Dinsdag is de acteur Hugo Koolschijn op 77-jarige leeftijd overleden. Vanaf de oprichting in 1987 was hij vast lid van het ensemble van Toneelgroep Amsterdam, nu Internationaal Theater Amsterdam (ITA) geheten.
Als jongeman was Hugo Koolschijn helemaal idolaat van de Franse zanger Gilbert Bécaud. Hij draaide zijn platen, kende de liedjes uit zijn hoofd, en zong ze mee. En later, toen hij eenmaal acteur was, maakte hij over zijn idool de solovoorstelling Een Franse zanger (1997). Daarin speelde hij zichzelf en was de magie van Bécaud voor hem aanleiding om in hinkstapsprong ook scènes uit zijn eigen leven te spelen. Zoals hij een jaar eerder ook had gedaan in zijn eerste solovoorstelling Zangles, waarin zijn persoonlijke angsten en twijfels, én het acteursvak aan bod kwamen. Beide voorstellingen maakte hij bij Toneelgroep Amsterdam (nu Internationaal Theater Amsterdam), het gezelschap waaraan hij vanaf de oprichting in 1987 een leven lang trouw is gebleven; in 2022 speelde hij daar zijn laatste rollen, in The Damned en Judas.
Dinsdag is Hugo Koolschijn op 77-jarige leeftijd overleden. Het viel al op dat hij de laatste tijd nauwelijks nog in het theater was te zien; niet op het podium, maar ook niet tussen het publiek, want hij bezocht graag voorstellingen van zijn collega’s. Dat hij in de jaren negentig carte blanche kreeg om eigen voorstellingen te maken was ook al veranderd. Koolschijn werd steeds meer een ensemblespeler binnen zijn huisgezelschap, waar hij zich na de vrije jaren onder artistiek leider Gerardjan Rijnders moeiteloos voegde naar de nieuwe strak gekaderde werkwijze van Ivo van Hove. Zijn onvoorwaardelijke trouw aan zijn vak en zijn collega’s waren dan ook uitzonderlijk.
Hugo Koolschijn was een man met een bijzonder voorkomen: lang, tanig, een markant hoofd en dan die sonore, diepe stem waarnaar je wel móest luisteren. Hij zou een voorbeeldige voordrachtskunstenaar kunnen zijn, maar hij werd een begenadigd acteur die in grote Van Hove-producties als Romeinse Tragedies en vooral in Scènes uit een Huwelijk zijn mooiste rollen speelde. In die toneelversie van Ingmar Bergmans beroemde film en tv-serie speelde hij de rol van een middelbare man in de war, worstelend met relaties, liefde en het leven.
Zelf had Koolschijn ook een nogal verwarrend leven: hij was drie keer getrouwd en had vier kinderen, maar kon toch niet aarden. Zijn eenzaamheid bestreed hij door lange fietstochten te maken. Wellicht had het onthecht zijn te maken met zijn nogal traumatiserende jeugd: hij groeide op in een extreem godsdienstig gezin. Daarover schreef hij openhartig in de autobiografische roman Voorstellingen. Levensberichten van een toneelspeler (2019).
Misschien daarom ook was de nogal uitbundige levensgenieter Gilbert Bécaud voor hem een soort uitlaatklep (‘hij heeft alles wat ik niet heb’). Koolschijn bezocht een groot aantal concerten en reisde hem achterna tot in Parijs, Brussel en Antwerpen.
Koolschijn was een groot acteur, die nuchter in zijn vak stond en zich allesbehalve een ster voelde. In een interview met deze krant zei hij daarover: ‘Sterren zijn er niet meer. De glamour die ooit rond het toneel hing, is verdwenen. Nu komt een acteur die een hoofdrol heeft gespeeld uit café De Smoeshaan en ontdekt dat zijn fiets is gestolen.’
De fiets, Gilbert Bécaud en het theater, dat waren Koolschijns vluchtheuvels.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant