De race om het Amerikaanse presidentschap wordt in november beslist in slechts een handvol staten. Dat zijn de zogenoemde swingstaten. In die staten is er niet bij voorbaat een duidelijke meerderheid voor de Democraten of de Republikeinen. Zo zit dat.
De afgelopen decennia zijn de politieke tegenstellingen in de Verenigde Staten sterk toegenomen. Een van de effecten hiervan is dat er steeds vaker wordt gesproken van 'blauwe' staten, waar de Democraten het (haast) altijd voor het zeggen hebben, en 'rode' staten. Daar maken de Republikeinen (doorgaans) de dienst uit.
Beide partijen hebben zodoende hun eigen bolwerken. In de staat Californië stemt een meerderheid van de kiezers steevast voor de Democraten, terwijl de Republikeinen al tientallen jaren kunnen rekenen op Texas.
Daarnaast zijn er staten waar de kiezers meestal voor een bepaalde partij gaan. Dit zijn de staten die de Democraten of Republikeinen vaak al met potlood op hun lijstje kunnen zetten. In de (Amerikaanse) media worden deze staten omschreven als 'leaning Democrat' of 'leaning Republican'. Dat wil zeggen dat de kiezers er naar een bepaalde partij neigen.
De swingstaten vallen in de derde categorie. In die staten is de verkiezingsstrijd zo spannend en onvoorspelbaar dat het volstrekt onduidelijk is wie er met de winst aan de haal zal gaan. Een voorbeeld daarvan is de zuidelijke staat Georgia.
In 2020 won Joe Biden die staat met een verschil van slechts 11.779 stemmen van Donald Trump. En dat op een totaal van ruim 4,93 miljoen uitgebrachte stemmen.
Afhankelijk van welke peiling je erbij pakt, staan zes tot zeven Amerikaanse staten te boek als zogenoemde swingstaten. Die kun je grofweg in drie groepen verdelen, zoals hieronder. Tussen de haakjes zie je het aantal kiesmannen per staat. Wat dat zijn lees je verderop in dit artikel.
Als de namen van de staten je bekend voorkomen, dan kan dat kloppen. Niet alleen Kamala Harris en Trump, maar ook running mates Tim Walz en JD Vance lopen er de deuren plat. Of ze sturen echtgenoten of politieke zwaargewichten als ze zelf geen tijd hebben. Zo begint oud-president Barack Obama vandaag in Pennsylvania zijn tournee om steun te zoeken voor Harris.
Dat er zo veel aandacht is voor deze swingstaten komt door het Amerikaanse kiessysteem. De Amerikaanse president wordt niet direct gekozen. In plaats daarvan wordt een kiescollege gekozen, bestaande uit zogenoemde 'kiesmannen'.
Elke staat is goed voor een bepaald aantal kiesmannen (die uiteraard ook vrouwen kunnen zijn). Zoals je in bovenstaand kader kunt zien, is de staat Arizona goed voor elf kiesmannen. Degene die daar wint, kan dus elf kiesmannen toevoegen aan zijn of haar totaal. Zodra een kandidaat 270 kiesmannen heeft gewonnen, mag hij of zij zich president noemen. Een van de bekendste verkiezingswebsites in de VS heet dan ook 270towin.
Maar de kandidaten bereiken dat aantal van 270 niet via hun 'veilige' staten. Dat wil zeggen: de staten die vrijwel altijd voor óf de Democraten óf voor de Republikeinen zijn. En ook niet via de staten die vermoedelijk blauw of rood zullen kleuren. Nee, om 270 kiesmannen te halen is meer nodig. Zowel Trump als Harris zal ook in een aantal swingstaten moeten winnen. Daarom verloopt de route naar het Witte Huis dus via die swingstaten. Meer uitleg vind je in onderstaande video:
De knappe koppen bij de Democraten en Republikeinen (en natuurlijk ook de verkiezingssites) hebben een dagtaak aan het berekenen van mogelijke scenario's voor winst. Want als Trump swingstaat A pakt, dan moet Harris eigenlijk swingstaten B en C winnen om toch tot 270 kiesmannen te komen. Of andersom. En zo zijn er talloze scenario's mogelijk.
Duidelijk is wel dat Trump in vrijwel alle mogelijke scenario's vier van de zeven swingstaten moet winnen. Voor Harris zijn er op basis van de huidige peilingen ook scenario's denkbaar waarbij winst in drie swingstaten voldoende is om het totaal van 270 te bereiken. Ze staat er in de 'juiste' swingstaten (die met nét wat meer kiesmannen) nét wat beter voor. Maar dat kan uiteraard nog veranderen.
Voor beide kandidaten geldt dat ze eigenlijk niet zonder winst in Pennsylvania en/of Georgia president kunnen worden.
Source: Nu.nl algemeen