n rekening neemt. Daarbij ligt sluiting van Kooksgasfabriek-2 nadrukkelijk op tafel.
Orkaan Milton raast vandaag over Florida (hij is bijna aan de oostkant van de staat en dus weer op weg naar zee) en richt daar gigantische schade aan. Huizen worden verwoest, 3 miljoen huishoudens zitten zonder stroom. De schade is immens: analisten schatten voor 60 tot 100 miljard dollar aan verzekerde verliezen. En dat in een staat die veel nationale verzekeraars al mijden, juist om de regelmatige stormschade.
De verzekeraars die in Florida wel polissen bieden, rekenen hoge premies. Maar ze gaan met enige regelmaat failliet, waardoor ze niet kunnen uitkeren, of ze weigeren simpelweg claims te betalen. Milton zal deze toch al wankele markt alleen maar verder uit het lood duwen, wat de prijzen verder opdrijft en de dekking tegen schade in gevaar brengt.
Analist Martin Weiss vindt op basis van algemene verzekeringsprincipes dat consumenten zulke risico’s niet zouden mogen lopen. Tegenover persbureau Reuters: „Je verzekeringsmaatschappij wordt verondersteld je back-upplan te zijn.”
Los van de problemen met verzekeraars: de ravage door Milton en de eerdere storm al storm Helene is zo groot dat sowieso veel van de schade niet kan worden vergoed. En Milton zal wel niet de laatste orkaan van dit seizoen zijn.
Collega Sjoerd Klumpenaar zette de laatste cijfers van de NVM over de dolgedraaide huizenmarkt op een rijtje. Een gemiddeld huis steeg in een jaar tijd met een halve ton in waarde! Wat zegt dat over vraag en aanbod op de huizenmarkt. En hoe lang gaat dit nog goed?
Een historisch moment: Nederland is deze week in Rome te gast bij de G7, het overleg van zeven grote geïndustrialiseerde democratische landen: de VS, Canada, het VK, Frankrijk, Duitsland, Italië en Japan.De laatste keer dat Nederland ‘erbij’ was, was het de gastheer: in 2014 vergaderde de G7 in het Catshuis. Het ging om een spoedbijeenkomst op uitnodiging van toenmalig premier Mark Rutte, na de Russische inval in de Krim.
Italië is dit jaar G7-gastland en Adolfo Urso, verantwoordelijk voor bedrijfsleven en ‘Made in Italy’, nodigde minister Dirk Beljaarts (Economische Zaken, PVV) voor de bijeenkomst uit. Reden: Nederlandse bedrijven als ASML, ASM, Besi en NXP spelen een belangrijke rol in de halfgeleidersector en Italië wil zijn chipindustrie een boost geven. Urso is teleurgesteld in Intel: deze Amerikaanse chipfabrikant zou in Noord-Italië voor 4,5 miljard euro een chipfabriek bouwen, maar pauzeert dat plan wegens acuut geldgebrek.Een van de thema’s op de G7-top is het beleid voor cruciale sectoren, zoals de halfgeleiderproductie. Europa wil zich minder afhankelijk maken van Aziatische productieketens en probeert een meer zelfstandige chipindustrie op te zetten.
Dat sluit, niet toevallig, aan op Beljaarts’ agenda. Hij probeert een coalition of the willing te smeden tussen Europese industrielanden. Nederland staat alleen in het diplomatieke getouwtrek rondom ASML, dat onder druk van de VS zijn meest geavanceerde chipmachines niet meer aan China kan leveren. De Amerikanen willen meer beperkingen, maar stuiten op weerstand in Den Haag. Nederland wil China niet voor het hoofd stoten. ‘Op de handelsrelatie met China moet je zuinig zijn’, zei Beljaarts afgelopen weekend in een interview met NRC.
Het zou helpen als Nederland voortaan bij elke G7 kan aanschuiven om mee te praten over chipindustrie en economische veiligheid. Een persconferentie, later vandaag, moet duidelijk maken wat de G7 Beljaarts heeft opgeleverd.
Het heeft even geduurd, maar nu is het eindelijk zo ver. Vakbonden en werkgever hebben een akkoord bereikt over vroegpensioen voor politiepersoneel. Na acties die onder meer de voetbalcompetitie troffen, is er nu een deal: politiemedewerkers geboren in 1961 kunnen drie jaar voor hun AOW stoppen met werken en dat overbruggen met een zogenoemde politie-uitkering.
Politieagenten maakten zich grote zorgen over hun vroegpensioen, omdat de Regeling voor Vervroegd Uittreden (RVU) eind volgend jaar afloopt. Door de RVU kunnen mensen met zwaar werk eerder met pensioen, en dat geldt ook voor agenten.
Tegelijkertijd had de politie als werkgever weinig belang bij een al te goudgerande vroegpensioenregeling. Als veel andere sectoren kampt de politie met een personeelstekort, en hoe meer agenten vervroegd uittreden, des te groter dat probleem wordt. Onderdeel van het akkoord is dan ook dat agenten in principe worden aangemoedigd langer door te werken. Dus ook de politiemensen uit 1961 die tot hun AOW doorwerken, krijgen een extraatje.
Met het akkoord zijn aangekondigde acties voor volgende week opgeschort. De achterban van de bonden moet nog wel met het akkoord instemmen.
Het verrast nauwelijks meer: congestie op het stroomnet. Netbeheerder Liander maakte vanochtend bekend dat ook in Leiden de maat nu vol is: drie elektriciteitsstations in de stad hebben de maximale capaciteit bereikt voor levering van elektriciteit. Bedrijven die zich willen vestigen in het gebied dat deze elektriciteitsstations van stroom voorzien, kunnen daardoor niet zomaar een elektriciteitsaansluiting krijgen, waarschuwt Liander.
„Het gaat daarbij om een groot deel van Leiden en omliggende gemeenten. De beperking geldt ook voor bestaande bedrijven die hun aansluiting willen uitbreiden”, aldus Liander tegen persbureau ANP. Liander is de netbeheerder in Noord-Holland, Flevoland, Gelderland, Friesland en een deel van Zuid-Holland.
De toegenomen vraag naar energie leidt tot verstoppingen op het stroomnet. Burgers en bedrijven steeds meer elektriciteit, bijvoorbeeld omdat ze van het aardgas af moeten of elektrisch gaan rijden. Daarbij komt dat er ook steeds meer lokaal energie wordt opgewekt (zonnepanelen!) die ook via het net getransporteerd moet worden. Gevolg: op veel plaatsen is het stroomnet overvol. Beheerders als Liander kunnen het net niet zo snel uitbreiden als de vraag groeit.
Volgens de netbeheerder heeft het volle elektriciteitsnet in Holland-Rijnland geen gevolgen voor consumenten en bedrijven met een kleine stroomaansluiting. Grootverbruikers als ondernemingen, scholen, supermarkten en sporthallen moeten wel rekening houden met langere wachttijden voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Voor woningbouwprojecten die al bij Liander bekend zijn, is wel capaciteit beschikbaar.
Goedemorgen!
Een nieuwe dag, een nieuw economieblog met de belangrijkste updates uit de financiële en economische wereld. Wat viel ons op vanochtend?
Allereerst een triest bericht: de voormalige topman van het Indiase bedrijf Tata Steel, Ratan Tata, is overleden. De collega’s van de Financial Times nemen gepast afscheid van de Indiase ondernemer. Tata was “een ongewone leider wiens onmetelijke bijdragen niet alleen de Tata Group hebben gevormd, maar ook de structuur van onze natie”, zegt Natarajan Chandrasekaran, de huidige voorzitter van de holdingmaatschappij van de groep, in een verklaring. Meer visionair dan zakenman, lezen we elders. Uit de FT: “Tata, geboren in 1937 in Mumbai (toen Bombay), overspande een periode van enorme veranderingen voor India – van het onafhankelijk worden van Groot-Brittannië in 1947 tot het worden van de vijfde grootste economie ter wereld in 2022.”
Wat viel ons verder op vanochtend:
Lees hier het blog van gisteren terug.
Source: NRC