Zaterdag hoorde ik Liva (10) op de radio haar gedicht voorlezen. Het begint met de regels ‘meester heeft het over breuken / gelijknamig, ja het zal’, en dan heb je mij meteen. Geen opsteker voor het rekenonderwijs, een verveeld kind bij de rekenles, maar wel voor de poëzie. Iedereen kan een gedicht schrijven, over alles. Liva’s ik-figuur kijkt uit over een plein en ziet ‘grote helmen en knaloranje hesjes’, die ‘megaherrie’ maken. ‘Irritant’, vindt ze, maar dan is er ineens een mooi speelplein. Vooral de herhaling van het vermoeide, ietwat noordelijke ‘het zal’ vind ik sterk aan het gedicht.
Liva komt uit Groningen. Ze won de gedichtenwedstrijd die de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) had uitgeschreven en was een ster bij de opening van de Kinderboekenweek. Een 10-jarige in een tuinbroek, maar wel een meisje, blond en welbespraakt – het prototype van een taalvaardig kind. De radio-interviewer vroeg haar naar het verschil tussen een gedicht en een opstel. ‘Huh? Wat is dat, een opstel?’ vroeg Liva. ‘O, een verhaal!’ Verhalen schreef ze ook. Maar bij een gedicht hoef je minder woorden te gebruiken. Duidelijk.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Dit jaar gaat alles goed in de Kinderboekenweek – ongelooflijk. Er zijn geen beschamende doodsbedreigingen. De CPNB koos geen buitenlandse bestseller als kinderboekenweekgeschenk. Het thema ‘Lekker eigenwijs’ is goed: álle gedenkwaardige kinderpersonages zijn tegendraadse eenlingen. Pieter Koolwijk schreef met Schatpakkers een geweldig geschenk: spannend, fantasierijk, ontroerend én bemoedigend voor kinderen die worden gepest of zichzelf een laffe meeloper vinden.
Ook een voltreffer is de keuze voor een poëziewedstrijd. De CPNB werkte daarvoor samen met De Schoolschrijver, die een lesbrief voor leraren uitbracht. Bibi Dumon Tak (Liva’s voorganger als maker van het kinderboekenweekgedicht 2022) gaf de dichters tips: kijk goed om je heen, gebruik je zintuigen, rijmen hoeft niet.
Kinderen laten schrijven is dé manier om lezers van hen te maken. Dat weten ze bij De Schoolschrijver allang, net als bij de School der Poëzie, die al jarenlang poëziewedstrijden op scholen organiseert. De winnaars die stralend hun gedicht voordragen komen uit alle sociale groepen; ze zijn ook jongen, zwijgzaam en niet-blond. Allemaal zijn ze trots op hun werk.
De angst om elitair te zijn, zit er bij CPNB-voorzitter Eveline Aendekerk goed in. Ze meende dat politici, bij het aanbieden van een petitie tegen de btw-verhoging, opkeken van de stoere, getatoeëerde Koolwijk: ‘Goh, die schrijvers zijn toch niet zo elitair als ik dacht.’ Is het niet belangrijker dat Koolwijk goede boeken schrijft dan dat hij cultuurhatende Kamerleden behaagt?
Dat goede kinderboeken ‘elitair’ zouden zijn, is een misvatting. Maar tegen succesvolle internetmarketing kun je niet opboksen. Daarover ging het uitstekende stuk van Laura de Jong en Pjotr van Lenteren. Kinderen hebben een toenemende voorkeur voor makkelijk geschreven serieboeken van populaire influencers. Andere kinderboeken verkopen stukken minder, hoe briljant ze ook zijn.
Het dilemma: moet je kinderen zelf laten kiezen? Ze lezen dan wél boeken, ook kinderen uit gezinnen waar nooit wordt (voor)gelezen. Hiertegen pleit dat deze boeken de taal en het denken van kinderen niet stimuleren en evenmin fungeren als ‘opstapje’; daarvoor is ‘rijke taal’ nodig, en veel variatie in onderwerpen.
Denken dat kinderen uit niet-intellectuele milieus gebaat zijn bij simpele, geinige, op hun veronderstelde maat gesneden boeken, dát is pas elitair en neerbuigend. Het plan van leesexpert Jeroen Dera om scholen te verplichten om een collectie met zo’n 250 goede boeken in de schoolbibliotheek te zetten, is een goed idee. Kwaliteit is voor iedereen, maar je moet kinderen die boeken wel eerst aanbieden. Dat blijft de taak van het onderwijs.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant