De grote schade lijkt in Florida niet te zijn aangericht door orkaan Milton, maar door tientallen tornado’s. Die ontstaan vaak als een orkaan aan land komt.
Ineens waren de tornado’s overal. Op opnames uit Florida is te zien hoe ze over het landschap trekken, als dikke, grijze, draaiende vingers, een spoor van vernieling achterlatend.
Donderdagochtend, rond 2.30 uur Nederlandse tijd, kwam orkaan Milton aan land in de Amerikaanse staat Florida. Nog geen uur later zaten al ruim 1 miljoen huishoudens in Florida zonder stroom.
Hoewel het nog te vroeg is om de schade te overzien, staat in elk geval al vast dat een tornado in het plaatsje St. Lucie in een woonzorgcentrum meerdere ouderen doodde.
Wacht, hoezo tornado’s? Superstorm Milton was toch een orkaan? Wat weinig mensen weten, is dat orkanen steevast ook tornado’s teweegbrengen. Als verkenners gaan ze aan de orkaan vooruit, opvallend genoeg vooral aan de rechtervoorkant, de ‘wind-aanwaartse’ zijde van de orkaan.
Afgelopen juli nog kwam orkaan Beryl bij Texas aan land en veroorzaakte daar 65 tornado’s: het hoogste aantal in haast twintig jaar tijd. Het record tornado-opwekken staat op naam van orkaan Ivan, in 2004. Er werden liefst 118 windhozen gemeld.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Zulke tornado’s ontstaan doorgaans als de orkaan het land op komt. Op zee blijven ze in de regel achterwege, omdat het zeeoppervlak glad is. Maar eenmaal aan land ondervindt de wind wrijving aan de oppervlakte. De lucht vlak boven land vertraagt, terwijl de hoge wind voortraast. Een beetje alsof de wind struikelt over zijn eigen voeten.
Wat struikelt, valt voorover. In de lucht kunnen zo wervelende kolommen lucht ontstaan, die parallel aan het aardoppervlak door de lucht rollen. Tot ze wegens instabiliteit kantelen en, in ongunstige gevallen, de grond raken. Dan is een tornado een feit. Uiteindelijk raakt zo’n 40 procent van de windkolommen die uit de wolken omlaag prikken ook echt de grond, blijkt uit cijfers van het gespecialiseerde Amerikaanse Storm Prediction Center.
Orkaantornado’s zijn over het algemeen zwak. Negen op de tien keer blijft de windhoos beperkt tot de eerste of nulde categorie op de Fujitaschaal, de maat voor een wervelwind met een windsnelheid tot 180 kilometer per uur. Dat klinkt indrukwekkend, maar wind met die kracht is in praktijk slechts in staat om schuurtjes of caravans omver te blazen en daken te beschadigen.
Tussen 1995 en 2023 kwam het slechts vijf keer voor dat een orkaan een tornado opwekte van de veel zwaardere derde categorie, het bomen-losrukkende soort, aldus het Storm Prediction Center. Als de windpilaren die Milton escorteerden die categorie hebben aangetikt, behoren ze tot de halve procent uitschieters.
De teller van het aantal tornadowaarschuwingen in Florida stond donderdagochtend op 125. Dat aantal is voorlopig, maar mocht het standhouden, dan zou Milton liefst tweemaal zo veel tornado’s hebben opgewekt dan normaal gesproken in een heel seizoen gebruikelijk is. De orkaan kan dus recordhouder Ivan (118 tornado’s) van de eerste plaats verdrijven.
Twitter bericht wordt geladen...
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant