Een week na de Iraanse raketaanval op Israël dreigt nog altijd een Israëlische vergelding. Een grootschalige aanval zal echter een ingewikkelde operatie worden, over zeer grote afstand.
Complex, gewaagd en niet zonder risico’s. Zo kan het beste de Israëlische aanval worden omschreven die Iran nog altijd boven het hoofd hangt. Amerika’s hoogste militair in de regio, generaal Michael Kurilla, voerde zondag spoedoverleg met de Israëlische legerchef Herzi Halevi ‘met de nadruk op Iran’. Op woensdag bezoekt defensieminister Yoav Gallant Washington. Volgens hem liggen alles opties nog op tafel.
Van Irak tot Oeganda en Tunesië: zeker vijf keer in de afgelopen veertig jaar ondernam de Israëlische luchtmacht een aanval over een grote afstand. Een forse strafactie tegen Iran, mogelijk tegen olie-installaties of zelfs nucleaire locaties, zou een van de meest gedurfde operaties tot nu toe zijn.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is nieuwsverslaggever van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Vorige week, nog geen twee dagen voordat Iran 181 raketten op Israël afvuurde, liet dat land al zien waartoe het in staat is. Tientallen vliegtuigen, van de stealthjager F-35 tot tanker-en verkenningsvliegtuigen, vlogen op klaarlichte dag zo’n 1.800 kilometer om in Jemen militaire doelwitten van Houthi-strijders te bombarderen. Het was de tweede keer in een paar maanden dat de Israëli’s zo ver van huis toesloegen in de strijd tegen de Houthi’s.
Een soortgelijke luchtoperatie hangt Teheran nu ook boven het hoofd. Alleen zijn de gevaren in Iran veel groter. De Israëlische luchtmacht zal door diverse Arabische landen moeten vliegen. Eenmaal in het Iraanse luchtruim moet de luchtverdediging worden omzeild of uitgeschakeld. Na de luchtaanvallen moeten de piloten weer heelhuids terug zien te komen.
De kortste aanvalsroute naar Iraanse nucleaire installaties is meer dan 1.750 kilometer, zo berekenden de Amerikaanse defensie-deskundigen Anthony Cordesman en Austin Long de afgelopen jaren in studies. Deze route loopt via Jordanië en Irak, landen waarvan de Israëli’s militair niet veel te vrezen zullen hebben.
De Irakezen hebben amper een luchtverdediging en Jordanië, een bondgenoot van het Westen, zal het niet in zijn hoofd halen om de Israëli’s te stoppen. Twee andere vliegroutes zijn veel langer. De noordelijke route, grotendeels via Turkije en Syrië, naar de verst gelegen Iraanse nucleaire installatie bij Isfahan is zo’n 2.100 kilometer lang.
Het risico van van deze optie is dat Turkije de luchtvloot ontdekt. Ankara heeft Israël het afgelopen jaar fel bekritiseerd en zal het schenden van zijn luchtruim ervaren als een vernedering. Turkije kan ingrijpen met zijn F-16’s en de Israëliërs verjagen. In het ergste geval waarschuwt Ankara zelfs Teheran, maar de vraag is of president Erdogan zo ver zou gaan.
Een derde aanvalsroute loopt via Saoedi-Arabië en is zo’n 2.400 kilometer lang. Deze route kozen de Israëli’s in 1981 toen ze de Iraakse Osirak-reactor bij Bagdad bombardeerden.
Toen wisten de Israëlische F-15 en F-16’s de Saoedische luchtverdediging om de tuin te leiden. Nu hoeft dat mogelijk niet omdat Riyad, dat al jaren een einde wil maken aan de Iraanse invloed in de Golf-regio, een oogje dichtknijpt en de Israëli’s hun gang laat gaan.
Cordesman, tot zijn dood dit jaar een invloedrijke veiligheidsspecialist, becijferde in zijn studie van de denktank CSIS hoe omvangrijk een Israëlische luchtaanval op de nucleaire installaties zou worden als via het noorden zou worden toegeslagen.
De aanvalsmacht zou bestaan uit zo’n 95 F-15’s en F-16’s. De gevechtsvliegtuigen zouden al na zo’n duizend kilometer in de lucht bijgetankt moeten worden. Voor deze missie zouden alle negen tankervliegtuigen van de luchtmacht nodig zijn. ‘Een locatie vinden langs de route waar ze niet worden ontdekt of onderschept zou nog wel eens moeilijk kunnen worden’, concludeerde Cordesman.
Eenmaal in Iran moeten de Israëliërs naar nucleaire installaties zoals Natanz of Fordow vliegen zonder te worden ontdekt door de luchtverdediging. De toestellen moeten onder meer diverse luchtmachtbases ontwijken.
De Israëliërs hebben hun hoop gevestigd op de F-35, de stealthjager die moeilijk kan worden ontdekt door de radar. Als Iran de F-35’s toch detecteren, moet Israël aanvallen afslaan met onder andere het Russische luchtverdedigingssysteem S-300.
Het zelfvertrouwen van de Israëli’s dat ze dit systeem kunnen neutraliseren, is de afgelopen maanden flink gegroeid. In juli slaagden ze erin als vergelding op de Iraanse luchtaanval een radar van een S-300 te vernietigen op een luchtmachtbasis bij Isfahan, zonder zelf echt dichtbij te komen.
Israël gebruikt bij dit soort aanvallen Amerikaanse high-techraketten, zoals de JSOW, die het vanaf tientallen kilometers afstand afvuurt, waardoor de piloten minder gevaar lopen. Mocht Israël onder druk van de Amerikanen toch geen nucleaire installaties aanvallen, dan zal het deze raketten gebruiken om alternatieve doelwitten aan te vallen. Gedacht kan worden aan luchtmachtbases, raketopslagplaatsen en militaire fabrieken.
Een ander belangrijk doelwit is de oliesector, met name op het Kharg-eiland, waar Iran schatting zo’n twintig miljoen vaten olie kan opslaan. De Amerikaanse president Joe Biden heeft Israël echter gewaarschuwd voor de economische gevolgen wereldwijd van aanvallen op de oliesector.
Om zichzelf te verdedigen, beschikt Iran nog over zo’n negentig Amerikaanse gevechtsvliegtuigen, zoals de F-14. Die zijn sterk verouderd, maar die in de strijd kunnen worden geworpen om de Israëlische aanval af te slaan.
Iran moet hopen dat de eigen luchtverdediging bij een eventuele aanval beter zijn werk doet dan in april. ‘Deze aanval toonde de kracht aan van Israëlische wapens die de luchtverdediging kunnen omzeilen en van grote afstand diep in Iran kunnen toeslaan’, aldus militaire deskundigen van de denktank ISIS in een analyse van de luchtaanval bij Isfahan. ‘De Iraanse nucleaire installaties en andere militaire doelwitten zijn hierdoor meer kwetsbaar geworden voor een aanval.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant