Driemaal de Europacup I, een onvergetelijke penalty, twee verloren WK-finales, bikkelharde duels met Willem van Hanegem en alcoholproblemen. Het illustreert de indrukwekkende carrière van voetbalicoon Johan Neeskens, die zondag op 73-jarige leeftijd plotseling overleed.
"Het was misschien de enige penalty in mijn hele carrière die recht door het midden ging", zegt Neeskens lachend. "Bij mijn laatste twee, drie passen dacht ik: ik ga naar die andere hoek. Maar ik raakte nog een beetje de grond en hij ging recht door het midden."
Het is een van de meest iconische momenten in de Nederlandse voetbalgeschiedenis. In de WK-finale van 1974 krijgt 'De Nees' de uitgelezen kans om Nederland via een penalty al na krap een minuut op voorsprong te brengen tegen West-Duitsland.
Onverstoorbaar staat hij achter de bal en jaagt hem vervolgens verwoestend hard in het net achter de Duitse keeper Sepp Maier. Dwars door het midden, terwijl het krijt van de stip wegstuift.
Het is een van de hoogtepunten uit de bijzondere carrière van Neeskens, die vooral bekendstaat om zijn harde spel. De middenvelder staat twee maal in een WK-finale, verovert met Ajax drie keer de Europacup I en de wereldbeker en wint met FC Barcelona de Europacup II.
Neeskens groeit op in Heemstede en ontpopt zich tijdens de jaarlijkse sportdagen op de lagere school al als de schrik van zijn tegenstanders. Van jongs af aan is hij zeer sportief en moet hij kiezen tussen honkbal en voetbal. In 1968 keert hij het honkbal de rug toe en begint hij bij Racing Club Heemstede aan zijn voetbalcarrière.
Na twee seizoenen wordt Neeskens op negentienjarige leeftijd ontdekt door Ajax. De Amsterdammers nemen de verdediger annex middenvelder in 1970 voor naar verluidt 300.000 gulden over van RCH.
Neeskens maakt deel uit van het gouden Ajax in de jaren zeventig. Samen met onder anderen Johan Cruijff en Piet Keizer verovert hij drie keer de Europacup I, tweemaal de Europese Super Cup, de wereldbeker, twee landstitels en tweemaal de KNVB-beker.
Neeskens staat bekend om zijn hardheid. Het jagen op de bal en zijn hoge incasseringsvermogen zorgen voor de nodige schrik bij menig tegenstander. Hij gaat elk duel vol aan, geeft nooit op en bestrijkt het gehele veld. Ook duikt hij veelvuldig op in het vijandelijke strafschopgebied en scoort hij regelmatig.
Zijn hardheid leidt tot legendarische duels met Willem van Hanegem. De twee bewaren daarbij wel het onderlinge respect en zorgen ook voor bijzondere voetbalhumor. Tijdens De Klassieker tussen Ajax en Feyenoord in 1971 bezorgt 'De Kromme' Neeskens een gebroken neus bij een zoveelste luchtduel. Enkele weken later wordt Van Hanegem aan zijn amandelen geopereerd en stuurt 'De Nees' een zak pindarotsjes.
Neeskens is trots dat hij elf jaar lang het shirt van het Nederlands elftal heeft gedragen. Hij debuteert in 1970 en komt tot 49 interlands. Hij scoort zeventien keer, waarvan zeven keer vanaf de stip.
Met Nederland bereikt Neeskens niet alleen de WK-finale van 1974, maar ook die van 1978. Tegen zowel West-Duitsland als Argentinië verliest Oranje. "Niet altijd wint het mooiste voetbal", zegt hij later over de WK-finale van 1974. "Maar het is voor mij ongelooflijk dat mensen, overal ter wereld, nu nog steeds over dat Nederlands elftal praten. Het beste en mooiste voetbal, het totaalvoetbal."
In 1974 vertrekt Neeskens naar FC Barcelona. Daarmee volgt hij Johan Cruijff en krijgt hij de bijnaam 'Johan Segundo'. Met de Catalaanse topclub verovert hij de Europacup II en de Copa del Rey. Ook bij Barça is hij geliefd en wordt hij in 1976 verkozen tot voetballer van het jaar in de Spaanse competitie.
In hetzelfde jaar wordt Neeskens met Oranje derde op het EK, maar op dat toernooi laat hij zichzelf gaan in de halve finale tegen Tsjechoslowakije. Een kwartier voor tijd krijgt hij de rode kaart voor een bikkelharde tackle. Nederland verliest na verlenging met 3-1.
Na zijn periode bij FC Barcelona speelt Neeskens zes seizoenen bij New York Cosmos. Met de Amerikaanse club wordt hij in 1982 landskampioen, maar in de Verenigde Staten raakt hij volgens de media ook "bekend om zijn verdwijntrucs". Zo duikt hij onder in het Oostenrijkse Schladming, waar hij "moet bijkomen van alle voetbal- en privéspanningen".
Het gaat in die periode niet goed met Neeskens. Hij ligt in een scheiding en zit in financiële problemen. Ook heeft hij geen behoefte aan contact met Nederlandse connecties. Als hij tijdens een wedstrijd van New York Cosmos om onduidelijke redenen ontbreekt, krijgt hij een schorsing van ruim negen maanden.
Volgens zijn ploeggenoot Wim Rijsbergen is Neeskens "aan de fles". "Neeskens lijkt wel een magneet. De verkeerde mensen hebben zijn hele leven beheerst", vertelt Rijsbergen. Ook Rinus Michels doet een boekje open: "Het verbaast me niet dat Neeskens zomaar verdwijnt. Hij is het slachtoffer geworden van de alcohol."
Uiteindelijk biedt Kees Rijvers hem de helpende hand. "Hij kan bij mij thuis slapen", zegt de bondscoach. In 1981 maakt Neeskens zijn rentree in Oranje en scandeert het publiek zijn naam. Na afloop vertelt hij "zielsgelukkig" te zijn.
Na zijn periode bij New York Cosmos hopt Neeskens van de ene naar de andere club. Via FC Groningen en enkele Amerikaanse clubs komt hij terecht in Zwitserland, waar hij het grootste deel van het jaar blijft wonen. Al in de VS leerde hij de Zwitserse Marlis von Reding kennen, met wie hij in 1985 trouwt. In Baar beëindigt 'De Nees' in 1991 zijn spelersloopbaan bij FC Zug. Bij die club zet hij ook zijn eerste stappen als trainer.
Als trainer reist Neeskens ook de wereld rond, maar is hij een stuk minder succesvol. Zo is hij assistent van Frank Rijkaard bij Oranje en van Guus Hiddink bij Australië, en heeft hij NEC vijf jaar lang onder zijn hoede. Ook is hij actief in Australië, Spanje en Turkije. Zijn laatste club is het Zuid-Afrikaanse Mamelodi Sundowns in 2012, waar hij meerdere malen wordt bedreigd door zijn eigen fans.
Ook is Neeskens op latere leeftijd de vaandeldrager van het project KNVB WorldCoaches. Voor dit project vliegt hij de hele wereld over om trainers in lage en middeninkomenslanden op te leiden. Het project is hem op het lijf geschreven. In het veld stond hij bekend om zijn onverzettelijkheid, maar daarbuiten is Neeskens een zachtaardige familieman die tot op het allerlaatste moment zijn liefde voor het voetbal wil doorgeven.
Interviews geeft Neeskens zelden, maar in maart van dit jaar maakt hij voor de NOS een uitzondering bij een reünie van het Oranje dat in 1974 de WK-finale speelde. Daarbij deelt hij zijn voetbalvisie. "Het collectief, dat is waar alles om draait. Je hebt elkaar allemaal nodig op het veld. Kampioen kun je alleen worden als team. Er is maar één ster en dat is het team."
Afgelopen week werd Neeskens onwel in Algerije, waar hij voor KNVB World Coaches verbleef. Medische hulp kon niet meer baten. 'De Nees' overleed plotseling op 73-jarige leeftijd. "Johan was een van onze allergrootsten. We gaan hem enorm missen", schrijft de KNVB.
Source: Nu.nl algemeen