Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Scandinavië-correspondent Jeroen Visser ziet hoe de Zweedse regering worstelt met een gevallen gouverneur.
Het kerkhof voor gevallen Zweedse bestuurders heeft er weer een bewoner bij gekregen. Anna Kinberg Batra, de gouverneur van Stockholm, een soort commissaris van de koning, moest onlangs haar functie opgeven. Zweedse media vragen zich sindsdien af: kan de regering haar ook ontslaan?
Kinberg Batra, een politieke veteraan van de liberaal-conservatieve regeringspartij de Gematigden, was sinds anderhalf jaar gouverneur van de provincie Stockholm. Afgelopen voorjaar onthulde de linkse tabloid Aftonbladet dat ze na haar aantreden heimelijk twee vrienden het provinciekantoor had binnengeloodst. In één geval was er helemaal geen sollicitatieprocedure en voor de andere functie bestond de vacature uit een verdwaald briefje in de hal van het provinciekantoor.
Over de auteur
Jeroen Visser is correspondent Scandinavië en Finland voor de Volkskrant. Hij woont in Stockholm. Hiervoor was hij correspondent Zuidoost-Azië.
De Ombudsman oordeelde recent dat Kingberg Batra met haar vriendjespolitiek de grondwettelijke eis van objectiviteit had geschonden. ‘De gouverneur had van tevoren besloten wie ze wilde aannemen en dat kan niet als het een overheidsdienst betreft’, aldus de Ombudsman.
De centrumrechtse regering greep in en dwong Kinberg Batra haar functie op te geven. Van ontslag is geen sprake, want dat kan volgens de regering niet. Sterker nog: de ex-gouverneur behoudt haar salaris van 10 duizend euro per maand tot het einde van haar benoemingsperiode in 2029.
Kingberg Batra wordt zolang ondergebracht bij het regeringskantoor, zeg maar het ministerie van Algemene Zaken. Daar bestaat een afdeling - het Olifantenkerkhof - met verschillende gewezen oud-bestuurders. Wat die daar doen, is lang niet altijd duidelijk. ‘Het betekent dat Kinberg Batra af en toe een papiertje oppakt, maar vooral haar reguliere salaris’, aldus commentator Henrik Torehammar van Svenska Dagbladet.
De obstakels voor het ontslaan van bestuurders zijn ooit in het leven geroepen om ze te beschermen tegen politieke willekeur. Bestuurders moeten soms harde beslissingen nemen die in strijd kunnen zijn met de wensen van de regering. Dan moeten ze niet gemakkelijk op een zijspoor gezet kunnen worden. Maar dat Kinberg Batra ondanks haar fouten haar contract en salaris behoudt, is ook niet ideaal. ‘Het systeem moet fundamenteel worden herzien’, stelt de krant Dagens Nyheter.
In het Zweedse parlement lijkt er brede steun om iets te doen en ook premier Ulf Kristersson zei dat de regeling niet klopt. Zijn kantoor (waar Kinberg Batra nu dus ook werkt) gaat kijken of het anders kan. Oppositieleider Magdalena Andersson maande de premier ondertussen om de bewoners van het bestuurderskerkhof ‘daadwerkelijk opdrachten te geven die overeenkomen met een voltijdsbaan’.
Volgens Aftonbladet bieden de huidige regels al een oplossing. De regering kan een speciale commissie voor hoge ambtenaren vragen de zaak te onderzoeken. Als de commissie oordeelt dat ze de regels heeft overtreden, is ontslag mogelijk, stelt columnist Oisin Cantwell.
Toch is hij sceptisch of er iets gaat veranderen. In 2009 verzuchtte de Zweedse regering al hoe moeilijk het was om van een gouverneur af te komen, maar veranderingen bleven uit. ‘Dat vijftien jaar later nog steeds hetzelfde klinkt, is treurig’, aldus Cantwell. ‘Ik vind het moeilijk om het vermoeden van me af te schudden, dat de regering destijds simpelweg geen strengere regels wilde. Het zijn immers oude vrienden en collega’s die de baantjes krijgen. En op een mooie dag wil een aftredende minister misschien zelf een mooie retraitepost, in een chique gouverneurswoning wonen en zich niet onnodig inspannen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant