Hoewel dit kabinet de officiële lijn ondersteunt dat Oekraïne zich op een ‘onomkeerbaar pad’ richting Navo-lidmaatschap bevindt, bestaan hierover grote meningsverschillen tussen coalitiepartijen. De PVV is tegen zolang de oorlog voortduurt en zolang er corruptie is en BBB hield dinsdag een pleidooi voor Oekraïne als bufferstaat.
Vooral de bijdrage van Marieke Wijen-Nass (BBB) in een debat over de Navo leidde tot verontwaardigde reacties van oppositiepartijen – en ook een afwijzing van minister van Defensie Ruben Brekelmans (VVD). Wijen-Nass herhaalde dat BBB Oekraïne steunt, maar niet ‘automatisch’ het Navo-lidmaatschap van dat land. Daarna borduurde ze voort op het bufferstaat-thema, dat Henk Vermeer vorige week al aansneed bij Café Kockelmann.
‘We willen geen externe conflicten importeren en vragen ons af of het strategisch wel verstandig is. Met Oekraïne als lid komt er meteen best wel een behoorlijke lange grens met Rusland en Wit-Rusland (Belarus, red.) bij. En wat dat betreft zien we ook het belang en nut van bufferstaten. En die zijn natuurlijk niet altijd bestand tegen extreme gevallen, dat beseft de BBB zich ook. Maar bufferstaten beperken wel veiligheidsrisico’s langs grenzen en minimaliseren de kans op directe confrontaties.’
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘Dit is linea recta taal uit het Kremlin’, reageerde Derk Boswijk (CDA) verontwaardigd. ‘Soevereine landen bepalen hun eigen toekomst, dat staat in alle verdragen die we hebben ondertekend. Eigenlijk zeg je: zoek het uit, want jullie zijn een bufferstaat.’ Toen Wijen-Nass opnieuw begon over de 1.500 kilometer extra grens die lidmaatschap zou opleveren, werd ze eraan herinnerd dat, naast oudere bondgenoten die aan Rusland grenzen, ook de nieuwe lidstaat Finland een grens van meer dan 1.300 kilometer heeft met Rusland.
Minister Brekelmans noemde het denken in bufferstaten ‘echt het oude imperialistische denken van de vorige eeuw of de eeuw daarvoor. Dat denken zit in het Kremlin maar wat mij betreft niet in Den Haag of Brussel. Dat zit in het Kremlin.’
Brekelmans moest behalve op de BBB ook reageren op Geert Wilders, die ‘no way’ had getweet in reactie op de uitspraak van secretaris-generaal van de Navo Rutte dat Oekraïne in de Navo hoort. Joeri Pool (PVV) herhaalde dinsdag dat de PVV dat absoluut niet zitten zolang de oorlog voortduurt en zolang de situatie rond corruptie niet verbetert in Oekraïne.
Het kabinet volgt met zijn standpunt dat Oekraïne zich op een ‘onomkeerbaar pad’ richting Navo-lidmaatschap bevindt simpelweg de verklaringen die daarover binnen de alliantie met consensus overeengekomen zijn. Tegelijkertijd is duidelijk, zei Brekelmans dinsdag, dat dit niet snel zal zijn – niet alleen vanwege de voortdurende oorlog maar ook omdat er consensus over dit soort besluiten nodig is en daar is totaal geen zicht op, onder meer vanwege grote scepsis bij de Verenigde Staten en Duitsland.
En dan zijn er nog andere bondgenoten die dwars kunnen liggen. Brekelmans: ‘De realiteit is dat het zelfs bij Zweden anderhalf jaar duurde voordat ze erbij kwamen.’
D66 pleit ervoor dat het kabinet zich coöperatief opstelt bij de eventuele totstandkoming van ‘geclausuleerde Oekraïense toetreding gelijk die van West-Duitsland in 1955’, en krijgt daarvoor waarschijnlijk steun van CDA, GroenLinks-PvdA en Volt. Daarbij zou het gaan om toetreding van alleen het vrije deel van Oekraïne, terwijl in theorie de deur wordt opengelaten voor een toekomstige hereniging van het land na een diplomatiek vergelijk daarover.
Brekelmans zei dat Oekraïne te zijner tijd zélf zou moeten beslissen of het iets voelt voor zo’n opzet, maar hij liet doorschemeren dat het nog lang niet zover is. Hij noemde de kwestie van toekomstig lidmaatschap heel ingewikkeld, omdat zij zich afspeelt binnen de marges die de bondgenoten vanaf het begin hanteren: enerzijds steun aan Oekraïne, anderzijds het vermijden van een directe confrontatie met Rusland.
‘Daar is alle inzet op gericht geweest en dat blijft ook zo. Dan zit je met het ingewikkelde vraagstuk – aan de ene kant de deur niet dichtgooien voor Oekraïne, want dat zou de beste beloning voor Poetin zijn, maar aan de andere kant kan het niet vandaag of morgen. Dat is de spanning.’ Pool was er niet gerust op en herhaalde nog maar eens: ‘Oekraïne niet in de Navo!’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant