Vorige maand was bijna 80 procent van de nieuw verkochte auto's elektrisch of hybride. Dat nieuws leidde op ons reactieplatform NUjij tot de telkens maar weer terugkerende kritische vraag: zijn elektrische auto's echt wel zoveel duurzamer dan fossiel? Nou, ja.
De productie van elektrische auto's kost meer energie dan die van modellen met een verbrandingsmotor. Dat heeft met name te maken met de productie van accu's, die energie-intensief is. Hoeveel CO2-uitstoot daarmee precies gepaard gaat, hangt af van een aantal factoren.
Onvermijdelijk is het feit dat batterijen verschillende mineralen en metalen gebruiken, die gewonnen moeten worden in mijnen. Het gaat dan om materialen als grafiet, lithium, kobalt en nikkel. Als we de opwarming van de aarde willen beperken tot minder dan 2 graden, dan is er tot 2050 zeker 250 miljoen ton aan zulke materialen nodig, berekende de Wereldbank (pdf).
Bij de winning van die aardmetalen komt CO2-uitstoot vrij en de mijnen zijn vaak ook vervuilend voor de omgeving. Hoeveel uitstoot precies valt toe te rekenen aan de winning van materialen voor een accu, hangt af van het formaat en het type accu. Dat kan per merk verschillen.
Ook bij de productie van de accu's zelf wordt veel energie gebruikt. Hoe meer duurzaam opgewekte energie de fabriek gebruikt, hoe lager de uitstoot. De CO2-uitstoot bij de productie van batterijen in Europa en de Verenigde Staten ligt daarom doorgaans lager dan bij de productie in Azië, waar meer steenkool wordt gestookt om elektriciteit op te wekken.
Milieu Centraal berekende de CO2-uitstoot voor de productie van de auto en de accu. De productie van de auto en de accu van de elektrische auto stoten in totaal 12.500 kilo CO2 uit.
De productie van de benzineauto levert een uitstoot 7.000 kilo CO2 op. Dat is dus opvallend lager dan de optelsom van de productie van de auto en accu die de elektrische auto nodig heeft.
Maar de productie is niet het hele verhaal. Uiteindelijk is de elektrische auto over zijn volledige levensduur een stuk beter voor het klimaat dan een fossiele auto. Een elektrische auto stoot over zijn hele leven ruim 60 procent minder CO2 uit dan een auto met een uitlaat. Bij een elektrische middenklasse auto komt gemiddeld in totaal zo'n 20.000 kilo CO2 vrij. Bij een vergelijkbare brandstofauto is dat zo'n 51.000 kilo CO2.
Verschillende wetenschappelijke onderzoeken komen tot dezelfde conclusie. Een elektrische auto heeft tijdens het gebruik geen uitstoot 'uit de uitlaat', maar alleen bij het opwekken van de elektriciteit die in de batterij komt.
Per gereden kilometer levert dat een veel lagere CO2-uitstoot op dan bij het gebruik van benzine of diesel in een verbrandingsmotor. De resultaten van wetenschappelijke studies verschillen, maar gemiddeld blijkt hieruit dat de uitstoot van een elektrische auto over de hele levensduur al gauw twee keer zo laag is.
De CO2-uitstoot van de elektrische auto loopt bovendien steeds verder terug, omdat we veel meer groene elektriciteit gaan opwekken. In 2023 kwam 48 procent van de elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen zoals zon, wind en water. Over zes jaar moet dat zeker 70 procent zijn. Bij het opladen komt dan dus aanzienlijk minder CO2 vrij.
Maar ook een elektrische auto wordt 'oud'. Wat moet er dan gebeuren met al die accu's die na verloop van tijd steeds minder energie vasthouden? Hergebruik is zeker een optie. In 2035 kan een aanzienlijk deel van alle benodigde nikkel, kobalt en lithium uit gerecyclede batterijen komen, denken onderzoekers van Transport & Environment. Per accupakket zou er uiteindelijk nog 30 kilo aan materiaal overblijven dat niet gerecycled kan worden. Dat is een klein deel van het totaal.
Autobatterijen die een deel van hun capaciteit hebben verloren, kunnen ook nog elders worden ingezet. Een auto die een deel van zijn bereik is kwijtgeraakt is een stuk minder aantrekkelijk, maar dezelfde accu's kunnen nog wel 'stationair' worden gebruikt.
Het Nederlandse bedrijf Solartechno maakt van oude autoaccu's grootschalige opslagsystemen. De batterijen zitten in een zeecontainer en kunnen de elektriciteit van zonnepanelen opslaan. Zo'n systeem voorziet nu al een school in Kameroen van stroom, waar anders een dieselaggregaat had moeten staan. Door goedkopere gerecyclede accu's te gebruiken zijn de kosten van het hele systeem in drie tot vijf jaar terugverdiend, zegt Solartechno-oprichter Marco Ghirardello.
Nu gebruikt zijn bedrijf onder meer batterijen uit auto's die total loss zijn gereden (zonder daarbij de accu te beschadigen). De batterijen uit de nieuwste generaties auto's zijn ook goed genoeg om na de 'normale' levensduur van de auto nog gebruikt te worden in een stationair accupakket, verwacht Ghirardello. "Die gaan waarschijnlijk meer dan twintig jaar mee. Dus de restantwaarde is dan nog voldoende."
Source: Nu.nl algemeen