Op zijn best is het bedwelmende slow cinema, met minutenlange ruimteperspectieven op de aarde. De belangrijkste gids daarbij is de muziek van Kuipers’ idool Vangelis.
Voordat hij ons meeneemt naar het heelal, wandelt oud-astronaut André Kuipers de bioscoop binnen. Althans, dat is wat de openingsminuten van Beyond: Ode to the Earth speels suggereren, door Kuipers te volgen terwijl hij voor het scherm in een filmzaal gaat staan en zich rechtstreeks tot de camera richt.
Met kenmerkend charisma vertelt Kuipers over zijn ruimte-expedities. Tijdens zijn verblijf in het internationale ruimtestation ISS keek hij zo veel mogelijk naar de aarde, zegt hij. De zon die weerkaatste op de oceanen, het schijnsel van miljoenensteden, de ‘groene gordijnen’ van het noorderlicht, het maakte allemaal diepe indruk op Kuipers.
Over de auteur
Kevin Toma schrijft voor de Volkskrant over film, met als specialisatie filmmuziek en horror.
Die ervaring werd verhevigd doordat hij in het ISS voortdurend luisterde naar de (vaak ook zelf door de ruimte geïnspireerde) synthesizermuziek van zijn idool en latere vriend Vangelis. Deze sensatie wil Kuipers met zijn regiedebuut op de toeschouwer overbrengen: ‘Kruip in de huid van een ruimtevaarder.’
Kuipers en editor Elmer Leupen stelden Beyond samen uit imposante, hallucinant mooie archiefbeelden van Nasa en ESA, naast opnamen die Kuipers zelf maakte. De soundtrack bestaat uit maar liefst veertig, soepel versmolten Vangelis-composities, van klassiekers als Spiral tot fragmenten uit de soundtracks voor Chariots of Fire en 1492.
Mede dankzij het introductiepraatje krijgt het geheel enigszins het karakter van een pretparkattractie. Alsof je iemands vakantiefilmpjes en favoriete muziek ondergaat, soms ook dat. Klinkt misschien knullig, maar met de juiste instelling blijkt Beyond een ontwapenende mix van het epische en het pretentieloze, het grootse en het kleine. De film vergaapt zich aan het wonder van de aarde, maar is ook gewoon een kijkje in iemands persoonlijke fascinaties.
Met een ruimtereis als structuur smeedt Beyond drie raketlanceringen tot één bulderend geheel, om flink te vertragen zodra de dampkring is gepasseerd. De enige keer dat Kuipers voor een (veel) hogere versnelling kiest, met de fraaie remix van Vangelis’ Pulstar die Armin van Buuren voor de film maakte, is meteen de zwakste plek van Beyond. De verandering van tempo en sfeer is absoluut welkom, maar komt te laat en wordt wankel in het geheel ingebed. Toch weer die vakantiefilm-associatie – de gastheer heeft op het verkeerde moment een ander muziekje opgezet.
Op zijn best is Beyond: Ode to the Earth bedwelmende slow cinema, met minutenlange ruimteperspectieven op bergkammen en woestijnen, landaders en kraters, orkanen en door bliksem oplichtende wolkenvelden. Sporadisch doemen summiere informatieteksten op, maar de belangrijkste gids blijft Vangelis’ muziek. Fonkelend en zinderend baant die haar eigen weg in de aardepanorama’s, met een vrije remake van de openingsscène van Blade Runner als hoogtepunt. Soms dienen de beelden de muziek, maar dat stoort niet.
Net zo min als dat de gedachten weleens willen afdwalen. Dat is wat het betekent om te dromen in de filmzaal, en waarschijnlijk ook in de ruimte.
Documentaire
★★★☆☆
Regie André Kuipers
78 min., in 100 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant