Politiek vuurwerk was verzekerd tijdens het debat woensdag in het Europees Parlement met de Hongaarse premier Viktor Orbán. Maar meer nog dan het verwachte verbale tomaten gooien, werd Orbáns hypocrisie blootgelegd.
Dat was mede het werk van voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. Vastberaden nam zij het voortouw in de ontmaskering van de langstzittende premier in Europa.
Officieel zou het debat gaan over de prioriteiten van het Hongaarse EU-voorzitterschap in deze periode van zes maanden. Daarop zaten de meeste Europarlementariërs echter niet te wachten, op Orbáns komst naar Straatsburg evenmin.
‘U bent hier niet welkom’, zei fractieleider Terry Reintke van de Groenen. ‘Dit is het huis van de Europese democratie, niet van corruptie, leugens, propaganda en autocratisch leiderschap.’
Het was Von der Leyen die, als eerste spreker na Orbán, de toon zette. Met háár prioriteiten. Ze wees op Oekraïne dat nu de derde oorlogswinter ingaat; een land waar Rusland dagelijks bommen op loslaat, met doden en gewonden tot gevolg, en vernielde infrastructuur en verwoeste steden.
‘En toch zijn er nog steeds mensen die de schuld van deze oorlog niet bij de aanvaller maar bij de aangevallene leggen’, zei ze, verwijzend naar Orbán en diens nauwe banden met Moskou en blokkades in de EU bij sancties tegen Rusland, en de oproepen tot een wapenstilstand waarbij Kyiv land moet inleveren.
‘Ik wil deze mensen vragen: zouden ze ook de Hongaren de schuld geven van de Sovjet-invasie in 1956? Of de Tsjechen en Slowaken van de Sovjet-repressie in 1968?’
Het was een welgemikte trap tegen de knieën van Orbán, die zich steevast opwerpt als de bevrijder van het communisme in zijn land. ‘We hebben veel talen in de EU, maar in geen enkele Europese taal is vrede een synoniem voor overgave en soevereiniteit voor bezetting’, vervolgde Von der Leyen.
Dan migratie, de tweede prioriteit voor Von der Leyen en ook een hoofdpunt voor Orbán. De Hongaarse premier herhaalde woensdag zijn mantra dat migratie alleen is op te lossen met hoge hekken en asielcentra buiten de EU. ‘Alle andere zogenaamde oplossingen zijn een illusie’, aldus Orbán, voor wie het tegengaan van migratie samenvalt met het voortbestaan van Europa.
Maar waarom laat Hongarije dan veroordeelde mensensmokkelaars vervroegd vrij?, hield Von der Leyen de Hongaarse premier voor. ‘Dit is niet Europa beschermen, maar je problemen over de heg bij de buren gooien.’
En waarom stemde Boedapest tegen het nieuwe Europese migratiepact dat gericht is op het beperken van de komst van irreguliere migratie? En waarom geeft Hongarije visa aan Russen zonder extra veiligheidscontroles?
Tot slot veegde de Commissievoorzitter de vloer aan met Orbáns pleidooi om de concurrentiekracht van de Europese economieën te versterken. Zeker een noodzakelijk streven, zei Von der Leyen. Maar hoe verhoudt dit zich tot de hogere belastingen voor buitenlandse bedrijven? Met corrupte rechters die vooral de vrienden van Orbán helpen? Met corruptie met EU-subsidies? De gemiddelde Hongaar verarmt door Orbáns beleid. En de EU heeft ruim 19 miljard euro aan subsidies bevroren vanwege de ondermijning van de rechtsstaat en schending van andere Europese waarden.
Van de meeste parlementariërs kreeg Orbán evenmin steun. ‘U staat alleen en geïsoleerd’, stelde Manfred Weber, de leider van de Europese christendemocraten. Hij vergeleek Orbán met een schoothondje van de Russische president Poetin en de Chinese president Xi Jinping en hekelde diens zogenaamde vredesmissies in juli naar Moskou en Beijing om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. ‘Propagandamissies voor autocraten’, aldus Weber.
CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers vroeg zich hardop af – ‘net als vele Nederlandse burgers’ – waarom de EU geld blijft geven aan een regering die zes dagen per week de Unie blokkeert om op de zevende dag extra cash te eisen.
Orbán reageerde geagiteerd op de stortvloed aan kritiek. ‘Een partijpolitieke intifada’, aldus de premier. ‘Allemaal linkse leugens, politieke propaganda.’ Het meest verbaasd toonde hij zich over de opstelling van Von der Leyen. Een Commissievoorzitter onwaardig, vond hij. ‘De vorige voorzitter had dit nooit gedaan.’
Hij verwierp de aantijging dat hij op schoot van Poetin zou zitten. Volgens Orbán is de Oekraïne-strategie van de EU gedoemd te mislukken en daarmee de nederlaag voor Oekraïne onvermijdelijk. Vragen over waar de Russische landhonger stopt als Kyiv opgeeft, ging hij uit de weg.
Grote irritatie klonk ook door bij de antwoorden op de Hongaarse Europarlementariër Péter Magyar. Ooit een bondgenoot van Orbán en loyaal Fidesz-lid, is Magyar nu zijn eigen Tisza-partij (Respect en Vrijheid) begonnen en in Hongarije de grootste electorale concurrent van de premier.
Magyar hekelde de puinhoop in zijn land, variërend van een slechte economie tot een ingestort zorgsysteem. ‘Het gevolg van twintig jaar verkeerde keuzes’, aldus Magyar.
Volgens Orbán heeft Magyar geen recht van spreken omdat de Hongaarse openbaar aanklager – benoemd door de regering in Boedapest – een onderzoek naar hem is gestart.
Orbán besloot met de opmerking dat Europa beschermd moet worden tegen links. Wat hem op een – in het Europees Parlement ongebruikelijk – fluitconcert kwam te staan.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant