Het kabinet wil in het najaar van 2025 beginnen met een prikronde tegen het RS-virus voor baby's. Het virus is vooral voor hen gevaarlijk. Maar wat is het eigenlijk voor een prik? Het RIVM beantwoordt lezersvragen.
Het gaat om de zogeheten RSV-prik. Die krijgen de baby's in hun bovenbeen. De prik werkt meteen en beschermt minstens vijf maanden, schrijft het RIVM. Ook voorkomt het vaccin ongeveer 80 procent van de ziekenhuisopnames door het RS-virus bij baby's. Met andere woorden: van elke honderd baby's die zonder de prik in het ziekenhuis zouden terechtkomen, zijn dat er na de prik nog maar twintig.
De RSV-prik werkt anders dan de andere vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma. En de prik werkt al helemaal anders dan het coronavaccin. Voor het RS-virus krijgen baby's een prik met antistoffen toegediend. Antistoffen herkennen het virus en helpen het te bestrijden. Het toedienen van antistoffen bij een prik wordt ook wel passieve immunisatie genoemd.
Dat is anders dan bij de andere prikken: die bestaan uit verzwakte of kleine deeltjes van een virus. Je lichaam maakt na zo'n vaccin zelf de antistoffen tegen het virus aan. Als je dan in de toekomst echt besmet raakt met het virus, dan herkent je lichaam het en maakt het extra snel antistoffen aan.
"Uniek aan deze RS-prik is dat het al antistoffen zijn", zegt Jeanne-Marie Hament, arts en programmamanager bij het Rijksvaccinatieprogramma. "Het immuunsysteem wordt dus niet aan het werk gezet. Normaal moet je lichaam antistoffen aanmaken, maar nu krijg je ze al toegediend." De bijwerkingen die je van een coronavaccin kunt krijgen, zoals koorts of hangerigheid, zijn hierdoor niet aan de orde.
Iedereen kan een infectie krijgen door het RS-virus, schrijft het RIVM. Sommige mensen hebben meer kans om ziek te worden, vooral mensen die in groepen bij elkaar zijn. De meesten krijgen alleen verkoudheidsklachten. Maar soms zijn de klachten erger. Denk aan benauwdheid, koorts, longontsteking en oorontsteking.
Bijna alle kinderen krijgen het virus al vóór hun tweede verjaardag. Ongeveer een tot twee op de honderd baby's worden daarvoor in het ziekenhuis opgenomen. Sommige kinderen moeten dan op de intensive care worden beademd. In Nederland overlijden nauwelijks baby's aan het virus. Sterker nog: in ons land zijn er "vrijwel geen" sterftes onder gezonde baby's.
Voor risicokinderen is dat aantal iets groter, maar niet heel veel. Risicokinderen hebben bijvoorbeeld een hartafwijking, zijn te vroeg geboren of hebben een onderliggende longaandoening. In het rapport bij het advies voor de RSV-prik meldt de Gezondheidsraad op basis van een wetenschappelijke studie uit 2023 dat 37 van de 2.161 gevolgde kinderen zijn overleden als gevolg van RSV. Het ging daarbij nadrukkelijk om kinderen met ernstig onderliggend lijden.
Dat zijn dus erg kleine aantallen. De RSV-prik is dan ook niet in de eerste plaats voor die gevallen van sterfte bedoeld, zegt Hament. "RSV zorgt voornamelijk voor een grote ziektelast onder pasgeborenen." Baby's kunnen er ernstig ziek van worden: benauwdheid, koorts of longontsteking. "Dat is, zeker voor zo'n heel klein kindje, echt vreselijk. En beangstigend voor de ouders. Als je kind moet worden beademd op de ic, dan is dat gewoon heel naar."
Als een kindje eenmaal een infectie heeft, dan is het kwetsbaarder voor een longontsteking of bacterie als die er nog bovenop komt. "Ben je heel ziek van RSV, dan is er een risico dat je ook nog zieker wordt van alle mogelijke gevolgen erbij."
Het kabinet wil de prik toedienen aan baby's in hun eerste levensjaar. En dan het liefst zo snel mogelijk na de geboorte. "We weten dat kinderen onder de één jaar een groter risico lopen", zegt Hament. Baby's komen sneller op de ic. "Het effectiefst is pasgeborenen zo kort mogelijk na de geboorte meteen bescherming te geven, het liefst binnen twee weken", legt ze uit.
Alle kinderen die in het RSV-seizoen geboren worden, kunnen de prik krijgen. Ook kinderen die tijdens het RSV-seizoen wat ouder zijn, krijgen tot één jaar oud de prik aangeboden. Maar heeft het geen slechte invloed op het immuunsysteem om jonge kinderen op zo'n jonge leeftijd te vaccineren? Dat vragen veel NU.nl-lezers zich af.
Hament benadrukt dat het hier om een prik met antistoffen gaat. "Het lichaam hoeft niet zelf aan de slag." Het immuunsysteem hoeft deze antistoffen niet zelf aan te maken. Overigens is geen enkele vaccinatie schadelijk voor het immuunsysteem, voegt Hament toe.
"Dit is voor ons eigenlijk al best snel", zegt Hament. "Voor veel andere prikken in het Rijksvaccinatieprogramma hebben we een langere aanlooptijd gehad voor de voorbereidingen." Ook in dit geval kost het tijd voordat de RSV-prik aan jonge kinderen kan worden aangeboden. "Het gaat om kleine baby's, dus je wil het zorgvuldig doen", legt Hament uit.
Zo moet goed geregistreerd worden als een prik is gegeven aan een kindje en hoe de uitvoering gaat. Ook moet er bijvoorbeeld een prikmoment worden geregeld. "We willen dat die prik heel kort na de geboorte kan worden gegeven. Moet een zorgprofessional dan naar die mensen toe, of kunnen we hen naar het consultatiebureau vragen? Alleen al het afspreken van een geschikt prikmoment brengt dus veel regelwerk met zich mee."
Daarnaast kost de inkoop van RSV-prik de nodige tijd. Verder moet het RIVM ervoor zorgen dat ouders goed geïnformeerd en de gezondheidsprofessionals goed geschoold worden.
Kortom: "Er zijn veel uitvoeringsvragen. Het traject moet zorgvuldig en veilig gebeuren. Dat duurt gewoon even."
Source: Nu.nl algemeen