Een vruchtbaar lichaam heb je als vrouw maar een paar decennia. Rond je veertigste gaat je lichaam in de overgang en klachten kunnen al vroeger opzetten. Ontkennen dat het 'al zo ver' is helpt je niet, zeggen deze overgangsdeskundigen.
Als je menopauze voorbij is, ben je vrij van hormonale schommelingen. Er vindt geen eicelrijping meer plaats. Je hebt geen last meer van PMS, hormonale migraine, PCOS-klachten, je maandelijkse bloedingen, endometriose en gedoe met hormonale anticonceptie.
De menopauze is afscheid nemen van je vruchtbaarheid en dat is niet altijd iets om naar uit te kijken, zegt gynaecoloog Marije Geukes. Zij specialiseerde zich in de overgang en promoveerde onlangs op het thema werkvloer en overgang.
Je krijgt er ook veel voor terug. "Vrouwen die erdoorheen zijn, beschrijven het als een nieuwe fase van bevrijding. Ze ervaren meer stabiliteit, nieuwe kansen."
Kennis over je eigen overgang is belangrijk. Zo kun je op tijd verstandige keuzes maken, begrijp je je lichaam beter en herken je overgangsklachten voor wat ze zijn, in plaats van elke week vol onbegrip en frustratie bij de huisarts te zitten, zegt Geukes.
"Sommigen zien de overgang als iets wat je absoluut niet moet willen, niet sexy, en 'we zien wel'", zegt de gynaecoloog. "Maar als je weet dat je botdichtheid binnenkort gaat afnemen, of dat je spijsvertering trager zal verlopen waardoor je aankomt, dan kun je je leven daar alvast een beetje op aanpassen."
De beschermende werking van de hormonen oestrogeen en progesteron valt weg tijdens de overgang. Daardoor heb je meer kans op onder andere hart- en vaatziekten en botontkalking.
Geukes: "Zie de overgang als een wake-upcall om rond je veertigste die andere risicofactoren van hart- en vaatziekten aan te pakken. Zoals roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik, zodat je niet stapelt met risicofactoren."
Wanneer het zo ver is, verschilt per vrouw. Je overgang begint gemiddeld op je 47e. Zo'n vier jaar voor je menopauze beginnen je klachten. "We noemen het 'een vroege overgang' als die tussen je veertigste en vijfenveertigste begint. Dat is iets anders dan de vervroegde menopauze (POI), een zeldzame aandoening die gelukkig maar zo'n 1 procent van de vrouwen overkomt", legt Geukes uit.
De volledige overgangsfase duurt meestal zo'n drie tot zeven jaar. Er zijn ook vrouwen die er tien jaar last van hebben.
Klassieke klachten zoals opvliegers en vaginale droogheid zijn niet de eerste symptomen die je al vroeg kunt ervaren, zegt Geukes. "Het begint met een veranderende cyclus. Eerst was je stipt elke vier weken ongesteld, en je merkt dat dat 3,5 week wordt. Je gaat ook heftiger bloeden."
Die aanloop kan lang zijn. Niemand weet wanneer de echte laatste bloeding is, want dat kun je pas achteraf vaststellen. Maar naarmate die laatste bloeding dichterbij komt, krijg je meer klachten. Zoals opvliegers, nachtelijk zweten, vaker blaasontstekingen, brainfog, stemmingsklachten, vaginale droogheid, angst of paniek.
Al die klachten, vooral in combinatie met veel bloedverlies en slapeloosheid, kunnen je het leven behoorlijk zuur maken. "Maakt de overgang je echt ziek, dan zou je kunnen starten met hormoonmedicatie in spray-, gel-, pleister- of pilvorm. Daarmee vul je de oestrogenen aan die wegvallen totdat er een nieuwe balans is ontstaan."
Sommige vrouwen krijgen deze medicijnen niet gemakkelijk voorgeschreven door hun huisarts, zegt Geukes. De klachten zouden erbij horen of het zou een verhoogd risico op borstkanker geven.
"Die informatie is inmiddels achterhaald en er zijn andere hormoonpreparaten beschikbaar. In vergelijking met het buitenland wordt deze hormoontherapie hier weinig voorgeschreven, al begint dat langzaam te veranderen. We vinden dat pijn en ongemak erbij horen. Het hoort er ook bij, maar er valt gelukkig iets tegen te doen."
Hulp bij het herkennen en aanpakken van overgangsklachten kan bij een overgangsconsulent. De meeste zorgverzekeraars vergoeden dat, of gedeeltelijk, als je aanvullend verzekerd bent. Désirée Eikelenboom is zo'n overgangsconsulent en verpleegkundige. Een goede voorbereiding op de overgang bestaat door alvast te gaan werken aan een gezonde leefstijl.
"Vrouwen van eind dertig zitten vaak vol energie met hun drukke gezinsleven, werk, feestjes, vakanties. Maar naarmate het rusthormoon progesteron afneemt, worden ook zij gevoeliger voor stress. Bedenk zo rond je veertigste waar je rust kunt inbouwen in je leven. Door een dag extra te werken, of juist eentje minder? Wandelen, hobby's, even alleen een boek lezen. Je zult die rust nodig hebben", zegt Eikelenboom.
"Het gaat erom dat je het kunt herkennen als je je minder energiek gaat voelen. De hormonale disbalans zorgt daarvoor en stress is een factor die de overgang echt een stuk zwaarder maakt."
Ook voeding helpt de hormonale disbalans tijdens de overgang goed te doorstaan, zegt Eikelenboom. Gezonde vetten beschermen je vaten, die kwetsbaarder worden. Veel groenten in alle kleuren en vormen geven je de vitaminen die het lijf nodig heeft en zorgen met vezels voor een goede darmwerking, die weer zorgt voor mentaal welzijn.
"De stofwisseling zal trager gaan. Als je blijft eten wat je altijd at, zul je hoe dan ook aankomen. Eet voldoende eiwitten in peulvruchten, vlees en zure zuivel. En ontzie je bloedsuikerspiegel door minder koolhydraten en suiker te eten."
Blijf vooral bewegen, zegt Eikelenboom. Vijf keer per week matig intensief en twee keer per week iets van krachttraining. "Daarmee zorg je voor je hart en vaten, je stemming en je vetbalans. Bewegen is altijd goed, net als groente eten." Laat alcohol zoveel mogelijk staan en roken is al helemaal een boosdoener.
Vergeet niet dat er hormoonmedicatie bestaat, zegt ook Eikelenboom. "Als je ondanks je goede leefstijl veel klachten hebt, uitvalt op je werk of je gezin niet meer draaiende kan houden, zou ik zeggen: ga naar de huisarts of een overgangsconsulent."
Source: Nu.nl algemeen