Bewegen als vanzelfsprekend onderdeel in het leven van elke Nederlander, dat is het doel van de Beweegalliantie, een initiatief van het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Vrijdag was het startsein van een landelijke actie.
Waarom zou je bewegen, als je ook kunt stilzitten? De vraag aan Gregory Sedoc is een simpele. De oud-atleet, die voor de NOS analyses over atletiek verzorgt, is deze vrijdag te gast bij de aftrap van een grote landelijke actie van de zogenoemde Beweegalliantie.
Sedoc: ‘Juist door te bewegen krijg je weer zin in andere zaken. Er komt endorfine vrij en je pakt zaken op. Je hebt zin om even de stofzuiger te pakken, om daarna je financiën te doen, om achter de kinderen aan te rennen of een krantenwijk te lopen. Je wordt lichamelijk en mentaal sterker.
‘Het begint met van de bank afkomen. Wandelen of fietsen. De lat hoeft niet hoog te liggen, het hoeft niet meteen sport te zijn. Bewegen moet normaal zijn, als de sociale norm. Het raakt aan de kernwaarde van wie je bent.’
Sterker, slimmer en socialer worden, luidt het adagium. Sedoc stelt dat hij best zonder sport kan, maar niet zonder beweging. Hij spreekt op het einde van de zogenoemde ‘Gezond in Mijn Streek-dag’, een verwijzing naar de vroegere mijnstreek, in het stadion van Roda JC. Duizenden kinderen namen deel aan activiteiten.
Over de auteur
Willem Vissers is voetbalverslaggever voor de Volkskrant.
Een dag ook voor professionals van de Beweegalliantie en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) van luisteren, inspireren en fietsen naar verschillende programmaonderdelen. Voor wie wil is de fiets elektrisch aangedreven, hetgeen in het heuvelland van Zuid-Limburg geen overbodige luxe is.
De dag eindigt met een bezoek aan het stadion voor een wedstrijd tussen mannen die zelfs betaald krijgen om te bewegen: Roda JC - Excelsior, waarin Roda opvallend veel beter is dan de gewezen koploper van de eerste divisie en met 3-0 wint.
Roda speelt in de vroegere mijnstreek een inspirerende rol, door de wijk in te gaan, want ‘als het met de regio goed gaat, gaat het met Roda ook goed’, al zou je die slogan ook kunnen omdraaien. ‘Wij willen elke dag van waarde zijn, door de kracht van de voetbalclub in te zetten’, aldus oud-prof Ard van Peppen, vitaliteitsmanager bij Roda, dat als enige club in Nederland sponsoring door gokbedrijven pertinent weigert.
Het doel van die bedrijven is uiteindelijk om jongeren achter gokmachines te laten kruipen, met alle mogelijke gevolgen vandien. ‘We hebben de slapende reus Roda wakker gepord’, aldus algemeen directeur Jordens Peters. ‘Roda kan als katalysator fungeren voor veel goede ontwikkelingen, door verbindingen aan te gaan en rolmodellen in te zetten.’
In de twintig aangewezen probleemwijken in Nederland is de gemiddelde levensverwachting zes jaar korter dan elders. Oorzaken: armoede, gebrek aan werk, ongezonde leefwijze, schimmelwoningen. De entree in de criminaliteit ligt op de loer, vooral voor kwetsbare jongeren. ‘De georganiseerde criminaliteit is de enige sector die niet systematisch discrimineert’, stelt Roy Kramer van het ministerie van Binnenlandse Zaken met enige bitterheid. Van belang is om de jeugd kansen te bieden, op werk, op sport, op beweging. De Beweegalliantie is een soort buitenboordmotor van het ministerie van VWS, en is tot diep in de haarvaten van de samenleving doorgedrongen.
Het besef is daar dat Nederland tot stilstand komt, door te zitten, door getuur op de mobiele telefoon, door wat dan ook. Uit onderzoek onder twintigduizend mbo-studenten bleek dat slechts 10 procent van de 16- tot 18-jarigen voldoet aan de norm voor gezond bewegen. Gezondheidsindicatoren in de samenleving zijn niet rood, maar hier en daar pimpelpaars. School is vaak een kwestie van stilzitten, op het mbo is het aanbieden van sport niet eens verplicht. Steeds minder kinderen gaan met de fiets naar school en over depressieve gevoelens onder de jeugd zijn al tal van rapporten geschreven.
Dat is weleens anders geweest, zeker in vergelijking met de oudheid. Jagers bewogen als eerste levensbehoefte, maar jagen werd thuisbezorgd.nl, zo opent een voorlichtingsfilmpje bij de aftrap van de dag in de Bovengrondse Vakschool in Heerlen, waar mensen die nog geen baan hebben een vakopleiding volgen. In de horeca, als fietsenmaker, in de zorg. Zoals de arbeiders in de streek vroeger een opleiding genoten voor een ondergronds bestaan, alvorens ze afdaalden in de mijnen rond Heerlen. De leerlingen, met een grote variatie in leeftijd, zijn zichtbaar trots op de perfecte organisatie van de logistiek op deze dag.
Voor Ron Meyer, directeur van het Nationaal Programma Heerlen-Noord, een van de twintig NPLV-gebieden, is het leggen van verbindingen van cruciaal belang. Verbindingen tussen verschillende instanties, of tussen vroeger en vandaag. Trots zijn dus op afkomst en omgeving, maar ook omgaan met de problemen. Met de vooruitgang in de samenleving, qua welvaart, ontwikkeling en moderniteit, kwam de fysieke stilstand. Nederland is Europees kampioen zitten. Mede daarom zijn de inspanningen van de Beweegalliantie van cruciaal belang, zoals in Heerlen-Noord. Minder scholing, armoede, onveiligheid, geen toegang tot sport, geen accommodaties. Plus een omgeving die niet altijd uitnodigt tot bewegen. Meyer hoorde van de beroemde architect Francine Houben, afkomstig uit de omgeving, dat Heerlen-Noord ‘een totaal op auto’s gerichte omgeving is, die wat dat betreft op Los Angeles lijkt’.
Vandaar is elke vorm van beweging meegenomen en van belang. Projecten, liefst met verbinding tussen instanties. Alles kan. Maak een wandeling tijdens een vergadering. Loop eens rond de school tijdens de rekenles. Beklim de trappen naar de top van de heuvels van gruis uit de vroegere mijnen, hetgeen deze ochtend gebeurt in de Trappenmarathon. Open veldjes, zoals het Cruyff Court in Molenberg, waar een toernooi plaatsvindt, met felle wedstrijden tussen technisch zeer begaafde voetballers. Meyer vertelt dat het aanleren van andere gewoonten zeker een generatie kan duren. Hij hoopt dat het werkelijk nut heeft bij de kinderen van de kinderen die nu net geboren zijn. Doel: een gezonde bevolking, minder uitval, minder ziekte, minder kosten.
Projecten zijn overal, bij Sporting Heerlen bijvoorbeeld, een voetbalclub waarvan de recent gewonnen kampioensschaal in de Derde Klasse nog gezellig op de volle prijzenkast staat. Op het hoofdveld trainen jongeren die zich bewegen langs de rafelranden van de samenleving. Binnen in de kantine is onder meer uitleg over een project van het UMC ziekenhuis in Maastricht dat aanzet tot bewegen, inclusief een volgsysteem, omdat voorkomen beter is dan genezen.
De Pieter Challenge is een van die laagdrempelige acties van het aan het ziekenhuis verbonden Beweeghuis: het laatste stuk lopen van het beroemde Pieterpad, oorspronkelijk van Pieterburen tot de Pietersberg. 3, 5 of 10 kilometer. Het bizarre, en tevens het schokkende: veel mensen kunnen helemaal niet meer wandelen. Nog geen kilometer, zeker niet op de heuvels rond Maastricht. Ze krijgen vooraf training en begeleiding, en zijn na afloop trots dat ze die afstand hebben volbracht. ‘Meer mensen meer laten bewegen’, zegt voorzitter en oud-topschaatser Carl Verheijen van de alliantie, over het hoofddoel van de acties.
Het is een lange weg te gaan, en er is veel winst te behalen. ‘Lopen is de basis van alles’, zegt Sedoc. Wie zou hem nog durven tegenspreken?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant