Benjamin Netanyahu riep Libanezen dinsdag op om zich te ‘bevrijden’ van Hezbollah, maar voor zo’n opstand bestaat noch de wil, noch de macht. Dus waar is de Israëlische premier eigenlijk op uit?
Het was een opmerkelijk moment, dinsdagavond, toen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zich in een videoboodschap richtte tot het Libanese volk. De boodschap van het ruim 3 minuten durende filmpje was simpel: bevrijd jullie van het juk van de militante beweging Hezbollah, zodat wij dat niet voor jullie hoeven te doen. Netanyahu leek op te roepen tot een Libanese volksopstand, eentje die haast per definitie zou ontaarden in een burgeroorlog.
Zijn woorden kwamen niet uit het niets. Netanyahu’s kabinet is in een winning mood, nadat het de voorbije drie weken een reeks kortetermijnsuccessen in Libanon wist te boeken. De aanvallen met piepers en portofoons creëerden chaos in Hezbollah’s communicatienetwerk. De dood van leider Hassan Nasrallah was een psychologische klap. En in zuidelijk Beiroet leiden de onophoudelijke Israëlische bombardementen ertoe dat Hezbollah’s politieke en militaire leiding zich niet of nauwelijks kan hergroeperen. Hezbollah is ‘gehavend en gebroken’, blufte minister van Defensie Yoav Gallant.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet. Hiervoor was hij correspondent Centraal- en Oost-Europa.
Dit alles betekent ook dat het Israëlische leger op een kruispunt is beland, precies een jaar nadat Hezbollah middels een barrage aan rakketten het ‘steunfront’ met Gaza opende. Hoever wil Netanyahu met deze oorlog gaan? En wat is zijn exitstrategie, als hij die al heeft?
Het aanvankelijke Israëlische oorlogsdoel was al ambitieus: Hezbollah dusdanig verzwakken dat de 70- à 100 duizend gevluchte Israëliërs terug kunnen naar hun huizen in Noord-Israël. Met dat streven in het achterhoofd is het Israëlische leger op een aantal plekken Zuid-Libanon binnengevallen.
Voor zover bekend proberen de Israëliërs zich ter hoogte van vier grensdorpen (Labbouneh, Maroun al-Ras, Maiss al-Jabal en Odaisseh) te handhaven, vechtend met Hezbollah-eenheden die de heuvels op hun duimpje kennen. Op een van die plekken wist men dinsdag kortstondig een Israëlische vlag te planten – een moment van enige symboliek.
Maar met Netanyahu’s videotoespraak wordt het oorlogsdoel verder opgerekt, zonder dat duidelijk is bij welk eindstadium hij terecht wil komen. Yossi Mekelberg, Israël-analist verbonden aan de onafhankelijke denktank Chatham House, las in de woorden van de premier een dreigement. ‘De boodschap was: als jullie Hezbollah niet verjagen, zullen we met jullie doen wat we met de burgerbevolking in Gaza hebben gedaan’, aldus Mekelberg aan de telefoon.
Dat de Libanezen de wil noch de macht hebben voor zo’n opstand, weet Netanyahu. Dus waar is hij op uit? Franse en Amerikaanse diplomaten lekten deze week naar de media dat Israël aanstuurt op de implementatie van VN-resolutie 1559, aangenomen in 2004. Volgens die resolutie moet Hezbollah volledig ontwapend worden. Het is de Libanonvariant op Israëls strategie (‘Hamas vernietigen’) in de bezette Gazastrook.
En net als in Gaza is de haalbaarheid van zo’n doel nagenoeg nul. Militair is Hezbollah, ondanks de klappen van de voorbije weken, nog altijd een sterkere organisatie dan Hamas. Analisten gaan ervan uit dat een substantieel deel van hun precisiegeleide langeafstandsraketten, waarmee de groepering bijvoorbeeld Tel Aviv kan treffen, intact is. Woensdag doodden Hezbollah-rakketten een Israëlisch koppel in de noordelijke stad Kiryat Shmona. Een dag eerder werden er honderd raketten afgevuurd op Haifa – de zwaarste barrage tot nu toe.
Michael Young, Libanonkenner en columnist bij de Emiraatse krant The National, denkt dat Israël kan kiezen uit twee paden. Het ene is het meest destructief, en volgt de logica van Netanyahu’s oproep tot regime change: meer bombardementen en een invasie die tientallen kilometers landinwaarts reikt. ‘Je kunt Libanon naar de ‘steentijd’ bombarderen, maar dan vervalt ook de rest van de samenleving in chaos’, zegt Young telefonisch.
Volgens hem zijn er genoeg Libanese kopstukken te vinden, bijvoorbeeld onder de christenen en soennieten, die van Hezbollah’s dominantie af willen. ‘Maar als hun gebieden ook worden geraakt, zullen ze zich logischerwijs achter Hezbollah scharen. Dat zou contraproductief zijn.’
Het tweede pad, zo zegt Young, leidt naar 1701 (of een variant daarop), een andere VN-resolutie die nooit is geïmplementeerd. Kort samengevat staat daarin dat Hezbollah zich terugtrekt uit de grensstreek met Israël (30 kilometer diep), een afspraak die vervolgens door het Libanese leger en de blauwhelmen van de Verenigde Naties (Unifil) zou moeten worden gehandhaafd. ‘In haar huidige vorm is 1701 voor Israël niet genoeg’, zegt Young. ‘Maar dat kan veranderen als Unifil een krachtiger mandaat krijgt. Mijn vraag is: welke VN-lidstaten willen die gevoelige rol van politieagent vervullen?’
Of Hezbollah akkoord zou gaan met zo’n uitkomst, valt te bezien, maar de groepering oogt concessiebereid. De voorheen in steen gebeitelde koppeling tussen een Gaza- en een Libanonbestand heeft Hezbollah verlaten, zo bleek deze week uit een toespraak van interim-leider Naim Kassem. Young acht het denkbaar dat Israël zijn invasie van Zuid-Libanon als hefboom gaat gebruiken. Uitgaande van een tijdelijke bezetting van Libanees grondgebied kan het zo’n gebied vervolgens ‘uitruilen’ tegen strengere restricties voor Hezbollah.
Veel zal afhangen van de opstelling van het Amerikaanse Witte Huis, dat als enige in staat wordt geacht Netanyahu te beteugelen. Het moet alleen gezegd dat de diplomatie het tij niet mee heeft. Zowel aan Amerikaanse als aan Israëlische kant zijn er haviken die een ‘historische kans’ zien nu Hezbollah in de touwen hangt. Ze willen de invloed van Hezbollah’s broodheer Iran in de regio maximaal terugdringen.
Woensdagmiddag voerde Netanyahu telefonisch overleg met de Amerikaanse president Joe Biden. Young: ‘Het is mij niet duidelijk of Washington groen licht gaat geven voor een verdieping van Israëls invasie.’ Mocht dat niet het geval zijn, dan hoeft dat overigens geen belemmering voor Netanyahu te zijn. Eerdere Amerikaanse ‘rode lijnen’ in Gaza en Libanon lapte hij aan zijn laars. De enige die werkelijk bepaalt welke kant de oorlog zich op beweegt, is zijn eigen regering.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant