De rijksoverheid onderzoekt of er in de Zeeuwse gemeente Terneuzen twee kerncentrales kunnen worden gebouwd. Een akkerbouwer ziet de bui al hangen: daar gaan z’n aardappelen, uien, wortelen en bruine bonen.
Twee jaar geleden nam Ivo Haartsen (41) samen met zijn vrouw het akkerbouwbedrijf van zijn schoonouders in de Paulinapolder ten westen van Terneuzen over. Vol goede moed gingen ze aan de slag op 92 hectare Zeeuwse grond met afwisselende percelen aardappels, uien, wortels, bruine bonen, tarwe, vlas en graszaad. Ze investeerden in enkele vernieuwingen en had hoge verwachtingen van de toekomst.
Maar sinds enkele weken staat het leven van het Zeeuws-Vlaamse stel op z’n kop. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei maakte onlangs bekend dat Terneuzen is aangewezen als ‘mogelijk geschikte locatie’ voor de vestiging van twee kerncentrales. De overheid heeft haar oog vooral laten vallen op de 225 hectare grote Paulinapolder, gelegen aan de Westerschelde onder de rook van chemiereus Dow Chemical.
Over de auteur
Peter de Graaf is regioverslaggever van de Volkskrant in Zuid-Nederland. Eerder was hij EU-correspondent in Brussel en economieverslaggever.
‘Toen ik het nieuws hoorde, dacht meteen: als dat gebeurt, dan ben ik de klos’, vertelt Ivo Haartsen op het boerenbedrijf in de polder tussen Terneuzen en het dorp Biervliet (eigenlijk een stadje, want het heeft ooit stadsrechten gekregen). ‘Als die kerncentrales hier komen, moeten wij vertrekken. Mijn schoonouders hebben hier veertig jaar geboerd en gewoond. Dit komt hard aan.’
Wethouder Laszlo van de Voorde had al eerder signalen gekregen over de belangstelling vanuit Den Haag voor zijn gemeente. Maar op het gemeentehuis van Terneuzen betitelt ook hij het nieuws als ‘een soort konijn uit de hoge hoed’. Zijn eerste reactie was: ‘Jeetje, dat wordt een uitdaging.’
Terneuzen krijgt ook een verbinding met het 380kV-hoogspanningsnet, belangrijk voor de distributie van elektriciteit. Dat is waarschijnlijk de voornaamste reden waarom de Zeeuws-Vlaamse gemeente is toegevoegd als mogelijke locatie voor kerncentrales. Daarnaast is er ook voldoende koelwater in de buurt.
De wethouder informeerde eerst de gemeenteraad vertrouwelijk. Toen het nieuws officieel was bekendgemaakt, organiseerde hij een druk bezochte informatieavond in de gymzaal van basisschool ’t Geuzennest in Biervliet. ‘De gemeente neemt een neutrale positie in’, zegt Van de Voorde. Maar als er dan toch twee kerncentrales moeten komen, dan ziet het gemeentebestuur uitsluitend het gebied van de Paulinapolder als reële optie (plus de aangrenzende Mosselbanken).
De wethouder weet dat de rijksoverheid ook andere gebieden in zijn gemeente onder de loep neemt. ‘Maar we willen niet dat de hele gemeente tot zoeklocatie wordt gebombardeerd. Dat veroorzaakt onnodig veel onrust onder bewoners. Dan kunnen we overal wel zaaltjes vullen voor informatiebijeenkomsten.’
Borssele is nog steeds de voorkeurslocatie van de rijksoverheid voor de vestiging van twee nieuwe kerncentrales. Maar om een goede afweging tussen locaties te kunnen maken, wat wettelijk verplicht is, heeft minister Sofie Hermans (Klimaat en Groene Groei) ook Terneuzen en Maasvlakte II (naast de al eerder aangewezen Maasvlakte I) als ‘aanvullende kansrijke gebieden’ bestempeld. Het kabinet wil in 2025 de knoop doorhakken.
Akkerbouwer Haartsen loopt met gemengde gevoelens over een oud kasseienpad langs zijn akkerbouwpercelen in de Paulinapolder, terwijl de jonge labrador Yoda enthousiast kwispelend voor hem uit rent. Er zijn ook al plannen voor de vestiging van een 380kV-hoogspanningsstation in of bij de polder, vertelt hij. ‘Zo’n hoogspanningsstation vergt 20 hectare. Dat is net zo groot als deze drie percelen met tarwe, wortelen en aardappelen bij elkaar.’
Een kerncentrale heeft ruim 30 hectare nodig, zo heeft hij gehoord. En daarvan moeten er dus twee komen. Een groene bufferzone erom heen ‘en je hebt de hele polder nodig’, aldus Haartsen. Op de dijk van de Westerschelde kun je aan de overkant de witte koepel van de kerncentrale in Borssele zien liggen.
Niets is nog zeker, maar Haartsen ziet de bui al hangen. ‘Bij Borssele is nauwelijks plek voor een nieuwe kerncentrale, terwijl hier ruimte zat is.’ Behalve hij en zijn gezin wonen en werken er nog enkele boeren in de polder. Er staat ook een bedrijf in grondverzetsmachines. De akkerbouwer hoopt vooral dat er snel duidelijkheid komt. Die plotse onzekerheid over de toekomst knaagt aan hem. Hij vraagt zich af: ‘Ga je nu nog die dakgoot repareren, of is dat weggegooid geld?’
Haartsen is niet tegen kernenergie, integendeel. Wat hem betreft waren er al veel eerder nieuwe kerncentrales ergens in Nederland verrezen. Hij vindt het een nuttige vorm van energie, zeker in een tijd met pieken en dalen in de stroomvoorziening. ‘Maar net als elke andere Nederlander voeg ik er dan aan toe: liever niet boven op mijn eigen huis of grond.’
Hij laat zich dus niet zomaar wegjagen en afschepen. ‘Ik weet best dat ik het in m’n eentje niet kan tegenhouden’, beseft de Zeeuw. ‘Als de regering zegt: die twee kerncentrales gaan er komen, het is nationaal belang, dan is het onvermijdelijk, dat begrijp ik ook wel. Maar ik moet als boer ook door.’
Hij wil het liefst akkerbouwer in Zeeuws-Vlaanderen blijven, maar verhuizen naar een andere plek is ‘een lastige en dure uitdaging’. Hij heeft nu het geluk van een zoetwaterbron op zijn land, een zeldzame rijkdom in Zeeland waar het meeste water brak is. En elke klei- of zavelgrond is weer anders.
‘Ik hoef niet zo nodig in een gouden Lamborghini rond te rijden, of in zo’n sterrenrestaurant aan de kust in Cadzand-Bad te eten’, zegt Haartsen. ‘Maar dit heeft wel een enorme impact op ons leven. Waar komen we straks terecht? Ik moet wel een boterham kunnen verdienen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant