Onderzoekers werken aan een AI-chatbot die getuigen en slachtoffers van strafbare feiten verhoort, in plaats van de politie. Dat kan een ‘gigantische impact’ hebben, maar is het ethisch en juridisch verantwoord?
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Die vragen staan centraal in een baanbrekend initiatief dat woensdagochtend is gelanceerd door de Rijksuniversiteit Groningen, consulting- en technologiebedrijf Capgemini en het Utrechtse bedrijf Scotty AI, dat gespecialiseerd is in kunstmatige intelligentie.
‘Ons onderzoek kan een app opleveren die de politie heel veel werk uit handen neemt’, zegt Laura Peters, hoofddocent en onderzoeker strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘We gaan kijken of en hoe we artificial intelligence (AI) kunnen toepassen bij veelvoorkomende kleine criminaliteit, zoals winkeldiefstal, fietsendiefstal, belediging van een ambtenaar in functie en overlast in de trein.’
Over de auteur
Menno van Dongen is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Het initiatief heet AI-witness, naar het Engelse woord voor ooggetuige, eyewitness. Slachtoffers en getuigen kunnen zich via de app direct melden bij de politie, volledig geautomatiseerd. Niet door iets te schrijven, maar door te praten met een ‘voicebot’, met behulp van spraakgestuurde AI. Er zijn ook plannen om de gebruiker te filmen, mits die daarmee instemt. Van elke verklaring wordt meteen een transcriptie gemaakt, die je voor het opsturen kunt nalezen en aanpassen.
Peters: ‘Dit kan een gigantische impact hebben. Wat is de bewijswaarde van een verklaring die is afgelegd tegen zo’n chatbot? Houdt die stand bij de rechter? Hoe voorkom je misbruik? En waar kun je zulke gevoelige data veilig opslaan? Op zulke vragen moeten we een antwoord vinden.’
Technisch gezien is het al mogelijk om zo’n app te bouwen, stelt Reiner Bruns, oprichter en chief technology officer van Scotty AI. Zijn bedrijf gebruikt nu al vergelijkbare technieken voor klantenservices, en het heeft voor PostNL een ‘virtuele recruiter’ gecreëerd die binnen een minuut reageert op sollicitaties, kandidaten screent en gesprekken inplant.
‘Het is belangrijk dat AI-witness open vragen stelt, en vervolgens over bepaalde dingen doorvraagt, zonder sturend te zijn’, legt Bruns uit. ‘We willen dat iedereen die via de app zijn verhaal doet het gevoel heeft dat hij of zij vrijuit kan praten. Het programma moet laagdrempelig, snel, eerlijk en betrouwbaar zijn. In ons experiment gaan we dus goed kijken in hoeverre deelnemers – om te beginnen vrijwilligers – anders reageren op een ‘machine’ dan op een mens. Daar zullen we op inspelen.’
Volgens universitair hoofddocent Peters is AI niet eerder ingezet voor getuigenverhoren. ‘Wij zijn de allereerste die het op deze manier doen. Als dit werkt, zou je het niet alleen in Nederland kunnen invoeren, maar ook over de grens. Zeker omdat Capgemini een wereldwijd netwerk heeft op het gebied van digitale transformatie in het publieke domein. Ik zou het mooi vinden als AI-witness straks bijvoorbeeld in Amerika wordt geïmplementeerd.’
Ze noemt het ‘vrij realistisch’ dat de app er uiteindelijk echt komt. ‘Ik spreek geregeld mensen uit de praktijk die voorspellen dat er de komende tien jaar veel zal veranderen in strafrechtelijke onderzoeken. En ik weet dat ze ons experiment met veel belangstelling volgen. Vandaag doen we een oproep aan het werkveld om officieel met ons in gesprek te gaan: van de politie tot de Nederlandse orde van advocaten.’
Het primaire doel is niet geld verdienen, beklemtoont ze. ‘Waar het ons om gaat, is het verder ontwikkelen van wetenschappelijke kennis over AI. Omdat de universiteit geen winstoogmerk heeft, kunnen wij ons als kritische partner opstellen. Als je met zo’n nieuwe app niet op een zorgvuldige en verantwoorde manier getuigen en slachtoffers kunt horen, gaat het niet door. Daarover zijn alle betrokkenen het eens.’
Dat beaamt Reiner Bruns. ‘Voor ons allemaal is de vraag: kan dit, mag dit, en zo ja: hoe? Maar ik schaam me niet om te zeggen dat ik hoop dat het gaat lukken zo’n app te ontwikkelen, uit te rollen en er heel veel geld mee te verdienen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant