Zowel de Israëlische premier Netanyahu als de Russische president Poetin heeft véél te winnen bij een zege van Trump op 5 november.
Churchill onderscheidde in de geschiedenis momenten dat je ‘de raderen van het lot’ kunt horen knarsen. In de herfst van 2024 klinkt dat geknars soms erg luid.
De uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen kan ervoor zorgen dat we binnenkort in een wereld leven waarin begrippen als ‘mensenrechten’, ‘soevereine staten’ en ‘de internationale rechtsorde’ minder betekenen dan sinds 1945 het geval is geweest. Twee leiders die volop in het nieuws zijn, hebben uitzonderlijk veel te winnen bij een terugkeer van Trump.
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
Een belangrijke reden dat de Israëlische premier Netanyahu zich de afgelopen maanden niets aantrok van Amerikaanse diplomatieke druk, laat staan overwoog akkoord te gaan met een staakt-het-vuren in Gaza, was dat dit positief zou kunnen afstralen op de huidige president Biden en diens vicepresident Harris. Met Biden is Netanyahu’s relatie slecht, Harris liet zich nog kritischer over hem uit. Van de vijf Amerikaanse presidenten die Netanyahu meemaakte, was Trump voor hem veruit de beste: hij kreeg voor nagenoeg alles carte blanche. Het was ook onder Trump dat de Verenigde Staten hun ambassade naar Jeruzalem verplaatsten.
De Russische president Poetin deed aan misleiding in KGB-stijl door te zeggen dat hij Harris steunt. Zijn hoop is dat dit ‘stemadvies’ Trump kiezers oplevert. Kremlin-trollen zijn ondanks ‘Poetins voorkeur’ op sociale media volop actief om Harris zwart te maken. Poetin heeft zo mogelijk nog meer te winnen dan Netanyahu. Harris staat voor steun aan Oekraïne, Trump noemt Poetin ‘een vriend’ en wil ‘een deal’. Als het zover komt, kan alleen een onwaarschijnlijke Europese inspanning voorkomen dat Oekraïne akkoord moet gaan met Poetins eisen.
Officieel wordt Poetin een vijand van de westerse wereld genoemd en Netanyahu een ‘ongemakkelijke bondgenoot’. Maar nog in 2019 voerde Netanyahu campagne met reusachtige afbeeldingen van hemzelf en Poetin. Officieel zitten deze leiders in het Midden-Oosten in tegengestelde kampen. Dat ze het afgelopen jaar nauwelijks een kwaad woord over elkaar spraken, zegt niet alleen veel over hun goede verstandhouding, maar óók over de herkenning van elkaars strategieën en hun gemeenschappelijke belangen.
De oorlogen waarin zij zijn verwikkeld, kennen totaal verschillende voorgeschiedenissen. Wat Poetin en Netanyahu bindt, is de overtuiging dat alles uiteindelijk neerkomt op de vraag wie de sterkste is. Dat je met militaire overmacht tegenstand de wereld uit helpt, dat je van vijanden af bent als je ze verpulvert. Netanyahu’s aanpak van Gaza lijkt sterk op Poetins Tweede Tsjetsjeense oorlog (1999-2009). Maar zelfs Stalins deportatie van een half miljoen Tsjetsjenen in 1944 hielp ‘de Tsjetsjeense kwestie’ niet de wereld uit. Ook ‘de Palestijnse kwestie’ zal blijven bestaan. Om te snappen dat zelfs een zwaar gehavende en vernederde tegenstander niet verdwijnt, dat die vroeg of laat terugkeert, dat de cyclus van wraak en weerwraak eindeloos is, moet je zien dat alles op langere termijn met elkaar samenhangt.
Poetin en Netanyahu excelleren in de korte termijn: zij delen óók het inzicht dat een leider die oorlog voert zijn interne positie verstevigt. Amper een jaar geleden waren er nog massademonstraties tegen de antidemocratische plannen van Netanyahu en kon hij de cel ingaan, als er nu verkiezingen zouden worden gehouden, zou hij die winnen. Poetin begon zijn oorlog in Oekraïne in 2014 óók, of vooral, om in Rusland de repressie op te voeren: in de jaren vóór 2014 kwam het tot massademonstraties in Moskou.
Poetin wordt maandag 72, Netanyahu is 74, beiden willen de geschiedenis ingaan als stoutmoedige leiders die hun landen met vergroot territorium achterlieten. Nochtans staat de internationale rechtsorde een respectabele plek in de geschiedenis in de weg: beiden zijn aangeklaagd door het Internationaal Strafhof. Maar dat kan snel minder belangrijk worden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant