De Amerikaanse muziekindustrie beleeft met de zaak-Diddy ‘eindelijk’ het grote MeToo-moment, en houdt haar adem in. Wie waren betrokken bij de vermeende wandaden van de rapper die vandaag weer voor de rechter moet verschijnen? ‘Wij zullen alle mensen ontmaskeren die zijn daden mogelijk hebben gemaakt.’
Wat rapper Sean ‘Diddy’ Combs zelf boven het hoofd hangt, zal hem inmiddels nachtmerries bezorgen, eenzaam in zijn cel van de Metropolitan-gevangenis in Brooklyn, New York. De van mensenhandel, seksueel misbruik en afpersing beschuldigde rapper, hiphopbaas en ondernemer zit er vast in afwachting van een rechtszaak en ziet het aantal aanklachten tegen hem dramatisch groeien.
Vorige week voegden 120 vermeende slachtoffers zich bij eerdere klagers, waaronder zijn ex-vriendin Cassandra Ventura, die zegt door de rapper te zijn mishandeld maar inmiddels al een schikking heeft getroffen. Met het enorme aantal nieuwe beschuldigingen en vooral vanwege de ernst van sommige zaken, van kindermisbruik tot drogering, lijkt de zaak-Diddy de grootste MeToo-affaire van de Verenigde Staten te worden. De kans is aanzienlijk dat Combs, voorheen een van de machtigste en rijkste mannen in de Amerikaanse muziek, nooit meer op vrije voeten komt.
Over de auteur
Robert van Gijssel is muziekredacteur van de Volkskrant en schrijft over pop en de muziekindustrie. Hij schrijft ook over gamecultuur.
Maar de hele Amerikaanse muziekindustrie hangt vanwege de zaak iets ingrijpends boven het hoofd. De Texaanse advocaat Tony Buzbee, die 120 eisers tegen Combs vertegenwoordigt, zei het vorige week in een persconferentie zeer dreigend. ‘Wij zullen alle mensen ontmaskeren die zijn daden mogelijk hebben gemaakt. Wij zetten deze zaak door, ongeacht wie er door de bewijslast beschuldigd zullen worden.’
Volgens Buzbee heeft Combs hulp gekregen van vele handlangers. En deze mededaders, van mogelijk artiesten tot labelbazen of entertainmentgrootheden, staat dus óók iets te wachten als straks de getuigenissen over seksueel geweld worden behandeld in de rechtszaal. ‘Het grootste geheim uit de entertainmentindustrie, dat eigenlijk geen geheim meer was, wordt eindelijk met de wereld gedeeld’, zei Buzbee. ‘De muur van stilte is neergehaald.’
Tegen de Amerikaanse krant The Washington Post zei de advocaat dat ‘veel machtige mensen’ worden genoemd in de aanklachten die hij heeft verzameld. En dat zijn team uitputtend bewijsmateriaal beschikbaar heeft, ‘in opgenomen videobeelden, foto’s en tekstberichten’. Volgens het boulevardblad New York Post gaan nu al expliciete videobeelden rond, waarin Combs en andere, zogenaamde ‘A-list’-artiesten te zien zijn.
In de Verenigde Staten wordt al gezegd dat de muziekindustrie eindelijk haar eerste, omvangrijke MeToo-zaak beleeft, vanwege de betrokkenheid van mogelijk vele namen uit diezelfde industrie. Er waren wel eerder artiesten of machtige muziekmensen aangeklaagd, zoals de zanger R. Kelly, die nu vanwege seksuele misdaden een gevangenisstraf van 30 jaar uitzit. Of de Def Jam-labelbaas Russell Simmons, de singer-songwriter Ryan Adams en de rocker Marilyn Manson, die geen van allen zijn veroordeeld.
Maar bij deze zaken bleef de industrie erachter altijd buiten schot. De machtsstructuren die de seksuele misdaden mogelijk hadden gemaakt, werden na al deze individuele zaken niet afgebroken of herzien. De hoop leeft dat dit na de zaak-Diddy wel gaat gebeuren, ook omdat personen uit die industrie mogelijk rechtstreeks bij de misdaden betrokken zijn geweest of er zelfs aan hebben meegedaan.
Na de belangrijke zaken tegen Harvey Weinstein (2017) en Jeffrey Epstein (2019) werd verwacht dat de muziekindustrie snel aan de beurt zou zijn voor een volgende grote MeToo-zaak. Want juist over de muziekindustrie wordt gezegd dat die al decennia van seks, drugs en rock-’n-roll aan elkaar hangt.
Maar daarin schuilt ook het probleem: seksueel ontoelaatbaar gedrag hoorde er in de muziekindustrie ook een beetje bij. Het was een onderdeel van de losse, vrolijke en feestelijke ‘backstage-cultuur’. En juist daarom kwamen geen grote schandalen aan het licht, want iedereen die eraan meedeed nam een soort zwijgplicht in acht, misschien ook om de eigen carrière niet te schaden. Iedereen in de muziekwereld, niet alleen in die van de Verenigde Staten, kent de term: ‘Wat backstage gebeurt, blijft backstage.’
Maar uit een Amerikaans onderzoek uit 2018, onder werknemers in de muziekindustrie, bleek al dat 67 procent van de vrouwelijke respondenten slachtoffer was geworden van seksueel wangedrag. En dat gedrag kon blijven bestaan in een industrie die nog altijd wordt bestuurd door te veel mannen met te veel macht. Mannen zoals Combs dus, die groot werd in de opkomende hiphopindustrie van de jaren negentig als labelbaas en als man achter opkomend talent, en die met een vermogen van naar schatting 1 miljard euro een van de rijkste muziekmensen van Amerika werd.
Combs werd een man om wie je als aanstormend artiest niet heen kon. Combs ontfermde zich over heel jonge sterren als Usher en Justin Bieber, die als kind langdurig bij de rapper logeerden. En Combs gaf zogenaamde ‘freak-offs’, uitbundige en soms dagenlange feesten waar je graag gezien wilde worden, maar waar mogelijk dus ook ernstige delicten werden gepleegd.
De vergoelijkende cultuur in de Amerikaanse muziekindustrie, en het idee dat de seks en de drugs er nu eenmaal bij hoorden, maakten die feesten mogelijk. Wat er precies gebeurde, komt bij een aanstaande rechtszaak tegen de rapper misschien naar buiten. Mogelijk wordt deze week opnieuw door een rechter bepaald of Combs op borgtocht vrij kan komen, na eerdere afwijzingen van diens aanvraag.
Volgens de advocaat Buzbee, die de klagers bijstaat, hebben verschillende ‘vrienden’ van Combs nu al schikkingen getroffen met slachtoffers, die hen hebben aangewezen als mededaders. Om welke beroemdheden het gaat, is niet bekendgemaakt.
Sommige artiesten distantiëren zich openlijk van Combs en zijn feesten, waar ze volgens zichzelf nooit wilden verschijnen omdat ze wisten wat zich daar afspeelde. Vooral rapper Curtis ‘50 Cent’ Jackson, ooit bevriend met Combs maar vanaf de jaren nul verwikkeld in een langlopende ruzie, keert zich publiekelijk af van de rapper en zijn excessieve feesten, die volgens Jackson de hele hiphopcultuur hebben beschadigd.
Toen in maart dit jaar agenten van het Amerikaanse Homeland Security invallen deden in de huizen van Combs, kondigde Jackson aan dat hij snel zou komen met een eigen documentaire over de wandaden van de rapper. Hij riep feestgangers op expliciete beelden met hem te delen, om zo schoon schip te kunnen maken. De rechten van de aanstaande documentaire werden al gekocht door Netflix, en volgens Jackson gaan de opbrengsten naar de slachtoffers van Combs.
In een verklaring aan het entertainmentblad Variety zei Jackson dat hij ervoor wil zorgen dat het verhaal van Combs niet een verhaal over de hiphop wordt. ‘Individuele acties als die van Combs mogen het belang van de hiphopcultuur en alle verdiensten daarvan niet gaan overschaduwen.’
Hoe de muziekindustrie moet omgaan met het erfgoed van Combs, zal ook nog lang onderwerp van debat blijven. Op de grote platforms Spotify en Apple Music is het werk van de rapper nog volop te beluisteren. Streamingdiensten vinden het lastig om geliefde muziek, die hele generaties heeft gevormd en ook de popmuziek blijvend heeft veranderd, te verwijderen. Zelfs de muziek van de veroordeelde R. Kelly werd uiteindelijk niet van Spotify verdwijderd: zijn muziek werd alleen niet langer gepromoot of opgenomen in afspeellijsten.
Vaak hebben negatieve publiciteit of aangekondigde censuurmaatregelen rond artiesten ook een averechts effect: toen de onthullende documentaire Surviving R. Kelly uitkwam in 2019, stegen de streamingcijfers voor muziek van de zanger explosief. Iets soortgelijks maakte Combs ook al mee. Een week na zijn arrestatie in september schoten de luistercijfers voor zijn muziek omhoog.
Het zal ook om andere redenen lastig worden alle muziek van Combs af te voeren. De rapper zat aan de knoppen bij ontelbaar veel hits, van jonge artiesten die door hem in het zadel werden geholpen. Zouden streamingplatforms ook deze muziek verwijderen, dan leggen ze mogelijk zelfs slachtoffers van de rapper het zwijgen op.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant